kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje () , ,
(1.1) ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg
(1.1) nie dospać trzeba, kto chce dostać chleba • kto chce żyć z swojej pracy, dolegać nie trzeba
inne wersje: kto rano wstaje, Pan Bóg mu daje • kto rano wstaje, to mu Pan Bóg daje; kto późno, to próżno • kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje; a kto późno, temu różno • kto rano wstaje, to mu Pan Bóg daje; a kto długo lega, to go odbiega zobacz inne przysłowia o Bogu, pracy
angielski: (1.1) the morning hour has gold in its mouth, the early bird gets the worm białoruski: (1.1) хто рана ўстае, таму Бог дае chiński standardowy: (1.1) 捷足先登 chorwacki: (1.1) tko rano rani, dvije sreće grabi czeski: (1.1) ranní ptáče dál doskáče duński: (1.1) morgenstund har guld i mund esperanto: (1.1) horo matena estas horo bena, matena horo estas plena de oro fiński: (1.1) aikainen lintu madon nappaa francuski: (1.1) à qui se lève matin, Dieu aide et prête la main hiszpański: (1.1) a quien madruga, Dios le ayuda japoński: (1.1) 早起きは三文の徳 kataloński: (1.1) la feina matinal per tot el dia val łaciński: (1.1) aurora habet aurum in ore niderlandzki: (1.1) De ochtendstond heeft goud in de mond niemiecki: (1.1) Morgenstund hat Gold im Mund, Morgenstunde hat Gold im Munde, der frühe Vogel fängt den Wurm norweski (bokmål): (1.1) morgenstund har gull i munn norweski (nynorsk): (1.1) morgonstund har gull i munn nowogrecki: (1.1) όποιος πρόλαβε, τον Κύριον είδε portugalski: (1.1) deus ajuda quem cedo madruga rosyjski: (1.1) кто рано встаёт, тому Бог подаёт rumuński: (1.1) cine se trezește de dimineață, departe ajunge, cine se scoală de dimineață, departe ajunge słowacki: (1.1) komu sa nelení, tomu sa zelení szwedzki: (1.1) morgonstund har guld i mund turecki: (1.1) erken kalkan yol alir ukraiński: (1.1) хто рано встає тому Бог дає węgierski: (1.1) ki korán kel, aranyat lel włoski: (1.1) il mattino ha l'oro in bocca
Grzegorz Knapski, Thesauri polono-latino-graeci Gregorii Cnapii e Societate Iesu., tom III, s. 393, Cracoviae Typis Francisci Caesarii, 1632