thumb|200px|Divisiones étniques averaes n'Escocia, 1100. David I d'Escocia, en gaélicu escocés antiguu Dabíd mac Maíl Choluim y en gaélicu escocés modernu Daibhidh I mac [Mhaoil] Chaluim,El gaélicu escocés modernu reemplazó la forma Máel por Máel Coluim (que'l so significáu sería "tonsurado devotu de Columba"), de manera que'l nome ye namái Colum o Calum (que significa "Columba"); el términu foi emprestáu a llingües non gaéliques primero que s'efeutuara'l cambéu. (1083 o 1085-24 de mayu de 1153), tamién conocíu como San David d'Escocia, foi un monarca qu'ocupó'l cargu de socesión como príncipe de Cumbria (1113-1124) y Rei d'Escocia (1124-1153). Fíu menor de Máel Coluim mac Donnchada y de santa Margarita d'Escocia, David vivió gran parte de la so infancia n'Escocia, pero fuxó al exiliu a Inglaterra en 1093. Ellí convirtióse nun miembru de la corte del rei Enrique I, y tuvo mientres enforma tiempu en contautu cola cultura normanda y anglo-francesa.
Cuando'l so hermanu Alejandro I d'Escocia finó en 1124, David empezó, col respaldu d'Enrique I, a apoderase del reinu d'Escocia (Alba), pa lo que se vio forzáu a combatir contra'l so sobrín y opositor, Máel Coluim mac Alaxandair. La victoria sobre esti postreru, que tardó diez años en llegar, traxo apareyada la destrucción d'Óengus de Moray, postreru mormaer de Moray («rei de Moray»). La victoria de David dexó-y estender el so control a otres rexones más alloñaes que, teóricamente, formaben parte del so reinu. Tres la muerte del so primer mecenes, Enrique I, David sofitó les pretensiones de la emperatriz consorte Matilde, fía del difuntu monarca inglés y sobrina del propiu David, al tronu d'Inglaterra; por cuenta de ello, entró en conflictu col rei Esteban d'Inglaterra, y pudo estender el so poder pel norte d'Inglaterra magar la so derrota na batalla del Estandarte en 1138.
El términu «Revolución davidiana» ye emplegáu con frecuencia por munchos académicos pa resumir los cambeos que tuvieron llugar nel reinu d'Escocia mientres el so mandatu, incluyendo fundación de burgos y monesterios, la plasmación de los ideales de la Reforma gregoriana, la creciente influencia normanda sobre'l gobiernu escocés, y la introducción del feudalismu al traviés de la inmigración de caballeros franceses y anglo-normandos.
Anque nunca foi formalmente canonizáu, ye veneráu como santu pola Ilesia católica, siendo la so fiesta'l 24 de mayu.
Primeros años
Los primeros años de David I son los más escuros de la so vida. Los historiadores namái pueden suponer la mayoría de les actividaes de David nesti periodu, por cuenta de la escasez d'evidencies que se caltienen na actualidá.
Infancia y viaxe a Inglaterra David nació ente 1083 y 1085.Oram, David: The King Who Made Scotland, p. 49. Foi probablemente l'octavu fíu del rei Máel Coluim III, y con seguridá'l sestu y más nuevu del segundu matrimoniu de Máel Coluim cola reina Margarita.Máel Coluim paez tener dos fíos primero que se casara con Margarita, quiciabes con Ingibiorg Finnsdottir. El rei Donnchad II foi unu, y había otru llamáu Domnall, que morrió en 1085, vease Añales de Ulster s.a. 1085.2, equí; vease tamién Oram, David, p. 23; y Duncan, The Kingship of the Scots, p. 55; la probabilidá de que Máel Coluim tuviera otru fíu, tamién llamáu Máel Coluim, caltiénse abierta, G. W. S. Barrow, "Malcolm III (d. 1093)".
En 1093, el rei Máel Coluim y l'hermanu de David, Edward, fueron asesinaos nel ríu Aln mientres una invasión de Northumberland.Duncan, Scotland: The Making of the Kingdom, p. 121. David y los sos dos hermanos Alejandro y Edgardo, dambos futuros reis d'Escocia, probablemente tamién taben presentes cuando la so madre finó.Sede A.O. Anderson, Scottish Annals, p. 114, n. 1. D'alcuerdu a la tradición medieval tardía, los trés hermanos taben n'Edimburgu cuando fueron asediados pol so tíu, Domnall Bán.Y.g. John Fordun, Chronica gentis Scotorum, II. 209.
thumb|250px|Guillermo "Rufus", el Colloráu, rei d'Inglaterra, ya instigador parcial de la guerra civil escocesa, 1093-1097.
Ye bien probable que Domnall viaxara más allá d'Edimburgu pa evitar que Margarita reclamara'l tronu en nome d'unu de los sos fíos sobrevivientes, y ye posible que Domnall fuera coronáu rei en Scone.Oram, David, p. 40. Nun hai certidume de lo qu'asocedió dempués, pero una introducción na Crónica de Melrose sostién que Domnall obligó a los sos trés sobrinos a exiliase, ente que s'alió con otru, Edmundo.A.O. Anderson, Early Sources, vol. ii, p. 89. Juan de Fordun escribió, sieglos más tarde que Edgar Atheling punxo a la so disposición una escolta en Inglaterra.John Fordun, Chronica gentis Scotorum, II. 209-10.
Intervención de William Rufus y l'exiliu inglés William Rufus, Rei d'Inglaterra, oponer al accesu de Domnall al reinu del norte. Unvió al fíu mayor del rei Máel Coluim, l'hermanascu de David, Donnchad, escontra Escocia en compañía d'un exércitu. Donnchad foi asesináu esi añu,Anglo-Saxon Chronicle, MS. Y, s.a. 1094; A.O. Anderson, Scottish Annals, p. 118; vease tamién A.O. Anderson, Early Sources, vol. ii, páxs. 90-1. y en 1097 William unvió al hermanascu de Donnchad, Edgardo, a Escocia. Esti postreru tuvo mayor ésitu, y foi coronáu rei al términu de 1097.Anglo-Saxon Chronicle, MS. Y, s.a. 1097; A.O. Anderson, Scottish Annals, p. 119.
Mientres la llucha pol poder ente 1093 y 1097, David atopar n'Inglaterra. Escontra 1100, David yera una figura irrelevante n'Inglaterra, asitiáu cuasi al marxe de la corte real y con un futuru inciertu, pero cuando William Rufus foi asesináu y Henry Beauclerc algamó'l poder, la suerte de David camudó. Poco dempués de ser coronáu, Henry casóse cola hermana de David, Edith, lo que convirtió a David nel cuñáu del rei d'Inglaterra. Dende esi momentu, David cobró más importancia na corte, y el so futuru fíxose abondo más prometedor.Pa la educación y tresformamientu de la fortuna de David na corte anglu-normanda, vease Oram, David, páxs. 59-72. A pesar de la so formación gaélica, escontra'l final de la so estancia n'Inglaterra, David convirtiérase nun príncipe bien influyíu pola cultura normanda. Guillermo de Malmesbury escribió que foi nesti periodu cuando David "borró tola falta de llustre de la barbarie escocesa, al ser apolazáu pol tiempu y l'amistá con nós".William de Malmesbury, Gesta Regum Anglorum, W. Stubbs (ed.), Rolls Series, non. 90, vol. ii, p. 476; trans. A.O. Anderson, Scottish Annals, (1908), p. 157.
Príncipe de Cumbria, 1113-1124 thumb|left|250px|Mapa del principáu de David en Cumbria. thumb|250px|left|Les ruines modernes de l'abadía de Kelso. Esti establecimientu taba orixinalmente en Selkirk dende 1113, mientres David yera príncipe de Cumbria; treslladar a Kelso en 1128 pa sirvir meyor a la capital meridional de David en Roxburgh.
El periodu de David como príncipe de Cumbria marca l'empiezu de la so vida como señor de grandes territorios. Dichu mandatu empezó probablemente en 1113, cuando Enrique I comprometióse y casó cola heredera del señoríu de Huntingdon-Northampton. Per primer vegada David atopar en posesión de territorios dientro de lo que güei ye Escocia.
L'heriedu L'hermanu de David, el rei Edgardo, visitara a William Rufus en mayu de 1099 y mandó a David una estensa cantidá de territoriu al sur del Firth de Forth.Oram, David: The King Who Made Scotland, páxs. 59-60. Edgardo finó'l 8 de xineru de 1107. Créese que David tomó'l control del so heriedu, les tierres del sur mandaes por Edgardo, pocu dempués de la muerte d'esti postreru.Judith Green, "David I and Henry I", p. 3. Ella cita la falta de conocencia sobre'l paradoriu de David como evidencia; pa un curtiu resume del itinerariu de David, vease Barrow, The Charters of David I, páxs. 38-41 Sicasí, nun puede demostrase que tomara posesión del so heriedu hasta la fundación de l'Abadía de Selkirk a fines de 1113.Vease Oram, David, páxs. 60-2; Duncan, The Kingship of the Scots, páxs. 60-4. Acordies con Richard Oram, David atopar en posición de reclamar el so heriedu na zona sur de "Escocia", en 1113, cuando Enrique tornó a Inglaterra dende Normandía.Pa tou esto, vease Oram, David, páxs. 59-63.
El sofitu del rei Enrique foi abondu pa obligar al rei Alejandro a reconocer los derechos del so hermanu menor. Probablemente esta cesión nun riquir derramamiento de sangre, anque sí l'usu de la fuercia.A.O. Anderson, Scottish Annals, (1908), p. 193. L'agresión de David paez inspirar rensía ente dellos nativos escoceses. Un cuartetu d'esti periodu en gaélicu manifiesta que: Olc a ndearna mac Mael Colaim, Ye malu lo que fixo'l fíu de Máel Coluim;, ar cosaid re hAlaxandir, dixebrándonos d'Alejandro; do-ní -y gach mac rígh romhaind, él causa, como antes cada fíu del rei; foghail ar faras Albain. el saquéu de la tranquila Alba. Thomas Owen Clancy, The Triumph Tree, p.184; tratamientu completu d'esto citáu en Clancy, "A Gaelic Polemic Quatrain from the Reign of Alexander I, ca. 1113" en: Scottish Gaelic Studies vol.20 (2000), páxs. 88-96. Si fiámonos del términu "separáu de", esti cuartetu tuvo de ser escritu nos territorios nuevos de David na "Escocia" meridional.Clancy, "A Gaelic Polemic Quatrain", p. 88.
Les tierres en cuestión taben conformaes polos condaos (na división anterior a 1994) de Roxburghshire, Selkirkshire, Berwickshire, Peeblesshire y Lanarkshire. Amás, David llogró'l títulu de princeps Cumbrensis, "Príncipe de Cumbria", como atestigüen diversos documentos d'esa dómina.Pa tou esto, vease Oram, David, páxs. 62-64; sobre Princeps Cumbrensis, vease Archibald Lawrie, Early Scottish Charters Prior to A.D. 1153, (Glasgow, 1905), non. 46. Anque ésta yera una gran porción d'Escocia al sur del ríu Forth, la rexón de Galloway atopábase totalmente fuera del control de David.Richard Oram, The Lordship of Galloway, (Edimburgu, 2000), páxs. 54-61; vease tamién les siguientes referencies.
David pudo tener dellos títulos de propiedá en partes de Dumfriesshire, Ayrshire, Dunbartonshire y Renfrewshire.Vease, por casu, Dauvit Broun, "The Welsh Identity of the Kingdom of Strathclyde", en The Innes Review, Vol. 55, non. 2 (seronda, 2004), páxs. 138-40, n. 117; vease tamién Forte, Oram, & Pedersen, The Viking Empires, (Cambridge, 2005), páxs. 96-7. Nes tierres asitiaes ente Galloway y el Principáu de Cumbria, David estableció finalmente grandes señoríos fronterizos, como Annandale, que quedó al cargu de Robert de Brus; Cunningham, pa Hugh de Morville, y posiblemente Strathgryfe pa Walter fitz Alan.Y.g., Oram, David, p. 113, also n. 7.
David n'Inglaterra thumb|250px|El rei Enrique I d'Inglaterra. La política d'Enrique nel norte de Gran Bretaña y la rexón del mar d'Irlanda, constituyeron esencialmente la vida política de David.
Escontra finales de 1113, el rei Enrique apurrió-y a David la mano de Matilde de Senlis, fía de Waltheof, Conde de Northumbria. El matrimoniu traxo consigo'l "Honor de Huntingdon", un señoríu que s'estendía polos condaos de Northampton, Huntingdon, y Bedford. Col pasu de los años, Matilde de Senlis dio a lluz a un fíu, a quien David llamó Enrique, como'l so mecenes.G. W. S. Barrow, "David I (c. 1085–1153)".