Дінастія Чінґ, офіційно Велика Чінґ (прост. кит. , трад. кит. , пхіньїн ), знама и як Імперія Чінґ, была манджурська китайська імперська дінастія тай ранньомодерна імперія у восточнуй Азії, котра екзістовала уд 1636/1644. по 1912. рук. Дінастія Чінґ была послідньов імперськов дінастійов у китайськуй історії; перед нив была дінастія Мінґ, а по нюй — Республіка Китай. На пікови моци імперія ся простігала уд Японського моря на востоці до Памірськых гур на западі, тай уд Монґолського плата на сівері до Южнокитайського моря на югови. Дінастія зачатково ся вывела уд Пузньої дінастії Тін, закладеної у 1616. році тай уголошеної у Шенянґови у 1636. Дінастія Чінґ узяла контроль над Пекінґом и Сіверным Китайом у 1644. році — тот рук ся традиційно держит зачатком єї правліня. Дінастія правила до Шінгайської револуції октовбра 1911. року, резултатом котрої стало зреченя власти послідньым імператором у фебруарі 1912. Многоетнічна дінастія Чінґ зобрала територіалну основу сучасної Китайської народної республікы; Чінґ контрольовали майвелику територію спомежи вшыткых дінастій у китайськуй історії — на 1790. рук їхня імперія была четвертов майвеликов імперійов у світовуй історії. У свуй час она была и майвеликов державов подля населеня, мавучи 426 міліонув у 1907. році.

Нургачі, правитель джанжовськых джурченув и Дома Айсін-Ґйоро, котрый быв васалом дінастії Мінґ, скапчав кланы джурченув (котрі пак стали знамі як манджуры) и заклав Пузню дінастію Тін у 1616, удмітувучи власть дінастії Мінґ. Ги закладный хан манджурської державы ун заклав и воєнну систему Восьми флаґув, а його сын Гонґ Тайджі быв уголошеный Імператором Великої Чінґ у 1636. році. По падіньови контроля Мінґ, селянські повстанці заяли Пекінґ и стали курточаснов дінастійов Шун, айбо ґенерал дінастії Мінґ, Ву Санґуй, удкрыв Шанхайґванськый проход армії Чінґ, котра побідила повстанцюв, узяла столицю тай забрала урядный контроль у 1683. році, што стало зачатком еры Высокої Чінґ. Імператор манджурського етнічного роду, Канґші (1661–1722), консолідовав власть, узяв на ся роль конфуціанського правителя, пудпоровав будгізм, стимуловав науку, руст населеня тай економікы.

Обы удержати перевагу над сосідами, дінастія Чінґ хосновала тай адаптововала традиційну трибутарну систему, што позволило юй дале доміновати в удношінях из державами на периферії, такыми ги Чосон у Кореї тай дінастійов Ле у Вєтнамі, и при тум розшырьовати свуй контроль в Уднушнюй Азії. Дінастія Чінґ была у пікови бігом правліня Імператора Чанлонґа (1735–1796), котрый вюг завойованя бігом Десяти великых кампаній тай лично дониковав за конфуціанськыми културными проєктами. По його смерти дінастія упала в уднушні конфлікты, економічну нестабілность, урядницьку корупцію, чужоземноє вмішаня тай нехотіня конфуціанськых еліт міняти свої никаня. Кой ся вернули мир и процвітаня, населеня ся пудняло до 400 міліонув, айбо налогы тай доходы уряда были на низкому уровньови, што пак привело ид фіскалнуй кризі. По пруйграшу Китая у Опійовых войнах, западні колоніалні силы посиловали уряд Чінґ пудписати нерувні договоры, давучи їм торгові привілеї, екстратериторіалность тай договорні порты пуд їх контроль. Тайпінґськоє (1850–1864) тай Дунґанськоє повстаня (1862–1877) у западнум Китаї стали причинов смерти бульш ги 20 міліонув чоловік уд голоду, хворот и войны.

Реставрація Тхунґ-чі у 1860. роках увела важні реформы тай хоснованя чужоземных воєнных технолоґій у гатарах Кываня самозмоцненя. Пруйграш у Першуй китайсько-японськуй войні (1894–1895) привела ид страті сузеренітета над Корейов и передачі Тайвана Японськуй імперії. Амбіційні Сто днув реформ у 1898. році предлагали фундаменталні зміны, айбо были слабо реалізовані тай сперті Імператорков Цхі-сі (1835–1908) бігом переворота Ву-сӱ. У 1900. році ксенофобні „Боксеры“ (оф. Общество праведных и гармонійных кулакув) забили многых китайцюв-християн и загатарных місонерув; позад сього Аліанс восьми держав зайшов у Китай и присудив індемнітет. В удповідь уряд зачав безпрецедентні фіскалні тай адміністративні реформы, у тум числі убиранкы, новый правовый кодекс тай скасованя системы урядницькых екзаменув. Сун Ятсен и револуціонеры дискутовали з чиновниками-реформаторами тай конституційными монархіштами, такыми як Кханґ Йов-вей тай Ліанґ Чхі-Чхао за тото, як трансформовати манджурську імперію в модернізовану державу. По смерти Імператора Ґуанґ-сӱ тай Цхі-сі у 1908. році придворні конзервативні манджуры заблоковали реформы. Вучханґськоє повстаня 10. октовбра 1911. року привело ид Шінхайськуй револуції. Зречіня власти Імператором Сӱан-тхунґ 12. фебруара 1912. року стало кунцьом дінастії.

Зазначкы

Референції