Tonens (Tonencs a l'Edat Mejana, Tonneins en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Tonens es lingüisticament gascon https://www.gasconha.com/spip.php?article1621.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia La prononciacion es [tu'neŋs]. Las fòrmas ancianas son : eccl. sancti Petri de Tounes en 1153, de Tonencs en 1197, homines de Toninge en 1242-1255, Tonenx, Tonenxs en 1307-1317, Toninge en 1253, Tuninges en 1276, Tonenx en 1295, domino de ecclesia de Tonenxs en 1307, r. Beate Marie et Beati Petri de Thonenx en 1312, villa de Toneys en 1316, St Pey de Tounenx en 1317, capella de Tonenx en 1326, de loco Toning, en latin ?, en 1341, Tonenx en 1363, lo borc dejus de Tonenxs en 1363, dominus de Tonenx en 1420-1421, burges Sancti Petri de Tonnenx en 1457, Tonneins en 1469, r. Sancti Petri de Thonenxt en 1520, B. Marie de Thonenchiis, en latin, en 1520, St Pierre, le bourg de Tonneins et N.D. du Mercadil, en francés, en 1600, Memòris de Nicolas de Villars, Tonneins dessous, annexe (idem)Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 283-284.
Ernèst Negre dens sa Toponymie générale de la France balha: Tonencs (1197), Toninge (1253), Tonencs (començ del s. XIV), deu nom de persona visigotic Tunno damb sufixe germanic au datiu-locatiu plurau -ingen romanizat en -ingos, que significava a las tèrras, o a la gent de Tunno. Es tanben l'explicacion de Dauzat e Rostaing, d'Astor e de Bénédicte Boyrie-Fénié. Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, precisa qu'aqueth sufixe germanic correspón a de, damb lo sens « lo monde, las gens de ». L'evolucion deu sufixe es -encs (notat sovent -enx per los escribas), pui -ens. Bénédicte Boyrie-Fénié pensa que lo lòc de Thonens o Tounens, a Molinet, que correspón a l'emplaçament d'una villa, a la medisha explicacionAlbert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 679. Mes, poiré tanben estar tanben un transferiment, motivat per la preséncia d'un natiu de Tonens.
Lo -s final de Tonens es pas prononciat en occitan (lengadocian) nimèi en francés a Vertuèlh d'Agenés e Montclar (riba nòrd d'Òut), mas s'ausís a Santa Liurada (riba sud), c oma son muts los -s deu plurau.
Istòria La comuna de Tonens es la fusion, decretada en 1790, de las duas comunas de Tonens e Tonens Dessús. Au temporau, las duas comunautats existeishen dempuish au mensh lo s. XIII, e au començament deu s. XVII i avèva 3 borgs: Tonens, o Tonens Grand, o enqüèra Tonens Devath (Tonneins-Dessous en francés) èra la senhoria mei a l'oèst, damb la glèisa de Nosta Dama deu Mercadiu. Lo Borg Sent Pèir (atau dit en las costumas), o Tonens Petit, o enqüèra Tonens Dessús (Tonneins-Dessus en francés) èra la senhoria mei a l'èst, damb la glèisa de Sent Pèir. Enter lus dus èra lo borg de Cujas. Los tres borgs eston cremats per las armadas reiaus en 1622. La reconstruccion comencèt en 1623 mès lo borg de Cujas n'estot pas mei mentavut. Eraldica
Administracion
Demografia
En la populacion èra de abitants e la densitat èra de ab/km².
Lòcs e monuments
Personalitats ligadas damb la comuna
Veire tanben Comunas d'Òut e Garona
Ligams extèrnes
Estudi sobre lo parlar gascon de Tonens
Nòtas
Categoria:Comuna d'Òlt e Garona Categoria:Comuna de Guiana Categoria:Comuna d'Agenés