Тып «Эсэкс» () — серыя цяжкіх ударных авіяносцаў ЗША перыяду Другой сусветнай вайны. Спраектаваны ў 1938—1940 гадах, пры гэтым першапачаткова меркавалася пабудаваць толькі адзін карабель гэтага тыпу, у дадатак да авіяносцаў тыпу «Ёрктаўн». Аднак ужо неўзабаве былі замоўлены яшчэ два, а ўступленне ЗША ў вайну ў снежні 1941 года запатрабавала масавага будаўніцтва авіяносцаў, у якасці якіх, як найбольш сучасны, быў абраны тып «Эсэкс». Агулам, з 1940 па 1945 былі пабудаваны 24 авіяносцы тыпу «Эсэкс», што зрабіла іх найбольш шматлікай серыяй авіяносцаў у гісторыі, не лічачы эскортных, а таксама найбольш шматлікай серыяй ваенных караблёў водазмяшчэннем звыш 20 000 т.
Першы з авіяносцаў тыпу «Эсэкс» уступіў у строй у снежні 1942 года, а ў 1943 годзе яны сталі асноўным тыпам цяжкіх авіяносцаў ЗША і актыўна выкарыстоўваліся аж да канца вайны, прычым пры гэтым ніводны з іх не быў страчаны, хоць некалькі з авіяносцаў атрымлівалі сур’ёзныя пашкоджанні. У першыя паваенныя гады 14 з іх былі выведзены ў рэзерв, пры гэтым частка з яго ўжо не выводзілася. У 1949—1953 гадах большасць з іх прайшлі капітальную мадэрнізацыю, пры гэтым мадэрнізаваныя караблі сталі вядомыя таксама як тып «Арыскані», па імі першага з іх, перабудаванага яшчэ на стапелі. У такім выглядзе яны выкарыстоўваліся ў шэрагу паваенных канфліктаў, уключаючы Карэйскую і В’етнамскую войны, але ў канцы 1960-х — пачатку 1970-х большасць з гэтых маральна састарэлых караблёў была знята з узбраення. Толькі адзін з іх, «Лексінгтан», заставаўся ў страі ў ролі навучальнага авіяносца аж да 1992 года.
Прадстаўнікі Назва Нумар Суднаверф Закладка Спуск на ваду Увядзенне ў строй Лёс ЭсэксEssex CV-9 NNS зняты з узбраення 30 чэрвеня 1969, пушчаны на злом ЁрктаўнYorktown CV-10 NNS зняты з узбраення 27 чэрвеня 1970, музейны карабель ІнтрэпідIntrepid CV-11 NNS зняты з узбраення 15 сакавіка 1974, музейны карабель ХорнетHornet CV-12 NNS зняты з узбраення 26 чэрвеня 1979, музейны карабель ФранклінFranklin CV-13 NNS зняты з узбраення 1 кастрычніка 1964, пушчаны на злом ЛексінгтанLexington CV-16 Bethlehem зняты з узбраення 8 лістапада 1991, музейны карабель Банкер-ХілBunker Hill CV-17 Bethlehem зняты з узбраення 1 лістапада 1966, пушчаны на злом УоспWasp CV-18 Bethlehem зняты з узбраення 1 ліпеня 1972, пушчаны на злом БенінгтанBennington CV-20 зняты з узбраення 15 студзеня 1970, пушчаны на злом Бон Ом РычардBon Homme Richard CV-31 зняты з узбраення 2 ліпеня 1971, пушчаны на злом ТыкандэрогаTiconderoga CV-14 NNS зняты з узбраення 1 верасня 1973, пушчаны на злом РэндальфRandolph CV-15 NNS зняты з узбраення 13 лютага 1969, пушчаны на злом ХэнкакHancock CV-19 Bethlehem зняты з узбраення 30 студзеня 1976, пушчаны на злом БаксёрBoxer CV-21 NNS зняты з узбраення 1 снежня 1969, пушчаны на злом ЛейтэLeyte CV-32 NNS зняты з узбраення 15 мая 1959, пушчаны на злом КірсерджKearsarge CV-33 зняты з узбраення 13 лютага 1970, пушчаны на злом АрысканіOriskany CV-34 зняты з узбраення 30 верасня 1975, затоплены ў 2006 РэпрайзелReprisal CV-35 спушчаны на ваду ў 1946 для ачысткі стапеля, не дабудаваны АнтыетамAntietam CV-36 Філадэльфіі зняты з узбраення 8 мая 1963, пушчаны на злом ПрынстанPrinceton CV-37 Philadelphia NSY зняты з узбраення 30 студзеня 1970, пушчаны на злом Шангры-ЛаShangri-La CV-38 Норфалку зняты з узбраення 30 ліпеня 1971, пушчаны на злом Лейк-ЧэмпленLake Champlain CV-39 Норфалку зняты з узбраення 2 мая 1966, пушчаны на злом ТараваTarawa CV-40 Норфалку зняты з узбраення 1 чэрвеня 1967, пушчаны на злом Вэлі-ФорджValley Forge CV-45 Philadelphia NSY зняты з узбраення 16 студзеня 1970, пушчаны на злом Іва ДжымаIwo Jima CV-46 NNS не дабудаваны, разабраны на стапелі Філіпін СіPhilippine Sea CV-47 Bethlehem зняты з узбраення 1 снежня 1969, пушчаны на злом CV-50 — CV 55 не закладваліся, будаўніцтва адменена ў 1945
Літаратура