Ву́ліца Са́вічНаша Ніва. № 1, 1994. С. 7., або вуліца Са́вічаус (, ) — адна з самых старажытных вуліц у Старым горадзе Вільні. Гістарычна з'яўлялася важнай артэрыяй праваслаўнага Рускага горада (Civitas Ruthenica).

Пачынаецца ад Вялікай вуліцы каля Ратушнай плошчы і вядзе на ўсход да скрыжавання з вуліцамі Бакшта і Аўгусцінскай. Даўжыня вуліцы складае каля 180 метраў. Рух аўтамабільнага транспарту аднабаковы, у кірунку ад Ратушнай плошчы да вуліцы Бокшта.

Гісторыя Вуліца ўзнікла ў Сярэднявеччы ў межах шчыльнага паселішча ўсходнеславянскага насельніцтва Вільні. Згодна з інвентарамі і судовымі актамі XVI—XVII стагоддзяў, яна мела адразу некалькі назваў. Найчасцей яна фігуравала як вуліца Савіч або завулак Савічаў. Акрамя таго, яна называлася Смілінскай (або Смілеўскай), а ўчастак бліжэй да вуліцы Бакшта часта называлі Кузьмадзям'янаўскай вуліцай у гонар драўлянай праваслаўнай царквы Святых Казьмы і Дзям'яна, якая там стаяла. Дарога ад царквы вяла ўніз непасрэдна да віленскага гасцінага двара.

У XVI і пачатку XVII стагоддзяў гэта была прэстыжная і багатая вуліца, на якой размяшчаліся двары і камяніцы вядомых шляхецкіх і магнацкіх родаў Вялікага Княства Літоўскага. Згодна з актамі Віленскай археаграфічнай камісіі, тут знаходзіліся ўладанні князёў Агінскіх (у прыватнасці, падкаморага троцкага Багдана Агінскага), князёў Саламярэцкіх, княгіні Аляксандры Галоўчынскай. Жылі тут і прадстаўнікі роду Осцікаў (Яна Рыгоравіча Осціка), а таксама заможныя віленскія мяшчане і гарадскія ўраднікі, такія як земскі пісар Іван Календа і бурмістр Аляксандр Бражыц. Дамы знатных асоб, размешчаныя ў канцы вуліцы, тылам выходзілі непасрэдна да гарадскога абарончага мура. У судовых кнігах пачатку XVII стагоддзя захаваліся шматлікія скаргі на начныя бойкі і напады са зброяй, якія адбываліся на гэтай вуліцы каля брамы дома князя Агінскага.

Пасля пажараў пачатку XVII стагоддзя і спусташэння Вільні падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў драўляная царква Казьмы і Дзям'яна была знішчана. Да 1671 года яе тэрыторыя ператварылася ў пустку, пасля чаго землі былі перададзены каталіцкаму манаскаму ордэну аўгусцінцаў. Яны пабудавалі тут свой манастыр і велічны касцёл.

У часы Расійскай імперыі, у XIX стагоддзі, вуліца атрымала назву Андрэеўская. У XX стагоддзі ёй вярнулі гістарычную назву Савіч (літ. Savičiaus gatvė).

Забудова Сёння вуліца Савіч з'яўляецца адной з самых папулярных турыстычных і гастранамічных вуліц Старога горада. Забудавана пераважна двух- і трохпавярховымі гістарычнымі будынкамі. На вуліцы знаходзіцца 20 дамоў (з нумарамі ад 3 да 17). Значную частку вуліцы займаюць рэстараны, кавярні, мастацкія галерэі і сувенірныя крамы.

Сярод найбольш значных аб'ектаў:

Дом № 11 — у гэтым будынку размяшчаецца Таварыства імя М. К. Чурлёніса (Мемарыяльны цэнтр). Выдатны літоўскі мастак і кампазітар жыў у гэтым доме ў 1907—1908 гадах. Дом № 15 — Касцёл Маці Божай Суцяшэння (былы аўгусцінскі). Узведзены ў стылі віленскага барока ў сярэдзіне XVIII стагоддзя на месцы старажытнай праваслаўнай царквы Святых Казьмы і Дзям'яна. Будынак вылучаецца сваёй высокай шмат'яруснай вежай, якая з'яўляецца важнай архітэктурнай дамінантай гэтай часткі горада. За савецкім часам касцёл быў ператвораны ў шматпавярховы склад, а сёння паступова рэвіталізуецца. Вуліца выходзіць да так званай «буды Ромеравай» у двары за высокай сцяной (цяпер вул. Бакшта 10), дзе ў першай чвэрці XVIII стагоддзя дзейнічала масонская ложа «Руплівы Літвін», затым жыў мастак Альфрэд Ромер і дзейнічала найстарэйшая ў Вільні мастацкая майстэрня, у якой працавалі мастакі Канут Русецкі, Ян Зянкевіч, Эдвард Мацей Ромер.

Крыніцы

Літаратура

Спасылкі

Савічаус Катэгорыя:Рускі горад (Вільня)