Марыйская мова (, старая назва — чараміская мова) — мова марыйцаў, адна з фіна-ўгорскіх моў. Пашырана галоўным чынам у Расіі: у Рэспубліцы Марый Эл, Татарстане, Удмурціі, Башкартастане, Ніжагародскай, Кіраўскай, Свярдлоўскай абласцях і Пермскім краі.Марыйская мова // Беларуская Энцыклапедыя. Т. 10. С. 157. У Рэспубліцы Марый Эл разам з рускай мае статус дзяржаўнай мовы.Закон Республики Марий Эл «О языках в Республике Марий Эл» // Официальный интернет-портал правовой информации. Праверана 3 чэрвеня 2026.
Гаворкі і літаратурныя нормы Марыйская мова мае чатыры асноўныя гаворкі: лугавую, горную, усходнюю і паўночна-заходнюю. На іх аснове склаліся дзве літаратурныя нормы: лугава-ўсходняя марыйская і горна-марыйская.
Такі падзел звязаны з гістарычным рассяленнем марыйцаў у Паволжы і на сумежных тэрыторыях. Лугава-ўсходняя літаратурная норма распаўсюджана шырэй. Абедзве нормы маюць пісьмовую традыцыю, выкарыстоўваюцца ў адукацыі і друку.
Асаблівасці Марыйская мова развівалася пад значным уплывам цюркскіх моў з VIII ст. і рускай мовы з XIII ст., аднак захавала асноўныя фіна-ўгорскія рысы. У фанетыцы вылучаюцца палатальныя і звонкія фрыкатыўныя зычныя; колькасць галосных у розных гаворках складае ад 8 да 12.
Для марфалогіі характэрныя некалькі паказчыкаў множнасці назоўнікаў, развітая сістэма склонаў і дзеяслоўных форм. Дзеяслоў мае формы цяперашне-будучага і некалькіх прошлых часоў. Словаўтварэнне адбываецца пераважна праз суфіксацыю і словаскладанне.
Пісьменнасць на марыйскай мове існуе з XVIII ст. і грунтуецца на кірылічнай графіцы з дадатковымі літарамі. Першая друкаваная марыйская граматыка выйшла ў 1775 годзе, а фарміраванне сучасных літаратурных марыйскіх норм адбывалася ў другой палове XIX ст.Марийские языки // Большая российская энциклопедия. Праверана 3 чэрвеня 2026.
Галерэя
Крыніцы
Літаратура Марыйская мова // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2000. — С. 157. Современный марийский язык. Ч. 1—2. Фонетика. Морфология. — Іашкар-Ала, 1960—1961. Казанцев Д. Е., Патрушев Г. С. Современный марийский язык: Лексикология. — Іашкар-Ала, 1972.
Катэгорыя:Марыйцы Катэгорыя:Мовы Расіі Катэгорыя:Фіна-ўгорскія мовы