prosić ()
, , ,
czasownik przechodni niedokonany ( poprosić) (1.1) zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś (1.2) zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać czasownik zwrotny niedokonany prosić się ( poprosić się) (2.1) usilnie zwracać się do kogoś w celu uzyskania czegoś, mimo odmawiania czasownik zwrotny niedokonany prosić się ( oprosić się) (3.1) o świni: rodzić prosięta
(1.1-2) (2.1, 3.1)
(1.1) Czy mogę cię prosić o przyniesienie szklanki wody? (1.2) Był proszony na wczorajsze przyjęcie.
(1.1) prosić uprzejmie / grzecznie / natarczywie
(1.1) apelować, błagać, dopraszać się, molestować, napraszać się, nudzić, odwoływać się, przymawiać się, ubłagiwać, upraszać, wołać, wybłagiwać, wypraszać, zaklinać; błagać na kolanach, błagać na wszystko na świecie, wnosić prośbę, wyciągać ręce, zwracać się z prośbą; (1.2) inwitować, spraszać, ściągać, zwoływać; otwierać podwoje
(1.1) kazać, nakazać, nakazywać, polecić, rozkazać, rozkazywać, zalecać, zalecić, zarządzać, zarządzić, zlecać, zlecić, zmuszać
(1.1-2, 2.1) zwracać się
(1.1-2, 2.1) prośba , proszenie , dopraszanie , doproszenie , napraszanie , naproszenie , naspraszanie , odpraszanie , odproszenie , ponaspraszanie , poproszenie , pospraszanie , powypraszanie , pozapraszanie , przepraszanie , przeproszenie , spraszanie , sproszenie , upraszanie , uproszenie , wproszenie , wpraszanie , wypraszanie , wyproszenie , zapraszanie , zaproszenie , zaprosiny dopraszać , doprosić , napraszać się , naprosić , naspraszać , odpraszać , odprosić , ponaspraszać , poprosić , pospraszać , powypraszać , pozapraszać , przepraszać , przeprosić , spraszać , sprosić , upraszać , uprosić , wpraszać się , wprosić się , wypraszać , wyprosić , zapraszać , zaprosić proszę (3.1) prosię , prosiak , prosiaczek , prosiątko , proszenie , oproszenie oprosić się
kto leniwo prosi, leniwo odnosi
(1.1-2, 2.1) notowane od XIV w. , → prosić, żebrać, → prosić, upraszać, zapraszać, żądać, chcieć, ugaszczać, częstować, → prosić, wypraszać; żądać, wymagać; od , prošǫ → prosić, pytać, zapytywać; żądać, wymagać < (perḱ, pr̥ḱ-) → pytać, prosić dokładne odpowiedniki → prosić, żądać, domagać się czegoś, → prosić, pytać dalsze pokrewne (prā́ś) → (sądowe) wypytywanie, przesłuchanie • (frasā) → pytanie • → pytać • , precari → prosić, modlić się, przyzywać • → pytać (3.1) notowane od XVI w. , , , od od lub niezachowanego → prosię
(1.2) w języku współczesnym występuje rzadko, raczej jako wyszukana forma grzecznościowa
(1.2) angielski: (1.1) ask, request arabski: (1.1) طلب (ṭalaba) baskijski: (1.1) eskatu białoruski: (1.1) прасіць bułgarski: (1.1) помолвам chiński standardowy: (1.1) 请 (qǐng), 问 (wèn), 请求 (qǐngqiú), 求 (qiú); (2.1) 请 (qǐng) dolnołużycki: (1.1) pšosyś duński: (1.1) bede, anmode esperanto: (1.1) peti francuski: (1.1) prier, demander górnołużycki: (1.1) prosyć hiszpański: (1.1) pedir, rogar jidysz: (1.1) בעטן (betn) kaszubski: (3.1) prosëc sã kazachski: (1.1) өтіну; (1.2) шақыру litewski: (1.1) prašyti; (1.2) vadinti łaciński: (1.1) rogo niderlandzki: (1.1) vragen niemiecki: (1.1) bitten; (3.1) ferkeln nowogrecki: (1.1) παρακαλώ polski język migowy: połabski: (1.1) proszę bedą, prosi bedĕ, proś! bed rosyjski: (1.1) просить; (1.2) приглашать, звать rumuński: (1.1) pofti slovio: (1.1) prosit (просит) szwedzki: (1.1) begära ukraiński: (1.1) проха́ти, проси́ти włoski: (1.1) chiedere; (1.2) invitare wolof: (1.1) ñaan