Los Manuscritos del Mar Muertu o Rollos de Qumrán, llamaos asina por topase en covarones asitiaos en Qumrán, a veres del mar Muertu, son una coleición de 972 manuscritos.
La mayoría de los manuscritos daten d'ente los años 250 e. C. y , antes de la destrucción del segundu Templu de Xerusalén polos romanos nel añu
Visión xeneral
La casi totalidá de los manuscritos tán redactaos n'hebréu y araméu, y solo dellos exemplares en griegu. Los primeros siete manuscritos fueron afayaos por fuercia por pastores beduinos a finales de 1946, nuna cueva nes cercaníes de les ruines de Qumrán, na vera noroccidental del Mar Muertu. Darréu, hasta l'añu 1956, atopáronse manuscritos nun total de 11 cueves de la mesma rexón.
Parte de los manuscritos topaos nel mar Muertu constitúin el testimoniu más antiguu del testu bíblicu atopáu hasta la fecha. En Qumrán afayáronse aproximadamente 200 copies, la mayoría bien estazaes, de tolos llibros de la Biblia hebrea, con esceición del llibru de Ester (anque tampoco se toparon fragmentos de Nehemías, que na Biblia hebrea forma parte del llibru de Esdras). Del llibru d'Isaías atopóse un exemplar completu.Moeller, Fred P. (1999) Great Isaiah Scroll. Fotografíes y traducción lliteral completa al inglés del rollu d'Isaías atopáu en Qumrán.
Otra parte de los manuscritos son llibros ensin incluyir nel canon de la Tanak, comentarios, calendarios, oraciones y normes d'una comunidá relixosa xudía específica, que la mayoría d'espertos identifica colos esenios.
La mayoría de los manuscritos atópense güei nel Muséu d'Israel en Xerusalén, nel Muséu Rockefeller de Xerusalén, según nel Muséu Arqueolóxicu Xordanu n'Amán (Xordania). Dellos manuscritos o fragmentos atópense tamién na Biblioteca Nacional de Francia en París o en manes privaes, como la Coleición Schøyen en Noruega.
Descubrimientu
Sábese que va años na rexón fueron afayaes en distintes circunstancies vasíes de folla con manuscritos bíblicos y otros escritos n'hebréu y griegu. Un afayu asocedió nuna vasía de folla cerca de Xericó, nel añu 217 y Oríxenes utilizó manuscritos de los Salmos afayaos ellí; depués nel sieglu IX informóse d'otru afayu realizáu por xudíos qu'informaron d'ello a una ilesia cristiana.Hodge, Stephen (2001) Los Manuscritos del Mar Muertu: 31-37. Madrid: EDAF, 2002.
Los primeros siete rollos de pergamín que con certidume vienen de les cueves de Qumran fueron atopaos en 1947 por Jum'a y el so primu Mohammed ed-Dhib, dos pregueros beduinos de la tribu Ta'amireh nuna cueva de Qumrán. Topar por casualidá mientres escorríen a una de les sos cabres.
Estos rollos fueron vendíos (estazaos, p'aumentar el so preciu), por aciu diverses vicisitúes a dos anticuarios de Belén. Cuatro d'ellos fueron vendíos (por una pequeña cantidá) al archimandrita del monesteriu sirio-ortodoxu de San Marcos en Xerusalén, Atanasio Josué Samuel (más conocíu como Mar Samuel). Los trés siguientes, a la fin, fueron parar a manes del profesor xudíu Eleazar Sukenik, arqueólogu de la Universidá Hebrea de Xerusalén que, dándose cuenta del valor de los mesmos mercar en 1954.
Darréu publicáronse copies de los rollos, causando un masivu interés n'arqueólogos bíblicos, que'l so frutu sería l'afayu d'otros seiscientos pergaminos, y cientos de fragmentos.
Lo más importante d'esti afayu ye la so antigüedá, que dexa estudiar importantes fontes teolóxiques y organizativas del xudaísmu y del cristianismu. La mayoría de los manuscritos daten d'ente los años 250 e. C. y , tando ente ellos los testos más antiguos de que se dispón en llingua hebrea del Tanak o Antiguu Testamentu bíblicu. Créese que fueron despintaos polos esenios pa caltenelos de la guerra de los romanos contra los rebeldes xudíos naquellos años.
Como los manuscritos fueron topaos en 11 cueves, la denominación de cada fragmentu realizóse indicando primero'l númberu de la cueva na que foi topáu siguíu pola lletra Q (esto ye 1Q, 2Q y siguientes).
En febreru de 2017, arqueólogos de la Universidá Hebrea de Xerusalén anunciaron el descubrimientu de la cueva 12 nunes llombes al oeste de Qumrán, cerca d'orellar noroeste del Mar Muertu."Hebrew University Archaeologists Find 12th Dead Sea Scrolls Cave", comunicáu de prensa, n'inglés, del 8 de febreru de 2017, publicáu nel sitiu web de la HUJI (Hebrew University of Jerusalem - Israel). Magar nun s'atoparon manuscritos nesta cueva, atopáronse frascos d'almacenamientu vacíos. Estos atopáronse rotos y presumir que'l so conteníu foi retiráu enantes. Amás, atopáronse hachos de fierro que seríen d'alredor del añu 1950, dando a entender que la cueva foi escalada.
Biblioteca
thumb|Cueves cercanes a Qumrán. Ente los manuscritos atópense: Los llibros del Tanak, incluyida una versión más estensa del Llibru I de Samuel, cola esceición de Ester, según dalgunos deuterocanónicos, como'l Sirácida y el Llibru de Tobías. Comentarios sobre cada llibru de la Escritura, dende un puntu de vista eseniu. Los manuales, reglamentos y oraciones propies de la comunidá qu'habitó'l sitiu, ente los cualos destaquen el Documentu de Damascu (4QD, 5QD, 6QD), que yá fuera atopáu en 1896 nel depósitu d'una sinagoga, nuna versión manuscrita polos karaitas del sieglu IX; y la Regla de la Comunidá (1QS, 4Q257). Diversos testos relixosos intertestamentarios como: el Llibru de Enoc. el Testamentu de los Dolce Patriarques. el Llibru de los Xubileos, qu'espón un calendariu solar, distintu a los qu'usaben los fariseos y saduceos nel Templu y que conducía a un conflictu poles feches de celebración de les fiestes de la Llei, pero que concuerda tantu col calendariu del Llibru de Enoc, coles normes de la comunidá de Qumrán y ye explícitamente citáu nel Documentu de Damascu (XVI 3-4). Un rollu de cobre con cuestiones contables y relatives a la llocalización de determinaes ayalgues.
El traductor d'estos manuscritos, Florentino García Martínez, escribió que, cola única esceición del rollu de cobre, tratar d'una "biblioteca sectaria", pos los rollos formen un conxuntu articuláu de concepciones teolóxiques, escatolóxiques, morales y étiques (1992:36-39). Les normes de la comunidá citen y faen referencia a tolos testos bíblicos, apócrifos y seudoepigráficos atopaos, de manera que estos sofiten a aquelles, que de la mesma se consideren intérpretes de testos inspiraos que tán na "biblioteca". L'usu del antiguu calendariu solar hebréu pola comunidá, claramente distinta del oficialmente vixente nel sieglu I, estrema a la biblioteca de los testos d'otres corrientes xudíes, como los fariseos y saduceos.
Nel añu 2010 concretóse un proyeutu ente la empresa Google y l'Autoridá d'Antigüedaes d'Israel, con un costu de 3,5 millones de dólares, que tien como oxetivu dixitalizar los 3.000 fragmentos del documentu, los que van tar disponibles n'Internet nun plazu de 5 años. Este va incluyir les traducciones de los testos.
El 26 de setiembre de 2011 el Muséu d'Israel llanzó'l so proyeutu dixital de los Manuscritos del Mar Muertu, que dexa a los usuarios esplorar estos antiguos manuscritos bíblicos con un nivel de detalle imposible d'algamar hasta la fecha.
Concepciones thumb|Ruines de Qumrán. thumb|Cueves cercanes a Qumrán, onde fueron topaos los manuscritos del Mar Muertu. Les concepciones de los miembros d'esta comunidá topeten coles de los poderes sociales. Nel comentariu eseniu de Habacuc (1Qp Hab VII:2-5), rindir cultu a les armes ya insinies de guerra considérase sinónimu d'idolatría, tal como lo espón Jeremías 7:18 avera del cultu al exércitu: “Los fíos recueyen lleña, los padres prinden fueu, les muyeres amasen pa faer tortas al exércitu y se liba n'honor a otros dioses pa exasperarme”, diz nes versiones hebrees y manuscritos griegos Sinaítico y Vaticanu, los más antiguos. Esti versículu foi modificáu tardíamente pola Vulgata llatina y a posteriori pol griegu Alexandrino nel sieglu V d. C., qu'asitien en 7:18 en cuenta de "exércitu", les pallabres "Reina de los Cielos", tomaes del capítulu 44 (17-25), seique por medrana a enfrentar el viraje de la xerarquía de la ilesia oficial en favor de los exércitos imperiales, en contra de los primeros cristianos.
Nel Documentu de Damascu, (IX:1-6,9) aportuna en que nun se debe tomar vengación y namái Dios puede vengar y repite como Pablo () “non te vas faer xusticia pola to mano”, una cita del Testamentu de los Dolce Patriarques (Gad 6:10). Contra'l derechu de xentes romanu y la mesma costume del Antiguu Testamentu, el mesmu Documentu (XII:6-7) declara: "nengún estienda la so mano p'arramar sangre de dalgún de los xentiles por causa de riqueza o ganancia, nin tampoco tome nada de los sos bienes".
Otru escritu de Qumrán (1Q27:9-10) diz:
Escláriase asina la separación ente la visión esenia y el nacionalismu celota. De nenguna manera los esenios víen una alternativa contra Roma nel establecimientu nacional xudíu oficial.
Escláriase tamién el papel de los fariseos, quien pa dellos símbolu de severidá o celu pola llei, mientres en realidá yeren llegalistes lliberales, d'interpretaciones fáciles” (CD-A I 18; 4Q267 f.2 I 21), que “colen el mosquitu pero dexen pasar el camellu” ().
Los fariseos camudaben los preceptos de Dios poles sos tradiciones (); declaraben santos los sos bienes pa nun dalos solidariamente, inventaben sistemes pa burllar los Xubiléos (nos qu'había que devolver la tierra a quien la habíen perdíu) y los años sabáticos (nos que se debíen perdonar les deldes) y safar tolos compromisos colos más precisaos. Asina, dexaben declarar cosa sagrada aquello con que se debía auxiliar a los vieyos, pa evitar doná-ylo (). Sicasí, el Documentu de Damascu ordenó a los esenios que naide declarara sagráu nada de la so propiedá (XVI 16).
Doctores fariseos, como'l rabín Hillel (presidente del sanedrín, quien morrió'l 10 e. C.) ingeniaron soluciones pa safar la condonación de deldes de los años sabáticos y la reforma agraria de los xubileos, dispuestes pa recomponer la equidad social cada 7 años (añu sabáticu) y cada 50 años (Xubiléu).
El rabín Hillel inventóse'l prosboul pa tresferir les deldes al tribunal y nun perdonales cuando yera debíu.Gitt 36a.A Dictionary of the Targumim, the Yerushalmi and Babli Talmud, and the Midrashic literature. Según S. W. Baron, los reis —especialmente los Herodes— pillaron a los llabradores con tributos: el llabrador obligar con deldes pa pagalos y depués perdía la tierra y hasta la llibertá.Baron, Solo Wittmayer, (1952) A Social and Religious History of the Jews. New York: Columbia O.P. 2nd Ed.
Los fariseos yeren realmente "celosos de la riqueza" ( y Reglamentu de la Comunidá de Qumrân XIX:2) y enfatizaban nuna observancia ritual del sábadu y non nel amor al próximu. Mientres los fariseos ("vós" ) dexaben qu'un sábadu sacar d'un pozu a un res accidentáu, pa salvar una propiedá, oponer a curar a les persones en sábadu. Los esenios, como escribieron nel Documentu de Damascu (XI:12-15), oponer a esmolecese poles riqueza'l sábadu, o a mandar a los criaos a curiar d'elles. Si a un ricu cayíase-y una vaca al pozu, mandaba a un trabayador a sacala, asina fuera sábadu, pero un probe nun tenía abondes vaques pa nun zarrales el sábadu o nun tenía nenguna. Sicasí, “un home probe o ricu podía accidentase un sábadu y nesi casu, los esenios mandaben quitar les ropes y rescatar con elles a la persona que cayera a l'agua darréu, el mesmu sábadu”, (4Q 265, f.1, c.II:6-7).
Contra la hipocresía y el llegalismu carauterísticu d'una vida de burlla a la voluntá de Dios, propunxéronse l'amor y la misericordia, que dellos apócrifos intertestamentarios amuesen como la carauterística por excelencia de Dios.
Rellaciones col cristianismu primixeniu
L'estudiu del conteníu y significáu de los Manuscritos del Mar Muertu, ratifica con fondura la rellación ente'l cristianismu primitivu y los israelites qu'esperaben el Reinu de Dios, enfrentaos a los sacerdotes y escribes fariseos y saduceos, les castes dominantes xudíes, que los escorrieron (como atestigüen repetidamente los mesmos manuscritos).