Zagubiony horyzont (film 1937)

Zagubiony horyzont (ang. Lost Horizon) – amerykański film z 1937 roku w reżyserii Franka Capry na podst. powieści o tym samym tytule Jamesa Hiltona.

W 2016 roku Zagubiony horyzont został wprowadzony do Narodowego Rejestru Filmowego Stanów Zjednoczonych jako film „znaczący kulturowo, historycznie bądź estetycznie”.

Fabuła W 1935 roku w pogrążonym w rewolucji mieście Baskul w Chinach, angielski dyplomata wojskowy Robert Conway organizuje ewakuację wszystkich białych osób, którym grozi masakra. On sam ewakuuje się dopiero ostatnim samolotem, razem z młodszym bratem George’em i trzema innymi osobami – wyniosłym angielskim paleontologiem Lovettem i dwoma Amerykanami: ściganym oszustem Henrym Barnardem i śmiertelnie chorą nihilistką Glorią Stone. Robert leci do Wielkiej Brytanii, gdzie ma objąć stanowisko Sekretarza ds. Zagranicznych, jednak nie jest zadowolony perspektywą uległej polityki i czuje niesmak, że w Baskul zostawił 10 tys. miejscowych na pastwę rewolucjonistów, a opinia publiczna się tym nie przejmie. Następnego dnia okazuje się, że pilotem jest ktoś inny, a samolot został uprowadzony w nieznanym celu. Robert w przeciwieństwie do reszty jest podekscytowany innym doznaniem niż monotonna praca urzędnicza.

W końcu gdzieś w Himalajach kończy się paliwo i samolot rozbija się, zabijając porywacza. Pasażerowie, zaskoczeni śnieżycą, spotykają grupę z pobliskiego klasztoru lamów, której lider, Chińczyk Chang prowadzi ich do Shangri-La położonego w idyllicznej dolinie otoczonej górami. George chce zadepeszować do Biura Spraw Zagranicznych, ale Chang wyjaśnia, że Shangri-La jest odizolowane od cywilizacji, z jedynym kontaktem przez plemię tragarzy dostarczające zapasy raz na kilka lat. Robertowi nie przeszkadza to i zaczyna się aklimatyzować. Shangri-La nie reprezentuje konkretnej religii i opiera się na zasadzie umiarkowania, w związku z brakiem przestępstw nie potrzeby policji i armii, a mieszkańcy nie starzeją się i są długowieczni. Wspólnotę założył w 1713 roku belgijski ksiądz i pierwszy Europejczyk w Shangri-La, ojciec Perrault, który zaczął uczyć tubylców i rozpoczął kolekcjonowanie dzieł sztuki z całego świata.

Mimo że minęły dwa tygodnie, a obiecani tragarze jeszcze nie przybyli, Robert coraz lepiej funkcjonuje. Jednak George i Lovett podejrzewają, że porywacz był w zmowie z Shangri-La. Robert wobec tego pyta się Changa o powody ich przetrzymywania i czy tragarze po nich przybędą. Chang mówi, że informacje udziela jego przełożony, Wysoki Lama, który akurat chce spotkać się z Conwayem. Robert odkrywa, że Wielki Lama to ojciec Perrault nadal żyjący od 200 lat. Wielki Lama wyjawia, że zdecydował się sprowadzić Roberta z sugestii Sondry Bizet, europejskiej nauczycielki wychowującej się całe życie w Shangri-La. Opisuje pacyfistyczną misję Shangri-La, które stworzył jako sanktuarium dla skarbów cywilizacji, by mogły przetrwać coraz bardziej pogrążony w wojnie świat.

Sondra, która od początku intrygowała Roberta, przyznaje że chciała go poznać, po tym jak przeczytała jego pisma o idealistycznej wymowie i uznała, że odnajdzie się w Shangri-La. Robert się z nią zgadza, a jego towarzysze również czują pozytywnie nastawieni. Lovett porzuca podejrzenia wobec Shangri-La i postanawia nauczać geologii, a Barnard, wykorzystując swe wykształcenie hydrauliczne, chce ułatwić życie mieszkańcom, budując kanalizację. Także Gloria odzyskuje zdrowie i chęć życia. Tylko George czuje się więźniem. Jest zauroczony Rosjanką Marią, która trafiła do Shangri-La w 1888 roku i tak jak on chce uciec z Shangri-La. Chang przestrzega, że każdy, kto opuści dolinę szybko przybierze wygląd zgodny z aktualnym wiekiem i prosi Roberta o wyperswadowanie pomysłu bratu. Robert zwraca się o radę do Wysokiego Lamy, ale ten oznajmia, że umiera. Czyni Conwaya swoim następcą widząc w nim najlepszego kandydata, po czym dokonuje żywota.

Robert, który od dawna czuł pustkę w życiu, decyduje się zostać w Shangri-La, podobnie Lovett, Barnard i Gloria. Rozsierdzony George, który przekupił tragarzy, nie wierzy w historię o Wysokim Lamie i prawdziwy wiek Marii, która deklaruje, że porwano ją dwa lata temu i Chang bezwzględnie jej pilnuje. Robert niechętnie postanawia odejść z bratem i Marią do domu. Jednak tragarze zostawiają w tyle coraz bardziej zmęczonych podróżników i zaczynają do nich strzelać dla własnego ubawienia. Rozlega lawina śnieżna zabijająca tragarzy. W trakcie kolejnej wyczerpującej podróży Maria umiera gwałtownie się starzejąc. Zrozpaczony George popełnia samobójstwo przez skok w przepaść. Robert przez długi czas błąka się po górach i wycieńczony trafia do chińskiej misji, gdzie zostaje odratowany.

Okazuje, że Robert przez rok był poszukiwany przez brytyjską grupę poszukiwawczą i cierpi na amnezję. Kiedy jej dowódca, lord Gainsford zabiera go na pokład statku w celu powrotu do Wielkiej Brytanii, Robert odzyskuje pamięć i wyskakuje ze statku w Singapurze, by wrócić do Shangri-La. Gainsford ściga go przez 10 miesięcy, aż go gubi w najwyżej położonym posterunku Tybetu, gdy Conway zniknął za górską przełęczą, w którą tubylcy boją się zapuszczać. Wróciwszy do Londynu Gainsford oznajmia, że nigdy nie poznał tak zdeterminowanej osoby, a także wierzy w historię o Shangri-La. Życzy, by każdy człowiek znalazł własne Shangri-La. W przypadku Roberta słowa się te sprawdzają, gdy wreszcie dociera z powrotem do Shangri-La.

Obsada Ronald Colman jako Robert Conway Jane Wyatt jako Sondra Bizet John Howard jako George Conway Sam Jaffe jako Wielki Lama / ojciec Perrault H.B. Warner jako Chang Edward Everett Horton jako Alexander P. Lovett Thomas Mitchell jako Henry Barnard Isabel Jewell jako Gloria Stone Margo jako Maria Hugh Buckler jako lord Gainsford Val Duran jako porywacz Noble Johnson jako przywódca tragarzy

Konserwacja filmu W latach 40. XX wieku wycięto prawie 25 minut filmu, a do dystrybucji wprowadzono jego liczne, krótsze wersje. Do roku 1967, oryginalny negatyw uległ zniszczeniu, a także nie przetrwała żadna kopia o pełnej długości. Rekonstrukcję filmu rozpoczął w 1973 roku Amerykański Instytut Filmowy, przeszukując światowe archiwa w celu zidentyfikowania zachowanych kopii filmu. Zlokalizowano pełną 132-minutową ścieżkę dźwiękową w Wielkiej Brytanii oraz krótszy o siedem minut obraz z zagranicznych kopii. Stan techniczny znalezionego materiału wahał się między doskonałym a złym. Do rekonstrukcji kopii Sony Pictures Entertainment, we współpracy w 1999 roku z Archiwum Filmowo-Telewizyjne UCLA użyło laboratorium i technologii cyfrowej, osiągając optymalną jakość. Ponieważ obraz pozostał krótszy o siedem minut od ścieżki dźwiękowej, brakujące sceny wypełniono zatrzymanymi kadrami filmu oraz niektórymi zachowanymi fotosami z etapu kręcenia.

W 2014 odnaleziono brakujący około jednominutowy fragment pierwszego spotkania Conwaya z Wielkim Lamą pochodzący z europejskiej 16-milimetrowej kopii. Materiał włączono do reszty w ramach skanowania filmu w jakości 4K. Odrestaurowany Zagubiony horyzont w tej formie wydano na rynek domowy w 2017 roku na 80-lecie filmu.

Nagrody i nominacje NagrodaKategoriaNominowaniWynikŹródłoNagroda Akademii FilmowejWybitna produkcjaFrank CapraNominacjaNajlepszy aktor drugoplanowyH.B. WarnerNominacjaNajlepsza muzykaMorris Stoloff NominacjaNajlepszy dźwiękJohn P. Livadary Columbia Pictures SSDNominacjaNajlepsza scenografiaStephen GoossonWygranaNajlepszy montażGene Havlick, Gene MilfordWygranaNajlepszy asystent reżyseraC. C. Coleman Jr.Nominacja Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne plakaty z filmu

Kategoria:Amerykańskie filmy z 1937 roku Kategoria:Amerykańskie dramaty filmowe Kategoria:Amerykańskie filmy fantasy Kategoria:Amerykańskie filmy przygodowe Kategoria:Filmowe ścieżki dźwiękowe Dimitriego Tiomkina Kategoria:Filmy fantastyczne z 1937 roku Kategoria:Filmy kręcone w Kalifornii Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy montaż Kategoria:Filmy w National Film Registry Kategoria:Filmy w reżyserii Franka Capry Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszą scenografię