Cuitláhuac (en ;Wimmer (2006). e en forma honorífica: Cuitlahuatzin), nado c. 1476 e finado en 1520,For year of birth, see entry for "CUITLAHUAC", Dictionnaire de la langue nahuatl classique (Wimmer 2006). foi o décimo Huey Tlatoani (emperador) da cidade azteca de Tenochtitlán. Gobernou durante 80 días durante o ano do calendario azteca "Dous Pedernal" (1520).Chimalpahin (1997): pp. 56–57, 164–165, 216–217. Atribúeselle o liderado da resistencia á conquista española e tlaxcalteca do Imperio Azteca, tras a morte do seu parente Moctezuma II.
Traxectoria Cuitláhuac foi o undécimo fillo do gobernante Axayacatl e irmán máis novo de Moctezuma II, o falecido emperador de Tenochtitlán, que morreu durante a ocupación española da cidade.Chimalpahin (1997): pp. 148–151. O seu avó materno, tamén chamado Cuitlahuac, fora gobernante de Iztapalapa,Chimalpahin (1997): pp. 42–43. e o mozo Cuitláhuac tamén gobernou alí nun principio.Chimalpahin (1997): pp. 50–51. Cuitláhuac era un guerreiro experimentado e un conselleiro de Moctezuma, a quen lle advertiu que non permitise a entrada dos españois en Tenochtitlán. Hernán Cortés encarcerou tanto a Moctezuma como a Cuitláhuac. Tras o masacre das elites aztecas cando Cortés estaba lonxe de Tenochtitlán, os mexicas asediaron os españois e os seus aliados indíxenas. Cuitláhuac foi liberado coa pretensión de reabrir o mercado para levar comida aos invasores. Moctezuma foi asasinado en circunstancias en disputa, e Cuitláhuac foi elixido tlatoani tras a fuga dos españois e os seus aliados de Tenochtitlán o 30 de xuño de 1520. Algunhas fontes afirman que estaba a desempeñar ese papel mesmo antes da morte de Moctezuma.Burkhart, Louise. "Cuitlahuac" in Encyclopedia of Latin American History and Culture vol. 2, pp. 339–40.
Cuitláhuac estaba casado ritualmente coa filla máis vella de Moctezuma, unha nena de dez ou once anos, que máis tarde se chamou Isabel Moctezuma.Chipman, Donald E. (2005). Moctezuma's Children: Aztec Royalty Under Spanish Rule, 1520–1700. Austin: University of Texas Press, pp. 40–41 .
thumb|right|220px|Cuitláhuac. Cuitláhuac gobernou só 80 días, quizais morrendo de varíola que fora introducido no Novo Mundo por un africano que padecía a doenza e que formaba parte da expedición de Pánfilo de Narváez para capturar a Cortés. As fontes primarias non din explicitamente de que morreu.Burkhart, "Cuitlahuac", p. 340. Inmediatamente despois da morte de Cuitláhuac, Cuauhtémoc converteuse no seguinte tlatoani.
Legado O moderno concello mexicano de Cuitláhuac, Veracruz e a estación Cuitláhuac do Metro da Cidade de México reciben o nome de Cuitláhuac. O asteroide 2275 Cuitláhuac tamén recibe o nome deste gobernante.
Hai unha Avenida na Cidade de México chamada Cuitláhuac (Eje 3 Norte) que vai dende a Avenida Insurgentes ata a Avenida México-Tacuba e que forma parte dun anel interior; tamén se chaman así moitas rúas noutras cidades e aldeas de México.
Notas
Véxase tamén
Bibliografía
,
Categoría:Tlatoque de Tenochtitlán Categoría:Nobreza azteca Categoría:Finados por varíola Categoría:Finados en 1520