Województwo – jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia w Polsce, od 1990 r. jednostka zasadniczego podziału terytorialnego administracji rządowej, a od 1999 r. także jednostka samorządu terytorialnego.
Podział kraju na województwa ma swoje korzenie w okresie rozbicia dzielnicowego, stąd ich zróżnicowanie pod względem wielkości w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pierwsze województwa powstawały w XIV w. Pierwotnie były to samodzielne zgromadzenia wojskowe na określonych terenach Polski, którymi zarządzali wyznaczani przez władcę wojewodowie (od: wodzić woje).
Status województwa reguluje w Polsce ustawa o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 r.. mały|Podział administracyjny Polski (stan od 1 stycznia 2010 do dziś)
Liczba województw (w Rzeczpospolitej Obojga Narodów) 1582–1634 – 34 (+ 1 księstwo, 1 biskupstwo, 1 ziemia) 1634–1660 – 35 (+ 1 księstwo, 1 biskupstwo, 1 ziemia) 1660–1717 – 33 (+ 1 księstwo, 1 biskupstwo, 1 ziemia) 1717–1768 – 33 (+ 1 księstwo, 1 biskupstwo) (w Księstwie Warszawskim w miejsce województw wprowadzono departamenty) 1815–1837 (Królestwo Polskie) – 8 (w Królestwie Polskim w latach 1837–1915 w miejsce województw wprowadzono gubernie) 1922–1939 – 16 (w tym województwo śląskie posiadające autonomię, +1 miasto wydzielone) 1944–1945 – 10 (w tym województwo śląskie posiadające autonomię, +2 miasta wydzielone) 1945–1946 – 11 (+2 miasta wydzielone) 1946–1950 – 14 (+2 miasta wydzielone) 1950–1975 – 17 (+2 miasta wydzielone, od 1954 5 miast wydzielonych) 1975–1998 – 49 od 1 stycznia 1999 – 16
Stan aktualny – 16 województw
Reforma administracyjna, która weszła w życie 1 stycznia 1999, ustanowiła 16 nowych województw. Celem tej reformy było utworzenie większych regionów, które mogłyby konkurować z innymi regionami po wstąpieniu do Unii Europejskiej (zobacz: NUTS). Dotychczasowe województwa były zbyt małe, by efektywnie wykorzystywać środki finansowe.
Wprowadzeniu nowego podziału na województwa towarzyszyły liczne dyskusje. Niektóre projekty zakładały utworzenie mniejszej liczby województw (najczęściej mówiło się o 12). Nieco mniej zwolenników miały projekty utworzenia 25 województw lub pozostawienia dotychczasowego podziału na 49 województw. Liczne protesty społeczne, m.in. w Opolu i Kielcach, doprowadziły do utworzenia większej liczby jednostek. W dwóch województwach zdecydowano się na rozdzielenie siedzib wojewodów i sejmików województw.
Od 1999 r. pojawiają się opinie postulujące utworzenie jeszcze trzech województw: staropolskiego, środkowopolskiego, środkowopomorskiego oraz wyłączenia Warszawy z województwa mazowieckiego.
Potoczne określenie „miasto wojewódzkie” odnosi się do miasta, w którym siedzibę mają wojewoda i (lub) marszałek województwa. Wszystkie miasta wojewódzkie mają status miasta na prawach powiatu.
Podział na województwa od 1999 r. TERYTW nawiasie podano kod literowy ISO 3166-2:PL obowiązujący do 25 listopada 2018, lecz często jeszcze spotykany w różnych publikacjach. Województwo Siedziba Powierzchnia[km²], 2026-01-01 Ludność2025-12-31 Gęstość zaludnienia[osób/km²]Liczba powiatów Poziomurbanizacji(31 XII 2025) Stopa bezrobocia(I 2019) PKB na 1 mieszkańca(31 XII 2018) [zł] Wyróżnik na tablicachrejestracyjnych 02 (DS) dolnośląskie Wrocław 19 947,02 2 857 273 143,226 + 4 miasta 66,90% 5,4% 57 228 D, V 04 (KP) kujawsko-pomorskie Bydgoszcz1)Toruń2) 17 971,36 1 971 891 109,719 + 4 miasta 57,74% 9,2% 41 875 C 06 (LU) lubelskie Lublin 25 122,38 1 980 772 78,820 + 4 miasta 46,44% 8,4% 35 712 L 08 (LB) lubuskie Gorzów Wielkopolski1)Zielona Góra2) 13 987,59 963 601 68,912 + 2 miasta 63,85% 6,2% 42 755 F 10 (LD) łódzkie Łódź 18 219,06 2 328 825 127,821 + 3 miasta 61,77% 6,3% 48 126 E 12 (MA) małopolskie Kraków 15 183,63 3 429 342 225,919 + 3 miasta 47,86% 4,9% 47 272 K, J 14 (MZ) mazowieckie Warszawa 35 558,58 5 505 857 154,837 + 5 miast 64,75% 5,1% 83 123 W, A 16 (OP) opolskie Opole 9 411,62 923 536 98,111 + 1 miasto 52,59% 6,6% 41 080 O 18 (PK) podkarpackie Rzeszów 17 845,44 2 053 760 115,121 + 4 miasta 41,01% 9,1% 36 088 R, Y 20 (PD) podlaskie Białystok 20 186,80 1 126 679 55,814 + 3 miasta 60,69% 8,1% 37 077 B 22 (PM) pomorskie Gdańsk 19 546,84 2 358 409 120,716 + 4 miasta 62,11% 5,2% 50 001 G, X 24 (SL) śląskie Katowice 12 334,01 4 261 792 345,617 + 19 miast 75,57% 4,5% 53 654 S, I 26 (SK) świętokrzyskie Kielce 11 708,92 1 147 293 9813 + 1 miasto 45,06% 8,7% 36 970 T 28 (WN) warmińsko-mazurskie Olsztyn 24 173,72 1 339 498 55,419 + 2 miasta 58,60% 10,9% 36 306 N 30 (WP) wielkopolskie Poznań 29 826,66 3 471 302 116,431 + 4 miasta 52,71% 3,3% 56 496 P, M 32 (ZP) zachodniopomorskie Szczecin 22 913,66 1 612 680 70,418 + 3 miasta 67,82% 7,8% 43 150 Z 1) siedziba wojewody, 2) siedziba sejmiku wojewódzkiego i urzędu marszałkowskiego
Województwa w przeszłości Pierwsze województwa w Polsce Prowincja Lp. Województwo Ziemia(na której się znajdowało) Okres istnienia Wojewodowie Miasto wojewódzkie Współczesne województwo(w przybliżeniu) wielkopolska 1. 30px poznańskie poznańska,wschowska 1314–1793 wojewodowie Poznań wielkopolskie 2. 30px kaliskie kaliska 1314–1793 wojewodowie Kalisz wielkopolskie 3. 30px sieradzkie sieradzka,wieluńska 1339–1795 wojewodowie Sieradz łódzkie 4. 30px łęczyckie łęczycka 1352–1793 wojewodowie Łęczyca łódzkie 5. 30px brzeskie kujawska XIV w. – 1793 wojewodowie Brześć Kujawski kujawsko-pomorskie 6. 30px gniewkowskie kujawska,dobrzyńska XIV – XV w. wojewodowie Gniewkowo kujawsko-pomorskie małopolska 7. 30px krakowskie krakowska 1308–1795 wojewodowie Kraków małopolskie 8. 30px sandomierskie sandomierska,lubelska,łukowska 1308–1795 wojewodowie Sandomierz południowa część województwa mazowieckiego, świętokrzyskie
Województwa w okresie I Rzeczypospolitej mały|Podział administracyjny Królestwa Polskiego w 1907 r.
Województwa Królestwa Polskiego (do 1816 – departamenty) 1815–1837
krakowskie (siedziba władz – Miechów, potem Kielce) sandomierskie (siedziba władz – Radom) kaliskie lubelskie płockie mazowieckie (siedziba władz – Warszawa) podlaskie (siedziba władz – Siedlce) augustowskie (siedziba władz – Suwałki).
Od 1837 r. Królestwo Polskie dzieliło się na gubernie.
Województwa w okresie międzywojennym (1918–1939) mały|Podział administracyjny II RP w 1930 r.
2 sierpnia 1919 uchwałą sejm podzielił terytorium byłego Królestwa Polskiego na 5 województw, a dla Warszawy przewidział odrębną jednostkę administracyjną: białostockie kieleckie lubelskie łódzkie warszawskie. W ciągu następnych kilku lat dodano kolejnych 10 województw z ziem pozostałych zaborów: krakowskie lwowskie nowogródzkie poleskie (Brześć) pomorskie (Toruń) poznańskie stanisławowskie tarnopolskie wileńskie wołyńskie (Łuck). 15 lipca 1920 roku utworzono nowe województwo powstałe na terenach odłączonych od Niemiec w wyniku plebiscytu i powstań śląskich tamtejszej polskiej ludności dążącej do włączenia Górnego Śląska w granice Polski oraz z byłych terenów Austro-Węgier (Śląsk Cieszyński): województwo śląskie (Katowice), posiadające autonomię.
Województwa z podziałem na powiaty – zobacz podział administracyjny II RP.
Podział na województwa w okresie międzywojennymstan z 1 kwietnia 1939 tab.rej.od 1937 województwomiasto wydzielone miastowojewódzkie powierzchniaw tys. km² (1930) ludnośćw tys. (1931) 00–19 miasto Warszawa Warszawa 0,14 1179,5 20–24 białostockie Białystok 26,0 1263,3 25–29 kieleckie Kielce 22,2 2671,0 30–34 krakowskie Kraków 17,6 2300,1 35–39 lubelskie Lublin 26,6 2116,2 40–44 lwowskie Lwów 28,4 3126,3 45–49 łódzkie Łódź 20,4 2650,1 50–54 nowogródzkie Nowogródek 23,0 1057,2 55–59 poleskie Brześć 36,7 1132,2 60–64 pomorskie Toruń 25,7 1884,4 65–69 poznańskie Poznań 28,1 2339,6 70–74 stanisławowskie Stanisławów 16,9 1480,3 75–79 śląskie Katowice 5,1 1533,5 80–84 tarnopolskie Tarnopol 16,5 1600,4 85–89 warszawskie Warszawa 31,7 2460,9 90–94 wileńskie Wilno 29,0 1276,0 95–99 wołyńskie Łuck 35,7 2085,6
Województwa w latach 1944–1975 mały|Podział administracyjny w 1946 r. mały|Podział administracyjny w 1957 r. mały|Podział administracyjny w 1968 r. Zmiany terytorium Polski po II wojnie światowej wymusiły reorganizację podziału administracyjnego kraju. W 22 sierpnia 1944 na mocy Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I i II instancji. przywrócono przedwojenny podział administracyjny Polski. Ponieważ granice kraju nie były jeszcze ustalone, a jego część znajdowała się nadal pod okupacją, nie można mówić o faktycznej liczbie istniejących wówczas województw.
1 kwietnia 1945 z województwa kieleckiego przeniesiono do województwa krakowskiego powiat miechowski, 7 kwietnia 1945 powołano województwo gdańskie, w którego skład wszedł obszar Wolnego Miasta Gdańska i 6 powiatów województwa pomorskiego (gdyński, kartuski, morski, starogardzki, kościerski i tczewski). 7 maja 1945 anulowano autonomię województwa śląskiego. 9 sierpnia fragment województwa lwowskiego włączono do województwa lubelskiego, a 18 sierpnia 1945 utworzono województwo rzeszowskie z pozostałej w Polsce części województwa lwowskiego i 4 powiatów województwa krakowskiego (dębicki, gorlicki, jasielski i mielecki) oraz zmieniono granice województw: śląskiego, krakowskiego, kieleckiego, białostockiego i warszawskiego (powiaty będziński i zawierciański przeniesiono z województwa kieleckiego do śląskiego, olkuski z kieleckiego do krakowskiego oraz łomżyński z warszawskiego do białostockiego). Dodatkowo z województwa łódzkiego wydzielono miasto Łódź, które stało się miastem na prawach województwa.
Tereny włączone do Polski początkowo znajdowały się pod radziecką administracją wojskową, a 14 marca 1945, jeszcze przed zajęciem wszystkich tych terenów, utworzono na nich 4 okręgi administracyjne nieposiadające statusu województw: Okręg I (Śląsk Opolski), Okręg II (Dolny Śląsk), Okręg III (Pomorze Zachodnie), Okręg IV (Mazurski), wrzesień–październik 2005 ISSN 1641-9561.. Dopiero 28 czerwca 1946Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych (). obszar Ziem Odzyskanych włączono do zasadniczego podziału kraju tworząc na nim trzy nowe województwa (olsztyńskie, szczecińskie i wrocławskie) oraz część ziem włączając do województw: białostockiego, gdańskiego, poznańskiego i śląskiego.
Od 28 czerwca 1946 Polska dzieliła się na 14 województw oraz 2 miasta wydzielone: województwo białostockie województwo pomorskie (później: województwo bydgoskie) województwo gdańskie województwo śląskie, zwane również śląsko-dąbrowskim województwo kieleckie województwo krakowskie województwo lubelskie województwo łódzkie województwo olsztyńskie województwo poznańskie województwo rzeszowskie województwo szczecińskie województwo warszawskie województwo wrocławskie miasta wydzielone: Warszawa Łódź.
W 1950 r. dokonano kilku zmian w podziale administracyjnym. Zmiany te dotyczyły tzw. Ziem Odzyskanych. Trzy istniejące już województwa podzielono, wydzielając tym samym trzy nowe jednostki terytorialne: województwo koszalińskie (z województwa szczecińskiego), województwo zielonogórskie (z województwa poznańskiego) i województwo opolskie (z województwa śląskiego, które zmieniło nazwę na województwo katowickie (w latach 1953–1956 województwo stalinogrodzkie). Owe zmiany nie ograniczały się jednak tylko do utworzenia nowych województw, skorygowano także granice już istniejących. W 1957 roku wydzielone zostały 3 kolejne miasta: Kraków, Poznań i Wrocław.