W języku prawniczym kompetencję często określa się jako „uprawnienie do działania”. W ścisłej analizie pojęciowej uprawnienie i kompetencja oznaczają jednak odmienne sytuacje prawne.
Uprawnienie w węższym znaczeniu wiąże się z obowiązkiem określonego zachowania ciążącym na innym podmiocie, np. z roszczeniem wierzyciela wobec dłużnika.
Kompetencja polega natomiast na możliwości dokonania prawnie doniosłej czynności konwencjonalnej, której dokonanie prowadzi do zmiany sytuacji prawnej.
Z tego względu można być: uprawnionym do żądania określonego zachowania od innego podmiotu, nie mając kompetencji do zmiany jego sytuacji prawnej; kompetentnym do dokonania czynności zmieniającej sytuację prawną określonych podmiotów, choć sytuacji tej nie można trafnie opisać jako roszczenia wobec nich.
Kompetencja a obowiązek
Kompetencja nie jest sama przez się obowiązkiem skorzystania z niej. Trzeba odróżnić: normę kompetencyjną, z którą związana jest możliwość wywołania określonych następstw normatywnych; normę nakazującą skorzystanie z kompetencji; normę zakazującą skorzystania z kompetencji w określonych okolicznościach.
Ta sama osoba albo organ może być więc podmiotem kompetencji i jednocześnie adresatem odrębnej normy nakazującej uczynienie z niej użytku.