Iain Menzies Banks (ur. 16 lutego 1954 w Dunfermline, Fife w Szkocji, zm. 9 czerwca 2013) – szkocki pisarz, piszący powieści głównego nurtu pod nazwiskiem Iain Banks oraz science fiction jako Iain M. Banks. W 2008 r. „The Times” umieścił Banksa na liście „50 najwybitniejszych brytyjskich pisarzy od 1945 roku”.
Iain Banks studiował anglistykę, psychologię oraz filozofię na uniwersytecie w Stirling. W swojej prozie często łączył oryginalne zabiegi fabularne oraz narracyjne. Był honorowym członkiem brytyjskiego stowarzyszenia National Secular Society promującego świeckość oraz rozdział państwa od kościoła.
3 kwietnia 2013 poinformował, że zdiagnozowano u niego raka pęcherzyka żółciowego. Zmarł 9 czerwca 2013.
Twórczość Powieści głównego nurtu Fabryka os (Wasp Factory), 1984 Stąpanie po szkle (Walking on Glass), 1985 Most (The Bridge), 1986 Espedair Street, 1987 The Player of Games, 1988 Canal Dreams, 1989 Ulica Czarnych Ptaków (The Crow Road), 1992 Uwikłanie (Complicity), 1993 Whit, 1995 A Song of Stone, 1997 The Business 1999 Dead Air 2002 The Steep Approach to Garbadale 2007 Transition 2009 Stonemouth 2012 The Quarry 2013
Powieści science fiction Większość powieści science fiction autorstwa Iaina M. Banksa należy do cyklu opowiadającego o Kulturze, humanoidalnej anarcho-komunistycznejReview: Matter by Iain M. Banks cywilizacji zamieszkującej znaczne obszary naszej galaktyki. Cykl jest pretekstem do ukazania złożonych relacji międzykulturowych, socjologicznych oraz religijnych. Pierwsza część cyklu – Wspomnij Phlebasa – stylizowana jest na typową space operę.
Do cyklu Kultury należą:
Wspomnij Phlebasa (Consider Phlebas), 1987 Gracz (The Player of Games), 1988 Najemnik (Use of Weapons), 1990 Excession, 1996 Inversions, 1998 r. (luźno powiązana z Kulturą powieść, raczej zbliżona do fantasy) Look to Windward, 2000 Matter, 2008 Surface Detail, 2010 The Hydrogen Sonata, 2012
Iain M. Banks napisał także kilka powieści fantastyczno-naukowych nie osadzonych w realiach Kultury:
Against a Dark Background, 1993 Qpa strachu (Feersum Endjinn), 1994 The Algebraist, 2004 Transitions, 2009 (w Anglii opublikowana jako powieść głównego nurtu autorstwa Iaina Banksa)
Powstał także zbiór opowiadań, w większości fantastyczno-naukowych:
The State of the Art, 1989
Inne książki Iaina Banksa Raw Spirit, 2003
Upamiętnienia Wkrótce po jego śmierci nazwano jego imieniem planetoidę 5099 Iainbanks. 23 stycznia 2015, Elon Musk, prezes SpaceX nazwał dwie autonomiczne barki-lądowiska swojej firmy nazwami Just Read The Instructions i Of Course I Still Love You, tak jak statki w powieści Gracz Iaina M. Banksa. Budowa kolejnej barki-lądowiska, A Shortfall of Gravitas, zaczęła się w 2018. Jej nazwa odnosi się do statku Experiencing A Significant Gravitas Shortfall, wymienionego po raz pierwszy w Look to Windward.
W dniu 13 maja 2019, ekspedycja Five Deeps pobiła rekord zanurzenia w pojeździe podwodnym DSV Limiting Factor. Jego statek wsparcia został nazwany DSSV Pressure Drop. Sponsor budowy pojazdu Limiting Factor, Victor Vescovo, jest miłośnikiem gatunku science fiction, a w szczególności serii o Kulturze. Limiting Factor i Pressure Drop to dwie z nazw statków w serii.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Oficjalna strona autora 50 najwybitniejszych brytyjskich pisarzy od 1945 roku. Lista opublikowana 5 stycznia 2008. The Times.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Dunfermline Kategoria:Szkoccy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Urodzeni w 1954 Kategoria:Zmarli na raka przewodu pokarmowego Kategoria:Zmarli w 2013