La Monarquía británica ye una monarquía compartida en cuatro naciones constituyentes. Esti artículu describe la Monarquía dende la perspeutiva del Reinu Xuníu . Nos otros reinos de la Mancomunidá Británica de Naciones, el so papel constitucional ye similar, pero'l significáu histórico y cultural puede variar. Pa mayor información, vease #Otros reinos Otros reinos embaxo thumb|right|440px|Armes reales britániques.Izquierda: Variante usada en Inglaterra, Gales y Irlanda del Norte.Derecha: Variante usada n'Escocia. La Corona británica ye una institución monárquica del tipu constitucional, que'l so titular, el monarca británicu o soberanu, ye'l xefe d'Estáu del Reinu Xuníu y de los Territorios británicos d'Ultramar. El monarca británicu ye tamién el xefe d'Estáu d'otros quince países, cada unu de los cualos formaron dalguna vegada parte del Imperiu británicu —éstos, xuntos col Reinu Xuníu, son conocíos como los Reinos de la Mancomunidá Británica de Naciones—. La monarquía británica actual puede remontar el so llinaxe ancestral al periodu anglosaxón y, a lo último, más tras a los reis de los anglos. Mientres el sieglu IX, Wessex facer con otros reinos en Inglaterra, especialmente como resultáu de la estinción de llinies rivales nel país mientres la primera Yera de los viquingos y tamién los turcos, pol sieglu X, Inglaterra quedó consolidada so un solu reinu. Les corones inglés y escocés fueron xuníes na persona d'un solu monarca escontra 1603, cuando Xacobu VI d'Escocia y I d'Inglaterra aportó al tronu. Los reinos d'Escocia ya Inglaterra convertir nun solu Estáu pol Acta d'Unión de 1707 y los parllamentarios escoceses integrar nel nuevu parllamentu británicu pa constituyir el Reinu de Gran Bretaña.
Los poderes de la monarquía, conocíos como la prerrogativa real, siguen siendo bien amplios. Munchos d'ellos nun los exerz personalmente'l monarca, facer ministros qu'actúen so la so voluntá. Exemplu de lo desusdicho constituyir el poder pa regular el serviciu civil y el poder pa expedir pasaportes. Dellos poderes mayores exercer nominalmente el mesmu monarca, actuando baxu conseyu'l primer ministru y el Gabinete del Reinu Xuníu, y conforme a les convenciones constitucionales. Un exemplu ye'l poder pa eslleir al Parllamentu. Acordies con un informe parllamentariu,Parliament Report on the powers of the Royal Prerogative "La Corona nun puede crear nuevos poderes prerrogativos".
Establecióse dende hai abondo tiempu, na constitución non codificada del Reinu Xuníu, que'l poder políticu ye exercíu n'última instancia pol Parllamentu, dientro del cual el soberanu nun ye un componente partidariu, xunto cola Cámara de los Lores y la Cámara de los Comunes, según pol Primer Ministru y el Gabinete. D'esta miente, como la monarquía británica moderna ye constitucional, el papel del soberanu na práctica atópase llindáu a funciones non partidaries (como la de ser fonte d'honor). Esti rol foi reconocíu dende'l sieglu XIX; Walter Bagehot identificó a la monarquía como la "parte digna" más que como la "parte eficiente" del gobiernu en The English Constitution (1867). El poder político ye exercíu na actualidá al traviés del Parllamentu, el Primer Ministru y el Gabinete. El soberanu tamién tien el títulu de Gobernante Supremu de la relixón oficial, la Ilesia d'Inglaterra, anque na práctica'l lideralgu espiritual de la Ilesia correspuende al arzobispu de Canterbury.
L'actual soberana ye la reina Sabela II, que reinó dende'l 6 de febreru de 1952. L'herederu llegal ye'l so primoxénitu, el príncipe Carlos, príncipe de Gales y duque de Rothesay (n'Escocia). El príncipe de Gales encargar de delles funciones ceremoniales públiques, como lo fai l'home de la reina, el príncipe Felipe, duque d'Edimburgu. Hai otros miembros de la Familia Real, amás de los yá mentaos, incluyendo los otros fíos, nietos y primos de la reina.
El monarca británicu ye tamién el Mancomunidá Británica de Naciones xefe de la Mancomunidá, y el monarca d'otros quince reinos mancomunitarios, cada unu —incluyendo al Reinu Xuníu— son soberanos ya independientes de los otros.
Historia Monarquía inglesa Siguiendo a les incursiones viquingues y al establecimientu del sieglu IX, el reinu de Wessex remaneció como'l reinu inglés dominante. Alfredo'l Grande aseguró Wessex y llogró el dominiu sobre Mercia del oeste, magar nun se convirtió en Rei d'Inglaterra; el títulu más cercanu al qu'aportó foi'l de "Rei de los Anglosaxones". Fueron los socesores d'Alfredo nel sieglu X los que constituyeron el reinu que güei se conoz como Inglaterra, anque inclusive nel reináu d'Edgardo el Pacíficu, Inglaterra nun s'atopaba estremada nos sos partes constituyentes. Escontra'l sieglu XI, el país volvióse más estable, magar un númberu de guerres colos daneses que desaguaron nuna monarquía danesa per dellos años. Cuando Guillermo, duque de Normandía, conquistó Inglaterra en 1066 convertir nel monarca d'un reinu que probablemente presentaba la mayor autoridá real n'Europa. La conquista normanda foi crucial pa la historia británica, en términos de cambéu políticu y social. El nuevu rei siguió cola centralización del poder qu'empezara nel periodu anglosaxón, ente que el sistema feudal tamién prosiguió col so desenvolvimientu.
thumb|350px|El Tapiz de Bayeux describe la conquista normanda.
Guillermu I foi asocedíu por dos de los sos fíos: Guillermu II, y depués Enrequier I. Esti postreru tomó una revesosa decisión al proclamar a la so fía Matilde (la única sobreviviente) como la so heredera. Tres la muerte d'Enrequier en 1135, unu de los nietos de Guillermu I, Esteban, reclamó'l tronu, y llegó al poder col sofitu de la mayoría de los barones. El so débil gobiernu, sicasí, dexó-y a Matilde desafiar el so reinu; como resultáu, Inglaterra llueu baxó a un periodu de desorde conocíu como l'Anarquía. Esteban caltuvo un control del poder abondo precariu mientres el restu de la so vida; sicasí, llegó a un alcuerdu según el cual sería asocedíu pol fíu de Matilde, Enrequier II, quien se convertiría nel primer monarca de la dinastía Angevina o Plantagenet en 1154.
Los reinaos de munchos monarques de los Angevin viéronse avafaos por disturbios y conflictos civiles ente'l monarca y la nobleza. Enrequier II tuvo de faer frente a rebeliones lideraes polos sos propios fíos, los futuros monarques Ricardu I y Juan.
Tres la muerte d'Enrequier, el so fíu Ricardo asocedió-y nel tronu, quien, sicasí, permaneció ausente d'Inglaterra mientres la mayor parte del so reináu, por cuenta de que taba lluchando les Cruzaes nel Oriente Próximu. Cuando Ricardo finó, el so hermanu Juan asocedió-y, xuniendo a Inglaterra ya Irlanda so una sola monarquía. El so reináu viose marcáu pol conflictu ente los barones, quien en 1215 primiérenlu a redactar la Magna Carta (en llatín, Gran Cartera) col fin de garantizar los derechos y llibertaes de la nobleza. Poco dempués, Juan refugó la cartera, somorguiando a Inglaterra nuna guerra civil conocida como la Guerra de los Primeros Barones. La mesma llegó al so fin abrupto cola muerte de Juan en 1216, dexando la corona en manes del so fíu de nueve años, Enrequier III. Los barones, lideraos por Simon de Montfort, VI Conde de Leicester, volvieron remontase más palantre al reinu d'Enrequier, dando empiezu a la Segunda Guerra de los Barones. Ésta, sicasí, remató con una victoria real llimpia, y la consecuente execución de munchos rebeldes.
El siguiente monarca, Eduardu I, foi entá más esitosu tocantes a caltener el poder real, y foi'l responsable de la conquista de Gales y del intentu por establecer el dominiu inglés sobre Escocia. Sicasí, los trunfos nesi país dieron un retrocesu mientres el reináu del so socesor, Eduardu II, quien tamién se vio atropáu por un desastrosu conflictu cola nobleza. Ésti viose forzáu en 1311 a tornar munchos de los sos poderes ante'l comité baronil de "ordenadores". Sicasí, les victories militares ayudáronlu a recuperar el control en 1322. Magar esto, Eduardo foi derrocáu y executáu en 1327 pola so esposa Isabel de Francia y el so fíu, quien pasó a gobernar como Eduardu III. El nuevu monarca llueu reclamó la corona francesa, empecipiando la Guerra de los Cien Años qu'enfrentó a Inglaterra y Francia. Les campañes d'Eduardu III fueron bastante esitoses, y remataron cola conquista del territoriu francés. El so reináu foi tamién marcáu pol desenvolvimientu del Parllamentu, que s'estremara en dos Cases per primer vegada. En 1377 muerre Eduardu III, dexando la corona al so nietu de diez años, Ricardu II. Esti postreru, al igual que munchos de los sos predecesores, caltuvo conflictos colos nobles, principalmente pol intentu de retener el poder nes sos propies manes. En 1399, mientres s'atopaba fora n'Irlanda, el so primu Enrequier Bolingbroke facer col poder, obligando a Ricardo a abdicar y a ser darréu asesináu.
Enrequier IV yera'l nietu d'Eduardu III y el fíu de Xuan de Gante, duque de Lancaster; d'ende que la so dinastía fuera conocida como la Casa de Lancaster. Mientres la mayor parte del so reináu, Enrequier IV tuvo de faer frente a intrigues y rebeliones, debiendo'l so ésitu a la estratexa militar del so fíu, el futuru Enrequier V. El reináu d'esti postreru, qu'empezó en 1413, viose particularmente llibre de disputes internes, dándo-y al rei llibertá p'acometer na Guerra de los Cien Años en Francia. Enrequier V resultó victoriosu na so conquista; sicasí, la so muerte repentina en 1422 dexó al so fíu pequeñu Enrequier VI a cargu del tronu, dexándo-y a los franceses acabar col dominiu inglés. Per otra parte, la escasez de popularidá de los rexentes d'Enrequier VI, y el posterior fracasu del so lideralgu, llevó al debilitamientu de la Casa de Lancaster. Los lancasterianos fueron desafiaos pola Casa de York, llamada asina en referencia al so xefe, un descendiente d'Eduardu III, Ricardo, duque de York. Anque ésti finó nuna batalla en 1460, el so primoxénitu Eduardo llevó a los yorkistas a la victoria en 1461. Les Guerres de les Roses, sicasí, siguió siendo intermitente mientres los reinaos de los yorkistas Eduardu IV, Eduardu V, y Ricardu III. Finalmente, el conflictu terminó con ésitu pa la caña lancasteriana, liderada por Henry Tudor (Enrequier VII) en 1485, cuando Ricardu III foi asesináu na batalla de Bosworth Field.
thumb|350px|La semeya de Sabela I data aproximao de 1588, col fin de conmemorar la derrota de l'Armada española.
El final de la Guerra de les Roses constituyó un momentu decisivu na historia de la monarquía. La mayor parte de la nobleza foi o bien abrasada nel campu de batalla o executada pola so participación na guerra, y munchos bienes de l'aristocracia fueron confiscados pola Corona. Amás, el feudalismu decayendo, y les armaes feudales controlaes polos barones volviéronse obsoletas. Asina, los Tudor pudieron restablecer fácilmente la supremacía absoluta nel reinu, y los conflictos cola nobleza qu'invadieren a monarques anteriores llegaron al so fin. El poder de la Corona algamó'l so apoxéu mientres el reináu del segundu rei Tudor, Enrequier VIII. Esta foi una dómina de gran cambéu políticu; Inglaterra pasó de ser un reinu débil a convertise nún de los más poderosos d'Europa. Tuvo llugar un trestornu relixosu, como resultáu de les disputes col papa, lo que llevó a la monarquía a alloñase de la Ilesia católica y a establecer la Ilesia d'Inglaterra. Otra resultáu importante del reináu d'Enrequier VIII foi l'anexón de Gales (que fuera conquistáu sieglos antes, permaneciendo como un dominiu estreme) a Inglaterra so les Lleis nes Actes de Gales de 1535-1542.