Deira foi un reinu na Inglaterra anglosaxona y conformó, xunto a Bernicia, el poderosu reinu anglu de Northumbria. L'orixe de Deira foi la colonia de laeti de Deywr (o Deifr) que formaba parte del Reinu de Ebrauc (l'actual York). Les fronteres orixinales de la colonia corresponder col actual condáu d'East Yorkshire, y darréu ampliáronse al tomar el control de tol reinu britanu. La unión del reinu col so vecín del norte nel 654 y les campañes de conquista sobre los reinos celtes colindantes, convirtieron a Northumbria nel reinu dominante de tol norte d'Inglaterra y del sur d'Escocia, y York (la capital tradicional de Deira) nel centru alministrativu y relixosu de la Inglaterra septentrional.
Toponimia del Reinu de Deira El nome del reinu ye d'orixe britanu, posiblemente de la pallabra Deifr, que significa "agües", o de Daru, que significa "carbayu".
Xeografía Les llendes tradicionales de Deira yeren al este'l Mar del Norte, al sur el Humber, al norte'l ríu Tees y al oeste'l cordal de los Peninos, un territoriu que se correspuende aproximadamente cola mayor parte del históricu condáu de Yorkshire. Puramente la Deira inicial sería'l East Yorkshire, ente'l ríu Derwent y el mar, pero cola conquista de Ebrauc, la rexón de Deira entendería tamién North Yorkshire y parte de West Yorkshire. Darréu, otros territorios acabaríen quedando so la xurisdicción de Deira: Elmet, Dunoting o'l sur de Rheged, yeren consideraos fuera de la rexón de Deira puramente dicha. Topográficamente podemos estremar delles rexones naturales:
The Holderness.- Península asitiada nel estremu sudoriental del país ente'l Mar del Norte y l'estuariu del Humber, taba constituyida por llanures sedimentaries d'orixe glaciar (till glaciar), onde abondaben cursos d'agua, tierres pantanoses, marismas y laguna glaciares. La llinia costera sufre'l grau d'erosión más altu de toa Europa (1.5 m, 2 millones de Tn al añu), parte d'esti material (3%) ye tresportáu y depositáu na zona final, nel Cabu Spurn que se foi moviendo escontra'l noroeste a lo llargo del tiempu. Por cuenta de esto dende la dómina romana sumieron de tierra incluyíos 23 pueblos y aldegues, dalgunos d'orixe anglosaxón. Anque esta rexón empezó a ser drenada dende la temprana Edá Media, en tiempu de los anglos yeren entá tierres pocu habitables y los asentamientos na zona fueron escasos. Solamente nel cursu altu del ríu Hull y na so marxe derecha atopábense terrenos apropiaos pa los asentamientos, anque na so desaguada nel Humber yera zona de marismas tamién.
The Yorkshire Wolds (Dera Wudu).- Los Wolds de Yorkshire son una serie de llombes de creta de baxu altor que na dómina anglosaxona taben poblaos d'abondosos montes, que fueron el llugar d'asentamientu principal de los colonos anglos, d'ello'l so nome: Dera Wudu o "monte de los deiranos". El puntu más eleváu ye la Garrowby Hill (o Bishop Wilton Wold) de 246 metros. Les llombes caliares formen un arcu dende l'estuariu Humber al oeste de Kingston upon Hull hasta la mariña del mar del Norte nel cabu de Flamborough Head. La mayoría de la zona ye una llanura elevada con nidies ondulaciones, que s'atopa cortada por dellos valles glaciares de llaterales abruptos y fondos planos. 700px|thumb|right|Mapa del Reinu de Deira Vale of Pickering (Dera Feld).- El segundu llugar onde s'establecieron los primeres anglos foi'l Valle de Pickering, llamáu por ello Dera Feld o "llanura de los deiranos". Al norte de los Wolds yera un antiguu llagu glaciar drenado pol ríu Derwent y que yera la cuenca de drenaxe de les llombes que lu arrodien, los Wolds al sur, la llomba Howardian que cierren el valle al oeste y nel noroeste'l ríu Rye y los sos numberosos tributarios recueyen les agües que trespasen les poroses roques caliares de los North York Moors. Ye una zona llana y baxa formada principalmente por sedimentu glaciares y magres morrénicas, que formaben escelentes praos y zones de cultivu nel tiempu de los anglos.
North York Moors.- Los Moors son una de les mayores estensiones de parameras d'uz en Gran Bretaña. 250px|thumb|left|Roseberry Topping nos MoorsEl pandorial constitúi la superficie d'un relieve tabular y asítiase sobre suelos caliares, con una escasa vexetación, basada xeneralmente nel uz y la carba. L'ausencia de masa forestal produz una fuerte amplitú térmica, vientos constantes y una hidrografía escasa, una y bones l'agua penerar pola porosa roca caliar drenando la superficie del pandorial y formando cañones por onde escurren los ríos, tamién por cuenta de la so altitú suelen ser frecuentes les borrines en dómines lluvioses. Esta condiciones inhóspitas fixeron que los asentamientos anglosaxones nesta zona fueren escasos, solamente nos cursos de los ríos, l'Esk al norte y el Rye y los sos tributarios al sur. Anque nun son montes bien altos (alredor de 400 m), son serrapatosos y prominentes sobre'l zócalo onde s'asientan. Los mayores altores son Urra Moor (454 m.), Cringle Moor (432 m.) y Danby High Moor(432 m.), el perfil característicu del Roseberry Topping (320m) fíxo-y oxetu de cultu paganu d'anglos y viquingos, siendo consideráu morada de Woden, y el so propiu nome deriva del nórdicu Óðins bjarg (la roca de Odín).
York Val.- El Valle del ríu Ouse-Swale ye un área llana que conectaba'l valle del Tees al norte hasta l'estuariu del Humber al sur y por ello yera'l principal corredor de comunicación norte-sur d'Inglaterra. Más puramente'l Vale of York ye la parte central d'esta llanura, col Vale of Mowbray nel norte y los Humberhead Levels al sur. Taba arrodiáu poles Howardian Hills y los Yorkshire Wolds al este y los Peninos al oeste. La población britanu-romana concentrar nesta zona y foi reemplazada a lo llargo del tiempu polos nuevu asentamientos anglos.
Yorkshire Dales.- Los Dales, que'l so nome provién del anglosaxón "valle" (dal, tal), yeren los valles de les tierres altes al oeste del York Val formaos pelos ríos que provenientes de los Peninos desaguaban nel Ouse. Los Peninos yeren los montes más altos d'Inglaterra, (600-700 m en Yorkshire) y constituyíen la mayor barrera pa la espansión de los anglos escontra l'oeste, nellos permanecieron los últimos reinos britanos independientes hasta'l sieglu VII.
Población y llocalidaes Deira ocupaba l'antiguu territoriu de los Parisii que teníen la so capital en Petuaria Parisiourum (Brough-on-Humber); posiblemente esta llocalidá foi'l centru alministrativu de los britanu-romanos que controlaben l'asentamientu de los federaos anglos. Petuaria yera tamién el llugar onde la vía romana ente Eboracum (York) y Londinium (Londres), la Ermine Street, cruciaba'l Humber hasta la vecina Winteringham nel reinu de Lindsey. Como nel restu de Britania, los asentamientos anglosaxones carauterizar por ser pequeñes villes o aldegues familiares en llugares onde tuvieren bon accesu a la madera de los montes na cual taba basada la so arquiteutura. Polo xeneral refalgaben la ocupación de les ciudaes romanes anteriores, feches principalmente en piedra y lladriyu, y a lo sumo usar como fortaleces o guarniciones militares. Por ello pa los anglos, los Wolds yeren un llugar perfectu p'asitiase, asina convirtieron les llombes montiegues cercanes a Ebrauc nel Dera Wudu ("el monte de los deiranos"), y fueron estableciéndose a lo llargo de la vía romana (Ermine Street) que cruciaba los Wolds. El so propiu centru alministrativu podría tar nesta, seique fuera Wicstune (Market Weighton), yá que nella atopen los xacimientos más tempranos de periodu anglosaxón o en Pocelingtuna (Pocklington), onde se sabe qu'había yá dende'l sieglu IV un asentamientu de xermanos (posiblemente alamanos). Cercana a elles taba Sanctune (Sancton) onde atopamos el campusantu paganu más grande d'Inglaterra, ye un campusantu de cremación con urnes bien similares a les atopaes na Anglia orixinal del continente, en Borgstedt (al sur de Schleswig).Sancton I Anglo-Saxon cemetery excavations carried out between 1976 and 1980Ashmolean Museum Tamién cercana taba Gudmundhame (Goodmanham) onde s'atopaba'l Gran Templu de Woden, el dios principal de los anglos, que foi destruyíu mientres la conversión del rei Edwin como rellata Beda.Ecclesiastical History of the English People Llibro II, Cap. 13 L'actual ciudá de Beverley asitiar nel antiguu asentamientu de Inderawuda ("nel monte de los homes de Deira"), onde se construyó una de les primeres ilesies que darréu se convertiría nel monesteriu de Beverly. L'aldega de Wyke (Kingston-upon-Hull) yera un pequeñu puertu dedicáu a la esportación de la llana producida polos monxos nel monesteriu. Casi toes la villes y aldegues actuales de los Wolds podríen tener un orixe anglu si tenemos en cuenta les habituales toponimies: -ham, -tun, -wick, -ing y -worth.
La segunda zona ónde abonden los topónimos anglosaxones y nun hai alcordances de nomes celtes ye nel Dera Feld ("la llanura de los deiranos", Pickering Vale). Nesta última zona destaca Eslintune (Heslerton), nesta pequeña villa atópase unos de los mayores proyeutos arqueolóxicos del English Heritage, que contribuyó a la conocencia de la transición ente la Britania postrromana y los asentamientos anglosaxones tempranos. Ye un xacimientu d'alredor de 25 hectárees, nel cual estudiáronse más de 200 edificios de zones dedicaes a l'habitación, l'artesanía y la industria o a los procesos agrícoles.English HeritageWest Heslerton, North Yorkshire Tamién nel Pickering Vale había delles llocalidaes romanes reutilizaes polos anglos, anque esiste un alderique acádemico sobre la identidá de la ciudá romana de Derventio, dellos autores asitiar na actual Malton, sicasí anguaño los estudios inclinar a identificala con Catton, cerca de Stamford Bridge, polos que les ruines topaes en Malton podríen ser les de la ciudá de Delgovicia. Anque esta postrera tien dellos posibles allugamientos: Wetuuangha (Wetwang), Lodenesburh (Londesborough) o inclusive Wicstun (Market Weighton).
Escontra la década del 560, los anglos deiranos tomen el control de tol reinu de Ebrauc (York) y los sos asentamientos se deplazan escontra l'oeste y el norte, escontra l'antiguu territoriu célticu de los Brigantes. Mientres nel East Riding la mayoría de los nomes de llocalidaes tienen raigañu xermánicu (anglosaxona o nórdica), na zona del York Val hai un mayor amiestu con topónimos celtes, lo qu'indica una cohabitación ente dambos pueblos. L'actual ciudá de York foi fundada pol gobernador romanu Quintu Petilio Cerial nel 71 d.C. como acuartelamiento de la Legio IX Hispana en tiempos del emperador Vespasiano. La fortaleza romana foi tomando importancia como centru militar que controlaba la frontera norte y foi capital de la provincia de la Britania Inferior y na reorganización del Imperiu escontra'l 296, pasó a ser capital de la Britania Secunda. A diferencia d'otres ciudaes de Britania, la Eboracum romana nun foi abandonada y siguió siendo un importante centru alministrativu rexonal convirtiéndose na capital (col nome de Ebrauc) del Reinu de Britania del Norte. Los anglos convertir na so capital col nome de Eoforwic, y tres la unificación, tamién s'estableció como la capital de Northumbria. 350px|thumb|left|Ruines de l'Abadía de WhitbyNon solo como centru alministrativu tuvo importancia sinón tamién como centru relixosu, yá que Paulino (unu de los miembros de la Misión gregoriana) nel 626 estableció'l Obispáu de York el primeru del norte de Gran Bretaña, que nel 735 xubiría a arzobispáu y anguaño ye la segunda sede d'Inglaterra n'orde d'importancia tres la de Canterbury. Otros centros romanos nel territoriu de los Brigantes que pasaron a manes de los anglos deiranos fueron Caturactonium (Catterick), Isurium Brigantum (Aldborough) o Calcaria (Tadcaster).