Cette page a pour objet de présenter un arbre phylogénétique des Metazoa (Animalia, Métazoaires, ou Animaux pluricellulaires), c'est-à-dire un cladogramme mettant en lumière les relations de parenté existant entre leurs différents groupes (ou taxa), telles que les dernières analyses reconnues les proposent. Ce n'est qu'une possibilité, et les principaux débats qui subsistent au sein de la communauté scientifique sont brièvement présentés ci-dessous, avant la bibliographie.
Arbre phylogénétique
▲ └─o Metazoa ├─o │ ├─o Epitheliozoa │ │ ├─o Homoscleromorpha │ │ └─o Eumetazoa │ │ ├─o Ctenophora ► │ │ └─o Planulozoa │ │ ├─o Cnidaria ► │ │ └─o │ │ ├─? Placozoa │ │ └─o Bilateria ► │ └─o Calcarea ou Calcispongia │ ├─o Calcinea │ └─o Calcaronea └─o Silicea ou Silicispongia ├─o Archaeocyatha (éteint) └─o Demospongiae (paraphylétique) ├─o Keratosa ├─o Myxospongiae ├─o Hexactinellida └─o ├─o Haplosclerida └─o Democlavia
▲ └─o Metazoa ├─o Petalonamae ou Vendobionta s.s. (éteint) │ ├─o Erniettamorpha (éteint) │ │ ├─o Pteridiniidae (éteint) │ │ └─o Erniettidae (éteint) │ └─o Rangeomorpha (éteint) │ ├─o Rangeidae (éteint) │ └─o Charniidae (éteint) └─o ├─o │ ├─o Epitheliozoa │ │ ├─? Chancelloriida (éteint) │ │ ├─o Homoscleromorpha ou Homosclerophorida │ │ │ ├─o Oscarellidae │ │ │ └─o Plakinidae │ │ └─o Eumetazoa │ │ ├─o Ctenophora ► │ │ └─o Planulozoa │ │ ├─o Cnidaria ► │ │ └─o │ │ ├─? Placozoa ou Trichoplacidae │ │ └─o Bilateria ► │ └─o Calcarea ou Calcispongia │ ├─? Clathodictyida (éteint) │ ├─o Heteractinida (éteint) │ │ ├─o groupe Eiffelia (éteint) │ │ ├─o Astraeospongiidae (éteint) │ │ └─o Wewokellidae (éteint) │ ├─o Thalamida (éteint) │ │ ├─o Barroisiidae (éteint) │ │ └─o Sphaerocoeliidae (éteint) │ ├─o Pharetronida (éteint) │ └─o │ ├─o Calcinea │ │ ├─o Murrayonida │ │ │ ├─o Murrayonidae │ │ │ ├─o Paramurrayonidae │ │ │ └─o Lelapiellidae │ │ └─o Clathrinida │ │ ├─o Clathrinidae │ │ ├─o Leucaltidae │ │ ├─o Leucascidae │ │ ├─o Leucettidae │ │ ├─o Levinellidae │ │ └─o Soleneiscidae │ └─o Calcaronea │ ├─o Baerida │ │ ├─o Baeriidae │ │ ├─o Lepidoleuconidae │ │ └─o Trichogypsiidae │ ├─o Lithonida │ │ ├─o Minchinellidae │ │ └─o Petrobionidae │ └─o Leucosolenida │ ├─o Amphoriscidae │ ├─o Grantiidae │ ├─o Heteropiidae │ ├─o Achramorphidae │ ├─o Jenkinidae │ ├─o Lelapiidae │ ├─o Sycanthidae │ ├─o Leucosolenidae │ └─o Sycettidae └─o Silicea ├─o Archaeocyatha (éteint) │ ├─o Monocyathida (éteint) │ │ ├─o Monocyathidae (éteint) │ │ ├─o Palaeoconulariidae (éteint) │ │ ├─o Tumuliolynthidae (éteint) │ │ ├─o Sajanolynthidae (éteint) │ │ ├─o Globosocyathidae (éteint) │ │ └─o Favilynthidae (éteint) │ └─o Ajacicyathida (éteint) (paraphylétique) │ ├─o Dokidocyathina (éteint) │ │ ├─o Dokidocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Dokidocyathidae (éteint) │ │ │ └─o Cordobicyathidae (éteint) │ │ ├─o Kidrjasocyathoidea ou Kidrjasocyathidae (éteint) │ │ ├─o Kaltatocyathoidea ou Kaltatocyathidae (éteint) │ │ ├─o Papillocyathoidea ou Papillocyathidae (éteint) │ │ ├─o Soanicyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Soanicyathidae (éteint) │ │ │ └─o Zhuravlevaecyathidae (éteint) │ │ └─o Kymbecyathoidea ou Kymbecyathidae (éteint) │ └─o │ ├─o │ │ ├─o Ajacicyathina (éteint) │ │ │ ├─o Bronchocyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Ajacicyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Densocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Bronchocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Ethmocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Sajanocyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Bipallicyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Pretiosocyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Robertocyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Pretiosocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Erbocyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Erbocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Peregrinicyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Vologdinocyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Tegerocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Tumulocyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Tumulocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Sanarkocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Geocyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Konjuschkovicyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Lenocyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Torosocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Japhanicyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Lenocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Annulocyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Tumulifungiidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Annulocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Jakutocarinidae (éteint) │ │ │ │ └─o Gagarinicyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Ethmophylloidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Fallocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Gloriosocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Kijacyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Carinacyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Ethmophyllidae (éteint) │ │ │ ├─o Tercyathoidea (éteint) │ │ │ │ ├─o Piamaecyathellidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Botomocyathidae (éteint) │ │ │ │ ├─o Olgaecyathidae (éteint) │ │ │ │ └─o Tercyathidae (éteint) │ │ │ └─o Sigmocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Sigmocyathidae (éteint) │ │ │ └─o Wrighticyathidae (éteint) │ │ └─o Erismacoscinina (éteint) │ │ ├─o Salairocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Asterocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Rudanulidae (éteint) │ │ │ ├─o Salairocyathidae (éteint) │ │ │ └─o Crassicoscinidae (éteint) │ │ ├─o Kasyricyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Agyrekocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Xestecyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Kasyricyathidae (éteint) │ │ │ └─o Membranacyathidae (éteint) │ │ ├─o Polycoscinoidea (éteint) │ │ │ ├─o Anaptyctocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Polycoscinidae (éteint) │ │ │ ├─o Veronicacyathidae (éteint) │ │ │ └─o Zonacoscinidae (éteint) │ │ ├─o Ethmocoscinoidea (éteint) │ │ │ ├─o Tumulocoscinidae (éteint) │ │ │ └─o Ethmocoscinidae (éteint) │ │ ├─o Coscinoptyctoidea (éteint) │ │ │ ├─o Geyericoscinidae (éteint) │ │ │ ├─o Coscinoptyctidae (éteint) │ │ │ └─o Jebileticoscinidae (éteint) │ │ ├─o Sigmocoscinoidea (éteint) │ │ │ ├─o Sylviacoscinidae (éteint) │ │ │ └─o Sigmocoscinidae (éteint) │ │ ├─o Porocoscinoidea (éteint) │ │ │ ├─o Rozanovicyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Tatijanaecyathidae (éteint) │ │ │ └─o Porocoscinidae (éteint) │ │ └─o Mootwingeecyathoidea ou Mootwingeecyathidae (éteint) │ └─o │ ├─o Putapacyathida (éteint) │ │ ├─o Putapacyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Alphacyathidae (éteint) │ │ │ └─o Putapacyathidae (éteint) │ │ ├─o Hupecyathoidea ou Hupecyathidae (éteint) │ │ └─o Chabakovicyathoidea ou Chabakovicyathidae (éteint) │ ├─o Capsulocyathida (éteint) │ │ ├─o Capsulocyathina (éteint) │ │ │ ├─o Cryptoporocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Uralocyathellidae (éteint) │ │ │ ├─o Tylocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Fransuasaecyathidae (éteint) │ │ │ └─o Tubericyathidae (éteint) │ │ └─o Coscinocyathina (éteint) │ │ ├─o Coscinocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Coscinocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Mawsonicoscinidae (éteint) │ │ │ └─o Coscinocyathellidae (éteint) │ │ ├─o Calyptocoscinoidea (éteint) │ │ │ ├─o Calyptocoscinidae (éteint) │ │ │ └─o Tomocyathidae (éteint) │ │ ├─o Alataucyathoidea ou Alataucyathidae (éteint) │ │ └─o Clathricoscinoidea (éteint) │ │ ├─o Clathricoscinidae (éteint) │ │ └─o Lanicyathidae (éteint) │ └─o Archaeocyathida (éteint) (paraphylétique) │ ├─o Loculicyathina (éteint) │ │ ├─o Loculicyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Loculicyathidae (éteint) │ │ │ └─o Eremitacyathidae (éteint) │ │ ├─o Chankacyathoidea ou Chankacyathidae (éteint) │ │ └─o Sakhacyathoidea (éteint) │ │ ├─o Sakhacyathidae (éteint) │ │ └─o Tchojacyathidae (éteint) │ ├─o Anthomorphina ou Anthomorphoidea (éteint) │ │ ├─o Anthomorphidae (éteint) │ │ └─o Shiveligocyathidae (éteint) │ ├─o Archaeocyathina (éteint) │ │ ├─o Dictyocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Dictyocyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Claruscoscinidae (éteint) │ │ │ └─o Pycnoidocoscinidae (éteint) │ │ ├─o Archaeocyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Archaeopharetridae (éteint) │ │ │ └─o Archaeosyconidae (éteint) │ │ ├─o Metacyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Copleicyathidae (éteint) │ │ │ ├─o Jugalicyathidae (éteint) │ │ │ └─o Metacyathidae (éteint) │ │ ├─o Naimarkcyathoidea ou Naimarkcyathidae (éteint) │ │ ├─o Warriootacyathoidea ou Warriootacyathidae (éteint) │ │ ├─o Beltanacyathoidea (éteint) │ │ │ ├─o Maiandrocyathidae (éteint) │ │ │ └─o Beltanacyathidae (éteint) │ │ └─o Tabellaecyathoidea ou Tabellaecyathidae (éteint) │ ├─o Dictyofavina (éteint) │ │ ├─o Usloncyathoidea ou Usloncyathidae (éteint) │ │ ├─o Keriocyathoidea ou Keriocyathidae (éteint) │ │ └─o Gatacacyathoidea ou Gatacacyathidae (éteint) │ └─o │ ├─o Syringocnemidina (éteint) │ │ ├─o Auliscocyathoidea ou Aulilscocyathidae (éteint) │ │ ├─o Syringocnemoidea (éteint) │ │ │ ├─o Tuvacnemidae (éteint) │ │ │ └─o Syringocnemidae (éteint) │ │ ├─o Kruseicnemoidea ou Kruseicnemidae (éteint) │ │ └─o Fragilicyathoidea ou Fragilicyathidae (éteint) │ └─o Kazachstanicyathida (éteint) │ ├─o Kazachstanicyathina ou Korovinellidae (éteint) │ └─o Altaicyathina ou Tabulacyathidae (éteint) └─o Demospongiae (paraphylétique) ├─o Keratosa │ ├─o Dendroceratida │ │ ├─o Darwinellidae │ │ └─o Dictyodendrillidae │ └─o Dictyoceratida │ ├─o Dysideidae │ ├─o Ircinidae │ ├─o Spongiidae │ └─o Thorectidae │ ├─o Phyllospongiinae │ └─o Thorectinae ├─o Myxospongiae │ ├─o Chondrosida │ │ ├─o Chondrillidae │ │ └─o Halisarcidae │ └─o Verongida │ ├─o Vauxiidae (éteint) │ ├─o Aplysinellidae │ ├─o Aplysinidae │ ├─o Ianthellidae │ └─o Pseudoceratinidae ├─o Hexactinellida │ ├─o Protospongioidea ou Protospongiidae (éteint) │ └─o │ ├─o Hintzespongiidae (éteint) │ ├─o Dictyospongioidea (éteint) │ │ ├─o Docodermatidae (éteint) │ │ └─o Stereodictyidae (éteint) │ ├─o Dierespongioidea (éteint) │ │ ├─o Dierespongiidae (éteint) │ │ ├─o Hydnodictyidae (éteint) │ │ ├─o Multivasculatidae (éteint) │ │ ├─o Titusvillidae (éteint) │ │ └─o Aglithodictyidae (éteint) │ └─o │ ├─o Hemidiscosa (éteint) │ ├─o Amphidiscosida │ │ ├─o Pattersoniidae (éteint) │ │ ├─o Pelicaspongiidae (éteint) │ │ ├─o Stiodermatidae (éteint) │ │ ├─o Hyalonematidae │ │ ├─o Monorhaphididae │ │ └─o Pheronematidae │ └─o Hexasterophora │ ├─o Aulocalycoida ou Aulocalycidae │ ├─o Fieldingida │ │ ├─o Fieldingiidae │ │ └─o Uncinateridae │ ├─o Lychniscosida │ │ ├─o Ventriculitidae (éteint) │ │ ├─o Coeloscyphiidae (éteint) │ │ ├─o Polyblastidiidae (éteint) │ │ ├─o Coeloptychiidae (éteint) │ │ ├─o Camerospongiidae (éteint) │ │ ├─o Cypelliidae (éteint) │ │ ├─o Oncotoechidae (éteint) │ │ ├─o Callodictyidae (éteint) │ │ ├─o Coscinoporidae (éteint) │ │ ├─o Becksiidae (éteint) │ │ ├─o Calyptrellidae (éteint) │ │ ├─o Aulocystidae │ │ └─o Diapleuridae │ └─o │ ├─o Craticulariidae │ ├─o Cribrospongiidae │ ├─o Staurodermatidae (éteint) │ └─o │ ├─o Sceptrulophora │ │ ├─o Tretodictyidae │ │ └─o │ │ ├─o Euretidae │ │ └─o │ │ ├─o Farreidae │ │ └─o Aphrocallistidae │ └─o │ ├─o Dactylocalycidae │ └─o Lyssacinosida │ ├─o Stauractinellidae (éteint) │ ├─o Brachiospongiidae (éteint) │ ├─o Pyruspongiidae (éteint) │ ├─o Malumispongiidae (éteint) │ ├─o │ │ ├─o Leucopsacasidae │ │ └─o Rossellidae │ │ ├─o Chonelasmatinae │ │ └─o Rossellinae │ └─o Euplectellidae │ ├─o Bolosominae │ └─o │ ├─o Corbitellinae │ └─o Euplectellinae └─o ├─o Haplosclerida │ ├─o Wapkiidae (éteint) │ ├─o Hazeliidae (éteint) │ ├─o Takakkawiidae (éteint) │ ├─o Haplistiidae (éteint) │ ├─o Haplosclerina │ │ ├─o Callyspongiidae │ │ ├─o Chalinidae │ │ └─o Niphatidae │ └─o Petrosina │ ├─o Calcifibrospongidae │ ├─o Petrosiidae │ └─o Phloeodictyidae └─o Democlavia ├─? Leptomitidae (éteint) ├─? Choiidae (éteint) ├─? Halichondritidae (éteint) ├─? Piraniidae (éteint) ├─? Orchocladina (éteint) │ ├─o Anthaspidellidae (éteint) │ ├─o Chiastoclonellidae (éteint) │ └─o Streptosolenidae (éteint) ├─? Sphaerocladina ou Astylospongiidae (éteint) ├─? Tetracladina (éteint) │ ├─o Chenendoporidae (éteint) │ ├─o Hallirhoidae (éteint) │ ├─o Aulaxiniidae (éteint) │ ├─o Astrocladiidae (éteint) │ ├─o Plinthosellidae (éteint) │ └─o Jereidae (éteint) ├─? Tricranocladina ou Hindiidae (éteint) ├─? Dicranocladina (éteint)