Warunki życia w wodzie i przystosowania organizmów (np. ryb) Wprowadzenie Niektóre organizmy żyją na lądzie, inne w powietrzu, a jeszcze inne w wodzie. Woda to szczególne środowisko życia. Żeby rośliny i zwierzęta mogły w niej żyć, muszą być do tego odpowiednio przystosowane.
Warunki życia w wodzie Środowisko wodne różni się od lądowego:
woda jest cięższa od powietrza – poruszanie się w niej wymaga więcej wysiłku, w wodzie jest mniej tlenu niż w powietrzu – trzeba inaczej oddychać, woda wolniej się nagrzewa i wolniej stygnie – temperatura zmienia się zwykle wolniej niż na lądzie, im głębiej, tym mniej światła – niektóre rośliny i zwierzęta żyją tylko w płytszych, jaśniejszych miejscach, w wodzie mogą występować prądy i fale, które poruszają wodę i wszystko, co w niej pływa.
Organizmy wodne muszą sobie radzić z tymi warunkami. Wiele z nich ma specjalne cechy budowy ciała.
Przystosowania ryb do życia w wodzie Ryby są jednymi z najważniejszych mieszkańców wód. Ich ciało jest zbudowane tak, aby łatwo poruszać się w wodzie i oddychać.
Najważniejsze przystosowania ryb:
opływowy kształt ciała – pysk z przodu, ciało zwężające się ku ogonowi; dzięki temu ryba łatwiej przecina wodę, płetwy – pomagają w pływaniu, skręcaniu i utrzymaniu równowagi: płetwa ogonowa – służy głównie do popychania ciała do przodu, płetwy piersiowe i brzuszne – pomagają w skręcaniu, hamowaniu i unoszeniu się, skrzela – narządy oddechowe ryb; ryba pobiera wodę przez pysk, a skrzela wyłapują z niej tlen rozpuszczony w wodzie, pęcherz pławny – wypełniony gazem woreczek w środku ciała; pomaga rybie utrzymać się na określonej głębokości bez dużego wysiłku, łuski i śluz – łuski chronią ciało, a śluz zmniejsza tarcie z wodą i utrudnia wnikanie drobnoustrojów, oczy po bokach głowy – ryba może obserwować otoczenie po lewej i prawej stronie, ubarwienie kamuflujące – np. ciemniejszy grzbiet (od góry ryba zlewa się z dnem), jaśniejszy brzuch (od dołu ginie w jasnym świetle wody); pomaga to ukryć się przed drapieżnikami, linia boczna – specjalny narząd biegnący wzdłuż boków ciała; dzięki niemu ryba wyczuwa drgania wody i ruchy innych organizmów.
Dzięki tym przystosowaniom ryby mogą szybko pływać, zdobywać pokarm i unikać niebezpieczeństw.
Inne organizmy przystosowane do życia w wodzie W wodzie żyją nie tylko ryby, ale też rośliny i inne zwierzęta.
Rośliny wodne Przykłady: trzcina, pałka wodna, grążel, grzybień (lilia wodna), rzęsa wodna.
Ich przystosowania:
miękkie, elastyczne łodygi – nie łamią się łatwo pod wpływem fal, szerokie liście na powierzchni wody – dobrze wykorzystują światło słoneczne do fotosyntezy, obecność powietrza w tkankach – pomaga unosić się na wodzie, słabszy system korzeniowy – korzenie często służą głównie do umocowania w dnie, a wodę roślina pobiera całą powierzchnią.
Płazy (np. żaba) Żaby część życia spędzają w wodzie, a część na lądzie.
Przystosowania do życia w wodzie:
kijanki oddychają skrzelami i pływają jak małe rybki, dorosłe żaby mają błony pławne między palcami tylnych nóg – ułatwiają pływanie, wilgotna skóra – pomaga w oddychaniu częściowo przez skórę i utrzymaniu odpowiedniej wilgotności.
Dlaczego przystosowania są ważne? Przystosowania do życia w wodzie:
ułatwiają zdobywanie pokarmu, pomagają uciec przed drapieżnikiem, umożliwiają oddychanie w środowisku, gdzie jest mało tlenu, pozwalają wytrzymać działanie fal, prądów i chłodniejszej wody.
Dzięki nim organizmy wodne mogą bezpiecznie żyć, rosnąć i rozmnażać się w swoim środowisku.
Podsumowanie Życie w wodzie wiąże się z innymi warunkami niż na lądzie. Ryby i inne organizmy wykształciły specjalne przystosowania budowy ciała i sposobu życia. Pozwalają im one poruszać się w wodzie, oddychać, zdobywać pokarm i chronić się przed niebezpieczeństwem. Dzięki temu świat pod wodą jest tak bogaty i różnorodny.