Działanie tej zasady jest najbardziej widoczne u niemowląt, które domagają się natychmiastowego zaspokojenia potrzeb, a także w marzeniach sennych, gdzie nieświadome pragnienia realizują się w formie halucynacyjnej.
Zasada rzeczywistości Wraz z rozwojem jednostki i jej konfrontacją z realiami świata zewnętrznego wykształca się zasada rzeczywistości, która modyfikuje i ogranicza działanie zasady przyjemności. Jest ona domeną ego i polega na zdolności do odraczania gratyfikacji oraz poszukiwania realistycznych i społecznie akceptowalnych sposobów zaspokojenia popędów. Ego, kierując się tą zasadą, analizuje otoczenie, przewiduje konsekwencje działań i jest w stanie znieść frustrację wynikającą z odroczenia przyjemności w celu osiągnięcia długoterminowych korzyści.