nawałność

nawałność ()

rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) nawałnica: gwałtowna burza, podczas której następuje nagły wzrost prędkości wiatru w połączeniu z nagłą zmianą jego kierunku; także gwałtowna ulewa, śnieżyca, wichura, zawierucha, huragan (1.2) gwałtowny napór, impet; gwałtowność, burzliwość

(1.1)

(1.1-2) [Szlachcic z rubieży, wychowany w ciągłej grozie kozackiej i tatarskiej, przejęty myślą o niebezpieczeństwach, jakie ojczyźnie od buntów, od zagonów i od całej potęgi tureckiej groziły, widział w tych zamysłach niemal zbawienie ojczyzny, wierzył święcie, że uwielbiany przez niego, jak i przez wszystkich kresowców hetman, ani na chwilę się nie zawaha, gdy o pomnożenie potęgi Rzeczypospolitej chodzi, więc] jechał z radością w sercu[,] mimo zawiei, błędnych dróg[,] i nawałności.XXXI. [31.]. [w:] Sienkiewicz, Henryk Adam Aleksander Pius. Pan Wołodyjowski. Lwów–Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Zakładu Narodowego Imienia Ossolińskich, 1925, s. 207. (1.1) [Kiedy] wielką nawałnością, [/ Kiedy wielką fal przewagą /] Bici, na morskich rozruchach[,] / Utraciliśmy armadę; [/ Gdy infant został w łańcuchach; / Gdy te wieści, jędze blade, / Rozkołysane przez dzwony, / Przyleciały do Lizbony / Z wiatrem, co po morzu dyszał; / Kiedy król o nich usłyszał, / To bez żadnéj prawie skargi / Wpadł w melancholie serdeczne, / A z melancholii w letargi, / A z letargów we sny wieczne.]Dzień II. [2.]. [w:] Słowacki, Juliusz (herbu Leliwa). Książę Niezłomny. Lwów: Gubrynowicz i Schmidt, 1880, s. 58–59. (1.1) ​Nawałność w piękną odmienił pogodę, / [Ucichły burze, i w pomyślnym biegu / Cieszą się, patrząc na spokoyną [spokojną] wodę, / Za styrem Pana przybili do brzegu.]Karpiński, Franciszek (herbu Korab). Psalm CVI : Confitemini Domino, quoniam bonus. (1.1) Gdybyć zawsze człowiek pamiętał na nawałność i burzę, toć by nigdy nie trzeba mu puszczać się na morze.Polak w Paryżu, s. 251. (1.1) Wtem ze wszystkich stron nagła nawałność się wzruszy, rzuca nawą tu, owdzie i boki jej kruszy.Zab. XIII/2, 1776, s. 265. (1.1) [Bo gdy pomyślę, że takich jak wy wielu jest w tej Rzeczypospolitej — to mi się serce ściska i w duszy zadaję pytanie:] zdoła-li ta matka nasza przy takich dzieciach oprzeć się wszystkim nawałnościom, które jej grożą?XVI. [16.]. [w:] Sienkiewicz, Henryk Adam Aleksander Pius. Na polu chwały: Powieść historyczna z czasów króla Jana Sobieskiego. Warszawa: Towarzystwo Akcyjne Samuela Orgelbranda Synów, około 1906, s. 221. (1.1) Pragniecie skołatanej nawałnościami ojczyźnie dawać ratunek.Zab. X/2, 1774, s. 261. (1.2) [Zawrzało w chmurach, zasrebrniały strugi / Dżdżu z głośnym szumem, jak wezbrane rzeki, / A] choć nawałność burzy poszła stroną, / Dzień nastał słotny [i z twarzą zgaszoną.]V. [5.] W porcie. II. [2.]. [w:] Konopnicka, Maria Stanisława (zd. Wasiłowska). Pan Balcer w Brazylji. Warszawa–Kraków–Lublin–Łódź–Paryż–Poznań–Wilno–Zakopane: Gebethner i Wolff, 1925, s. 329. (1.2) Sokrates całą pośmiewiskow [pośmiewisk] nawałność wytrzymuje.Zab. VI/2, 1772, s. 269.