Les llingües harákmbet o harákmbut (tamién llamaes hate) son una familia de llingües indíxenes de la selva amazónica del sur de Perú, nos departamentos de Madre de Dios y Cusco.

Supónse qu'hai alredor 1.500 les persones que falen dalguna variedá harakmbet.HARAKMBET...

Clasificación interna El harákmbut o harákmebet foi consideráu por llargu tiempu una llingua aisllada, o más esautamente un grupu de variedaes llingüístiques ensin parentescu verificable con nenguna otra llingua n'América del Sur. Sicasí, apocayá Adelaar (2000) apurrió evidencia de cierta conexón ente les llingües catuquinas de Brasil y el harákmbet.Adelaar, 2000, páxs. 219-232.

Dende'l puntu de vista de les variedaes estes pueden arrexuntase en dos grandes grupos de dialeutos:Helberg Chávez, 1990, páxs. 227–8 Huachipaeri-Toyoeri, 310 falantes en 2000.Ethnologue report for language code - Huachipaeri Amarakaeri-Arasaeri-Sapiteri, 500 en 1987,Ethnologue report for language code - Amarakaeri que ye'l meyor conocíu de los dos grupos.

Historia Tres una incursión del Inca Túpac Yupanqui, en sieglu XV, el siguiente intentu de conquistar el territoriu qu'anguaño ocupa'l Departamentu de Madre de Dios foi lleváu a cabu polos españoles en 1566. Los huachipaeri llograron atacar con ésitu les faciendes de les tierres altes con cierta frecuencia mientres el periodu colonial. Escontra finales del sieglu XIX los toyoeri fueron abrasaos pol tristemente célebre Fitzcarraldo, barón del cauchu, esti eventu desaguó nuna guerra interina ente los sobrevivientes d'otros grupos de tribus harakmbut (Gray, 1996). Estos episodios fueron parcialmente dramatizados na película homónima (Fitzcarraldo, de Werner Herzog). Escontra 1950 anovóse'l contautu al traviés de misioneros dominicos.

Descripción llingüística Gramática Los marcadores pronominales independientes y prefijados al verbu son:Helberg Chávez, 1990, páxs. 243–4 singular plural 1ª ndoʔ iʰ- oru oʔ- 2ª õn iʔ- opid mbo- / mõ- 3ª kẽn oʔ- kẽn-õ-my õnʔ-

Referencies

Bibliografía Adelaar, Willem F. H. (2000): "Propuesta d'un nuevu venceyu xenéticu ente dos grupos llingüísticos indíxenes de l'Amazonia occidental: Harakmbut y Katukina". en: Miranda Esquerre, vol. 2, páxs. 219–36.

Enllaces esternos Audios en Amarakaeri Mapa llingüísticu de Perú Ver tamién Eshuva