Тэбры́з, Таўры́з ( Tabriz, ) — горад з насельніцтвам 1,4 мільёна чалавек ля возера Урмія ў Іране, адміністрацыйны цэнтр іранскай правінцыі Усходні Азербайджан. У горадзе асноўны склад насельніцтва складаюць азербайджанцы, пасля іх вынікаюць персы, курды і іншыя нацыянальнасці. Насельніцтва размаўляе як на азербайджанскай, так і на персідскай мовах. Чацвёрты па велічыні горад Ірана.
Гісторыя IV стагоддзе да н.э. — сталіца Атрапатэны. III—VII стагоддзя — у складзе дзяржавы Сасанідаў. XII—XIII стагоддзя — сталіца дзяржавы Атабекаў Азербайджана. 1220—1222 — горад тройчы падвергся нападу манголаў падчас Першага, разведвальнага паходу манголаў на Паўднёвы Каўказ (1220—1222) і тройчы ад іх адкупіўся. XIII—XIV стагоддзя — адна са сталіц дзяржавы ільханаў-Хулагуідаў. 1375—1468 — сталіца Кара-Каюнлу. 1469—1501 — сталіца Ак-Каюнлу. 1501—1555 — сталіца дзяржавы Сефевідаў. Горад тройчы быў разбураны (у 858 годзе, 1041 годзе і 1721 годзе) з-за магутных землетрасенняў, а таксама моцна пацярпеў падчас баявых дзеянняў падчас ірана-іракскай вайны 1980—1988 гадоў
Насельніцтва
Эканоміка Гістарычна Тэбрыз быў буйным гандлёвым цэнтрам, пра што сведчыць старадаўні Тэбрызскі базар — помнік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Цяпер горад з’яўляецца другім па значэнні прамыслова-індустрыяльным цэнтрам Ірана. У горадзе размешчана сетка профільных заводаў і фабрыкаў Іранскай трактарабудаўнічай кампаніі «Тэбрыз Махсен», якая складае ядро машынабудаўнічай індустрыі Ірана, філіялы якой дзейнічаюць у шматлікіх гарадах краіны і за мяжой. У горадзе размешчаны таксама нафтаперапрацоўчы, хімічны і цэментавы заводы. Развіта лёгкая і тэкстыльная прамысловасць, функцыянуе дыванаткацкая прадзільная фабрыка.
Навука і адукацыя У 1898 годзе вядомы персідскі паэт Абід-аль-Мемалік пачаў выдаваць у Тэбрызе газету «Адаб».
У Тэбрызе дзейнічаюць каля дваццаці вышэйшых навучальных устаноў, сярод якіх вылучаюцца Тэбрызскі ўніверсітэт, Тэбрызскі ўніверсітэт медыцынскіх навук, Універсітэт мастацтваў і Універсітэт педагогаў Азербайджана. У горадзе знаходзіцца Цэнтр навукі і тэхналогій Усходняга Азербайджана і Тэбрызская нацыянальная бібліятэка.
Гарады-пабрацімы
Вядомыя асобы Гегам Багдасаравіч Сар’ян (1902—1976) — армянскі паэт.
Гл. таксама Тэбрызская школа мініяцюры Тэбрызскі дыван
Зноскі
Літаратура
Спасылкі
Катэгорыя:Гісторыя Азербайджана Катэгорыя:Былыя сталіцы Катэгорыя:Гарады Усходняга Азербайджана