odpaństwowić ()
czasownik przechodni dokonany ( odpaństwawiać) (1.1) przekazać z własności państwowej w ręce prywatne; sprywatyzować (1.2) wyłączyć spod prawnej, administracyjnej lub ideologicznej kontroli państwa; uniezależnić od struktur i polityki państwowej czasownik zwrotny dokonany odpaństwowić się ( odpaństwawiać się) (2.1) stać się niezależnym od państwa, jego ideologii lub kapitału
(1) lub (2) lub
(1.1) W polskim państwie narodowym trzeba będzie możliwie najwięcej dziedzin gospodarki narodowej odpaństwowić przez przejęcie tych dziedzin gospodarki przez ludzi prywatnych. (1.1) Doświadczenie bowiem lat wojennych i powojennych dobitnie wykazało, iż rząd w swych przedsiębiorstwach w charakterze przemysłowym prowadzi gospodarkę kosztowną, co w ogromnej mierze jest powodem olbrzymich deficytów budżetowych państwowych. Rząd włoski postawił sobie za zadanie odpaństwowić te przedsiębiorstwa i oddać je w ręce prywatne. (1.1) W latach 90. XX w. sprzedaż (lub przekazanie) firm osobom w nich zatrudnionym była główną ścieżką prywatyzacyjną w naszym kraju. […] Tak odpaństwowiono ok. 2 tys. zakładów […]. (1.2) Kierunek naszego rozwoju jest więc prosty: odnarodowić państwo, a potem odpaństwowić wspólnoty, wtedy uniwersalne idee człowieczeństwa i jego praw będą miały przestrzeń do rozwoju. (1.2) Linia pomiędzy małżeństwem, konkubinatem, współmieszkaniem a związkiem cywilnym zaczyna tak się zacierać, że pojawiają się głosy, by całą tę sferę wyłączyć ze sfery zainteresowań państwa, „odpaństwowić” małżeństwa, ograniczyć je wyłącznie do ślubów kościelnych bądź do umów cywilnoprawnych dwojga osób dowolnej płci. (1.2) Oczywiście, że Sokratesowi powinno być wolno młodzież demoralizować. Dlatego szkolnictwo należy odpaństwowić jeszcze bardziej, niż w Atenach, a kontrolę państwa oprzeć nie na otwartych interpretacyjnie prawach o „demoralizacji”, tylko na precyzyjnych, liberalnych zapisach zakazujących bardzo konkretnych rzeczy. (2.1) […] przemysłowcy wolą wykupywać z banków państwowych własne akcje, by się odpaństwowić, niż wkładać je [zyski] w zalecane przez rząd inwestycje […].
(1.1) odpaństwowić gospodarkę / majątek / przedsiębiorstwa / zakłady / przemysły / kolej (1.2) odpaństwowić kulturę / wspólnoty / społeczeństwo / media / szkołę / uczelnie / małżeństwa / pamięć
(1.1) sprywatyzować (1.2) odpolitycznić, uspołecznić, upublicznić
(1.1) upaństwowić
państwo , państwowość , państwowiec , państwówka , upaństwowienie państewko upaństwowić , upaństwawiać państwowy, wewnątrzpaństwowy państwowo
angielski: (1.1) denationalize hiszpański: (1.1) privatizar, desestatizar rosyjski: (1.1) разгосударствить