Święta
Imieniny obchodzą: Aleksander, Amat, Apolinary, Aureliusz, Dobielut, Eulogia, Eulogiusz, Filip, Genadia, Jan Chryzostom, Julian, Litoriusz, Makrobiusz, Maria, Mauryliusz i Morzysław. Międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu (ustanowione przez UNESCO 12 listopada 2025 roku podczas Konferencji Generalnej w Samarkandzie, pierwsze obchody w 2026 roku) Programiści – Dzień Programisty (z wyjątkiem lat przestępnych, kiedy to wypada 12 września) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: św. Eulogiusz Aleksandryjski (patriarcha Aleksandrii) (również 13 lutego) św. Jan Chryzostom (biskup i doktor Kościoła) bł. Maria od Jezusa López de Rivas (karmelitanka)
Wydarzenia w Polsce
1195 – Nad Mozgawą w Małopolsce została stoczona jedna z najkrwawszych bitew okresu rozbicia dzielnicowego pomiędzy oddziałami Mieszka III Starego i wojewody krakowskiego Mikołaja. 1309 – W Myśliborzu Krzyżacy zawarli układ z Brandenburgią, na mocy którego zakupili za 10 tysięcy grzywien fikcyjne prawa do Pomorza Gdańskiego, uzyskane przez Brandenburgię od króla Węgier i Czech oraz tytularnego króla Polski Wacława III. 1353 – Nowe Miasto Lubawskie uzyskało prawa miejskie. 1406 – We Wrocławiu doszło do buntu mieszczaństwa. 1431 – Wojna polsko-krzyżacka: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Dąbkami. 1433 – Wojna polsko-krzyżacka: w zdobytym przez wojska polsko-czeskie zamku w Jasińcu podpisano rozejm z zakonem krzyżackim, który obowiązywał do Bożego Narodzenia. 1443 – Koniecpol uzyskał prawa miejskie. 1506 – Zygmunt I Stary został obrany przez litewską radę wielkoksiążęcą na wielkiego księcia litewskiego. 1562 – Książęta i bojarzy Wielkiego Księstwa Litewskiego na sejmie polowym pod Witebskiem zatwierdzili propozycję nowej unii państwowej z Polską i przesłali ją wielkiemu księciu. 1637 – Cecylia Renata Habsburżanka, poślubiona dzień wcześniej żona króla Władysława IV Wazy, została koronowana w kościele św. Jana w Warszawie na królową Polski. 1732 – Rosja, Austria i Prusy zawarły Traktat Loewenwolda (tzw. „przymierze trzech czarnych orłów”), dotyczący sukcesji tronu polskiego po oczekiwanej wkrótce śmierci ciężko chorego króla Augusta II Mocnego. 1764 – Stanisław August Poniatowski podpisał pacta conventa dotyczące osobistych zobowiązań króla. 1769 – Konfederacja barska: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie pod Orzechowem. 1865 – Na filarze Mostu Kierbedzia w Warszawie wyznaczono komisyjnie układ wysokości Zero Wisły. 1866 – Józef Dietl został prezydentem Krakowa. 1900 – Cesarz Austrii Franciszek Józef I zagroził deputacji polskiej utratą autonomii Galicji w razie dalszych roszczeń niepodległościowych. 1902 – Sąd polubowny rozstrzygnął na rzecz Austrii spór z Węgrami o Morskie Oko. 1921 – Upadł pierwszy rząd Wincentego Witosa. 1925 – Otwarto Port lotniczy Łódź-Lublinek. 1926 – Minister Komunikacji Paweł Romocki podpisał ze Stocznią Cesarską w Gdańsku umowę na budowę dwóch statków pasażersko-salonowych, późniejszych SS „Gdynia” i SS „Gdańsk”. 1934 – Polska wypowiedziała tzw. mały traktat wersalski. 1936 – W rozegranym w Warszawie towarzyskim meczu piłkarskim reprezentacja Polski zremisowała z Niemcami 1:1. 1938 – Prezydent RP Ignacy Mościcki rozwiązał Sejm i Senat. 1939 – Kampania wrześniowa: Bombardowanie Frampola. Pociąg z 75 tonami złota z rezerw Banku Polskiego przekroczył granicę polsko-rumuńską w Śniatyniu. Ładunek poprzez Konstancę, Stambuł i Bejrut dotarł 5 października do francuskiego Tulonu. Polskie trałowce ustawiły zagrodę minową na południe od Helu. Stoczono bitwy pod Krzywczą, Mińskiem Mazowieckim i Sochaczewem. W Cecylówce Głowaczowskiej w powiecie kozienickim Niemcy zamordowali co najmniej 54 mężczyzn. W nocy z 13 na 14 września w Zambrowie Niemcy zamordowali 200 polskich jeńców. Zajęcie Stryja przez Ukraińców. Z więzienia w Brześciu nad Bugiem został zwolniony jeden z przywódców Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Stepan Bandera, odbywający wyrok dożywotniego pozbawienia wolności za współudział w zamachu na ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego w 1934 roku. 1942 – Z obozu zagłady w Treblince, uciekł Abraham Krzepicki. 1944: 44. dzień powstania warszawskiego: po raz pierwszy od początku powstania samoloty radzieckie dokonały zrzutów broni i żywności nad terenem Śródmieścia. Niemcy wysadzili mosty na Wiśle. Armia Czerwona zajęła Łomżę. Zakończyła się bitwa pod Ewiną (powiat radomszczański) między 3. Brygadą Armii Ludowej a przeważającymi oddziałami niemieckimi. 1946: W więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie został stracony nazistowski zbrodniarz Amon Göth. Wydano dekret o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej. 1971 – Prześladowany w kraju ze względów politycznych Eugeniusz Pieniążek przekroczył nielegalnie granicę na własnej konstrukcji jednoosobowym samolocie Kukułka i przez Słowację i Węgry dotarł do Suboticy w Jugosławii. 1973 – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu telewizyjnego Stawiam na Tolka Banana w reżyserii Stanisława Jędryki. 1982 – Premiera filmu Konopielka w reżyserii Witolda Leszczyńskiego. 1993 – W krypcie archikatedry warszawskiej pochowano sprowadzone ze Szwajcarii prochy byłego prezydenta RP Ignacego Mościckiego. 1995 – Legia Warszawa, jako pierwszy polski klub piłkarski, wystąpiła w fazie grupowej Ligi Mistrzów UEFA, wygrywając u siebie z norweskim Rosenborgiem Trondheim 3:1. 1998 – Rosjanin Siergiej Iwanow wygrał 55. Tour de Pologne. 2004: Czech Ondřej Sosenka wygrał 61. Tour de Pologne. Rozpoczęto budowę nowego gmachu Opery Krakowskiej. 2006 – Doszczętnie spłonęła zabytkowa cerkiew w Komańczy. 2013 – W katastrofie prywatnego śmigłowca Robinson R44 w okolicy miejscowości Stara Kiszewa w województwie pomorskim zginęły 3 osoby. 2022 – Odsłonięto pomnik Gerarda Cieślika przy Stadionie Śląskim w Chorzowie.
Wydarzenia na świecie
509 p.n.e. – Konsekracja świątyni Jowisza Kapitolińskiego w Rzymie. 533 – Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami: zwycięstwo wojsk bizantyńskich w bitwie pod Ad Decimum. 604 – Sabinian został wybrany na papieża. 1015 – Wojna polsko-niemiecka: 7-tysięczna armia polska dowodzona przez księcia Mieszka II Lamberta przeprawiła się przez Łabę i przystąpiła do oblężenia Miśni, bronionej przez grafa Hermana. Gród został uratowany przez wylew rzeki. 1333 – Rozpoczęto budowę katedry w Królewcu. 1376 – Grzegorz XI opuścił Awinion, kończąc tzw. niewolę awiniońską papieży. 1501 – Michał Anioł rozpoczął pracę nad rzeźbą Dawida. 1502 – Wojna inflancko-rosyjska: zwycięstwo wojsk inflanckich w bitwie nad jeziorem Smolina. 1515 – Wojny włoskie: zwycięstwo wojsk francuskich nad siłami kantonów szwajcarskich w bitwie pod Marignano. 1548 – Przyszły cesarz rzymski Maksymilian II Habsburg poślubił w Madrycie infantkę hiszpańską Marię. 1584 – Zakończono budowę Escorialu pod Madrytem. 1598 – Filip III Habsburg został królem Hiszpanii i Portugalii (jako Filip II). 1691 – Wojna polsko-turecka: zwycięstwo wojsk polskich pod wodzą króla Jana III Sobieskiego w bitwie pod Pererytą w czasie wyprawy mołdawskiej. 1692 – Trzęsienie ziemi zniszczyło miasto Esteco w północno-zachodniej Argentynie. 1745 – Franciszek I Lotaryński został wybrany na cesarza rzymsko-niemieckiego. 1759 – Wojna siedmioletnia: zwycięstwo wojsk brytyjskich nad francuskimi w bitwie na Równinie Abrahama w Quebecu. 1782 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: podczas wielkiego oblężenia Gibraltaru wojska francusko-hiszpańskie rozpoczęły nieudany szturm generalny. 1791 – Król Francji Ludwik XVI podpisał nową konstytucję. 1793 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad austriacko-holenderskimi w bitwie pod Menin. 1814 – Wojna brytyjsko-amerykańska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Baltimore. 1832 – W Petersburgu zwodowano fregatę „Pałłada”. 1847 – Wojna amerykańsko-meksykańska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Chapultepec. 1848 – W wyniku przedwczesnej eksplozji w trakcie przygotowywania ładunku wybuchowego na trasie budowy kolei w pobliżu miasteczka Cavendish w amerykańskim stanie Vermont 25-letni Phineas Gage doznał poważnego uszkodzenia mózgu, gdy stalowy pręt przebił na wylot jego czaszkę, niszcząc znaczną część płatów czołowych. Według wielu relacji wydarzenie to zmieniło znacząco jego cechy osobowości i temperament. 1850 – Brytyjski astronom John Russell Hind odkrył planetoidę (12) Victoria. 1860 – Z balonu unoszącego się nad Bostonem wykonano najstarsze zachowane do dziś zdjęcie lotnicze. 1862 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Charleston. 1868 – Kanadyjski astronom James Watson odkrył planetoidę (104) Klymene. 1877 – X wojna rosyjsko-turecka: rozpoczęła się III bitwa pod Szipką. 1880 – Wojna o saletrę: chilijski okręt wojenny „Covadonga” został zatopiony za pomocą peruwiańskiej wybuchowej łodzi-pułapki (brandera). Zginęło 32 członków załogi wraz z kapitanem, 29 zostało uratowanych przez korwetę „Pilcomayo”, a 48 trafiło do peruwiańskiej niewoli. 1882 – Zwycięstwo wojsk brytyjskich nad egipskimi powstańcami w bitwie pod Tel-el-Kebir. 1886 – Założono Amerykańskie Towarzystwo Filatelistyczne. 1890 – Brytyjczycy założyli Fort Salisbury (obecnie stolica Zimbabwe – Harare). 1898 – Niemieccy astronomowie Arnold Schwassmann i Max Wolf odkryli planetoidę (436) Patricia. 1899: Brytyjski geograf Halford John Mackinder dokonał pierwszego wejścia na Mount Kenya. Pierwsza w historii amerykańska śmiertelna ofiara wypadku samochodowego. 68-letni agent nieruchomości Henry Bliss zginął potrącony na ulicy w Nowym Jorku. 1902 – Założono francuski klub rugby union USA Perpignan. 1906 – W Paryżu Brazylijczyk Alberto Santos-Dumont po raz pierwszy w Europie oderwał się samolotem własnej konstrukcji od ziemi, pokonując odległość około 7 m. 1907 – Zwodowano francuski okręt podwodny „Circé”. 1916 – W Erwin w stanie Tennessee za zabicie pomocnika tresera została powieszona cyrkowa słonica Mary. 1921 – Wojna grecko-turecka: zwycięstwem wojsk tureckich zakończyła się bitwa nad rzeką Sakarya (23 sierpnia-13 września). 1922 – Wojna grecko-turecka: w zdobytej przez wojska tureckie Smyrnie (Izmirze) wybuchł wielki pożar dzielnicy chrześcijańskiej. 1923 – Gen. Miguel Primo de Rivera dokonał bezkrwawego zamachu stanu w Hiszpanii. 1926 – 26 osób zginęło w zderzeniu dwóch pociągów koło miasta Murrurundi w australijskim stanie Nowa Południowa Walia. 1931: 22 osoby zginęły, a 120 zostało rannych w wyniku wybuchu bomby podłożonej przez 39-letniego mechanika Szilvesztra Matuskę na wiadukcie w Biatorbágy koło Budapesztu pod jadącym do Wiednia pociągiem ekspresowym. Otwarto Stadion Artemio Franchiego we włoskiej Florencji. Otwarto Stadion Geoffroya Guicharda we francuskim Saint-Étienne. 1936 – W wyniku osunięcia gruntu do jeziora Lovatnet w południowej Norwegii powstała fala tsunami o wysokości 70 m., która zabiła 74 osoby. 1937 – W Górach Orlickich rozpoczęto budowę (niedokończoną) Grupy Warownej Dobrošov, wchodzącej w skład czechosłowackich fortyfikacji. 1940: II wojna światowa w Afryce: wojska włoskie zaatakowały Egipt. Bitwa o Anglię: niemieckie bomby zniszczyły Pałac Buckingham w Londynie. 1941: W Brahiniu koło Homla na Białorusi Niemcy zamordowali około 300 Żydów. Wojna na Bałtyku: podczas pozorowanego niemiecko-fińskiego desantu na estońskich wyspach Hiuma i Sarema zatonął na minie fiński pancernik „Ilmarinen”, w wyniku czego zginęło 271 członków załogi. 1944 – Nalot bombowy Royal Air Force na Osnabrück, w wyniku którego spłonęła m.in. zabytkowa starówka. 1945 – Kapitulacja wojsk japońskich w Birmie i na Nauru. 1948: Armia Indyjska rozpoczęła inwazję na muzułmańskie księstwo Hajdarabad w celu jego likwidacji i aneksji. Po 20 tygodniach zakończył się strajk pracowników firmy Boeing. 1949 – Theodor Heuss został pierwszym prezydentem RFN. 1950 – Argentyński astronom Miguel Itzigsohn odkrył planetoidę (1589) Fanatica. 1955: