Deep house – podgatunek muzyki house, który ukształtował się w połowie lat 80. XX wieku, przede wszystkim w Chicago, jako bardziej nastrojowa, harmonicznie bogatsza i mniej surowa odmiana wczesnego house’u. Gatunek łączy charakterystyczny dla house’u rytm four-on-the-floor z wpływami soulu, jazz-funku, funku, disco i w części nagrań także garage house’u.
Za jednego z najważniejszych pionierów deep house’u powszechnie uznaje się Larry’ego Hearda, publikującego m.in. jako Mr. Fingers. Jego nagrania z połowy lat 80., zwłaszcza „Mystery of Love” i „Can You Feel It”, są regularnie wskazywane jako dzieła, które nadały muzyce house bardziej „głębokie” brzmienie: cieplejsze akordy, melancholijny nastrój, większą muzykalność i subtelniejszą dramaturgię.
W późniejszych dekadach deep house rozwijał się zarówno jako nurt klubowy, jak i jako szeroka estetyka produkcyjna. W latach 90. jego język współtworzyli m.in. Chez Damier, Ron Trent, Kerri Chandler, Moodymann, Theo Parrish i bracia Burrell, a w XXI wieku termin deep house bywał używany zarówno wobec tradycyjnej, soulowo-jazzowej odmiany house’u, jak i wobec nowszych, bardziej komercyjnych wariantów muzyki tanecznej, co doprowadziło do sporów definicyjnych wokół nazwy gatunku.
Cechy muzyczne Deep house zachowuje podstawowy idiom house’u: metrum 4/4, stopę graną na każdą ćwierćnutę i repetytywną, taneczną strukturę utworu. Od wielu innych odmian house’u odróżnia go jednak nacisk na nastrój, harmonię i przestrzeń brzmieniową. W opracowaniach poświęconych historii gatunku powtarzają się takie cechy, jak:
ciepłe, dłużej wybrzmiewające akordy (pads, staby, akordy grane na syntezatorach lub pianinach elektrycznych), częste użycie tonacji molowych lub harmonii o zabarwieniu jazzowym, bas o płynnym, groove’owym charakterze, miększa dynamika niż w bardziej agresywnych odmianach house’u, wokale śpiewane lub mówione, zwykle bardziej subtelne niż w diva house czy garage house.
W wielu nagraniach ważną rolę odgrywa także swing (lekko przesunięty puls rytmiczny, dzięki któremu groove brzmi mniej mechanicznie), a także wyraźne inspiracje grą „na żywo” – zwłaszcza w partiach klawiszy, perkusjonaliów i basu.
Tempo Tempo deep house’u jest zazwyczaj umiarkowane w porównaniu z bardziej energetycznymi odmianami muzyki klubowej. Współczesne poradniki produkcyjne i omówienia gatunku najczęściej wskazują zakres około 110 do 125 BPM, choć historycznie i praktycznie spotyka się szersze widełki zależne od epoki, producenta i lokalnej sceny.
Budowa utworu Utwory deep house’owe zwykle rozwijają się stopniowo. Zamiast gwałtownych „dropów”, typowych dla późniejszej estetyki EDM, częściej spotyka się:
długie intro i outro, ułatwiające miksowanie przez DJ-ów, powolne dokładanie warstw perkusyjnych, harmonicznych i wokalnych, subtelne przejścia oparte na filtracji, pogłosie, delayu i automatyce, długie odcinki groove’u, w których zmiany są niewielkie, ale znaczące dla napięcia utworu.
W klasycznej praktyce klubowej intro i outro miały znaczenie funkcjonalne: pozwalały płynnie łączyć nagrania podczas setu DJ-skiego. W związku z tym wiele utworów budowano modułowo – z wyraźnych sekcji perkusyjnych, harmonicznych i wokalnych, które można było łatwo zestawiać z innymi nagraniami.
Instrumentarium i techniki produkcyjne Deep house powstawał pierwotnie w warunkach domowego lub półprofesjonalnego studia, z użyciem automatów perkusyjnych, sekwencerów, syntezatorów i samplerów. W historii house’u istotną rolę odegrały instrumenty marki Roland, które upowszechniły tanią produkcję elektroniczną w latach 80.
Do najczęściej kojarzonych z deep house’em elementów warsztatu produkcyjnego należą:
automat perkusyjny lub programowane sample stopy, clapów, hi-hatów i shakerów, linie basowe programowane sekwencerowo lub grane na klawiaturze, akordy na pianinach elektrycznych bądź syntezatorach, pogłos, delay, filtracja i kompresja sidechainowa, szerokie obrazowanie stereo w warstwach harmonicznych, przy zachowaniu centralnego ciężaru stopy i basu, lekkie „uczłowieczenie” rytmu przez swing i nieregularności artykulacyjne.
W estetyce gatunku szczególne znaczenie ma warstwa harmoniczna. O ile w prostszych odmianach house’u dominują krótkie, repetytywne motywy, o tyle deep house częściej opiera się na akordach z dodanymi składnikami, brzmieniach o soulowym lub jazzowym zabarwieniu i bardziej wyrafinowanej pracy z barwą.
Historia Geneza Deep house wyrósł z pierwszej fali chicagowskiego house’u, który powstał na początku lat 80. w klubach związanych głównie z czarną i latynoską społecznością oraz kulturą queer. Sam house był kontynuacją i przetworzeniem tradycji disco, soulu i elektronicznej muzyki tanecznej, lecz w bardziej surowej, maszynowej formie.
W połowie dekady część producentów zaczęła jednak rozwijać bardziej melodyjną, emocjonalną i harmonicznie rozbudowaną odmianę house’u. W materiałach historycznych najczęściej podkreśla się tu rolę Larry’ego Hearda, a także znaczenie utworów Marshalla Jeffersona. Według późniejszych opracowań to właśnie Heardowskie połączenie repetytywnego groove’u z „ciepłymi” akordami i melancholijną aurą stało się jednym z fundamentów stylu.
Lata 80. Za przełomowe dla kształtowania deep house’u uważa się zwłaszcza nagrania Larry’ego Hearda z lat 1985–1986, w tym „Mystery of Love” oraz „Can You Feel It”. Utwory te nie odrzucały tanecznej funkcji house’u, ale przesuwały akcent z surowej energii na hipnotyczny groove, przestrzeń i nastrój.
Równolegle ważną rolę odgrywały produkcje Marshalla Jeffersona, który do house’u wnosił bardziej rozbudowaną muzykalność, a także brzmienia inspirowane new age, jazzem i soulem. Wczesny deep house nie był jeszcze sztywno zdefiniowanym „pakietem cech”, lecz raczej kierunkiem rozwoju w obrębie house’u – bardziej emocjonalnym i harmonicznym niż jego najbardziej surowe warianty.
Lata 90. W latach 90. deep house rozwinął się i częściowo usamodzielnił jako odrębna estetyka klubowa. Szczególne znaczenie mieli wtedy m.in. Chez Damier, Ron Trent, Kerri Chandler, Moodymann, Theo Parrish, Derrick Carter i bracia Burrell. Produkcje tego okresu często były dłuższe, bardziej przestrzenne i jeszcze silniej związane z groove’em oraz „otwartą” narracją utworu.
W tym samym czasie deep house zaczął wchodzić w relacje z innymi nurtami house’u – zwłaszcza z garage house’em, soulful house’em, nowojorską tradycją klubową i sceną Detroit. W efekcie granice gatunku stały się płynne: część nagrań łączyła elementy deep house’u z garage house, soulful house czy afro-house’em, a o klasyfikacji decydował często ogólny charakter nagrania, a nie jedna ściśle zdefiniowana cecha formalna.
XXI wiek W XXI wieku termin deep house zaczął funkcjonować równolegle w co najmniej dwóch znaczeniach. W pierwszym oznaczał kontynuację tradycji chicagowsko-detroitowsko-nowojorskiej: muzykę soulową, jazzującą, hipnotyczną i mocno osadzoną w groove’ie. W drugim – szczególnie w latach 2010. – bywał używany jako etykieta marketingowa dla łagodniejszej, „elegantszej” muzyki tanecznej o cieplejszym basie i bardziej przystępnych wokalach, nawet jeśli z historycznym deep house’em łączyło ją stosunkowo niewiele.
To rozszerzenie znaczenia nazwy doprowadziło do licznych sporów wśród dziennikarzy muzycznych, DJ-ów i słuchaczy. Część środowiska podkreśla, że historyczny deep house ma silny związek z czarną amerykańską kulturą klubową, jazzem, soulem i określoną tradycją produkcji, dlatego nie każde „miękkie” czy „nastrojowe” nagranie house’owe powinno być klasyfikowane jako deep house.
Relacje z innymi odmianami house’u Deep house jest blisko spokrewniony z innymi podgatunkami house’u, jednak nie jest z nimi tożsamy.
Chicago house – stanowi historyczny punkt wyjścia dla deep house’u; jest zwykle surowszy i bardziej bezpośredni rytmicznie. Garage house – częściej opiera się na wyrazistych wokalach, gospelowej ekspresji i bardziej „piosenkowej” konstrukcji. Soulful house – zwykle mocniej eksponuje śpiew, wpływy gospel i klasyczne struktury zwrotkowo-refrenowe; deep house częściej bywa bardziej oszczędny i hipnotyczny. Tech house – na ogół kładzie większy nacisk na minimalizm, techniczne brzmienia i mechaniczną precyzję, podczas gdy deep house częściej buduje wrażenie ciepła i muzykalności. Afro house – może czerpać z deep house’u atmosferę i przestrzeń, ale silniej eksponuje rytmy afrykańskie i ich transnarodowe rozwinięcia.
Estetyka i odbiór W opisie deep house’u regularnie powracają określenia takie jak soulful, warm, hypnotic, spacious i musical. Część komentatorów podkreśla, że o przynależności gatunkowej nie decyduje wyłącznie tempo lub zestaw dźwięków, lecz także ogólne „poczucie głębi” – wynikające z harmonii, pracy z przestrzenią i sposobu budowania nastroju.
W praktyce odbiór deep house’u bywa zróżnicowany geograficznie i historycznie. W jednych środowiskach termin oznacza przede wszystkim tradycję chicagowsko-nowojorską i undergroundową, w innych – szerzej rozumianą estetykę nastrojowego house’u. Z tego względu definicja gatunku pozostaje częściowo otwarta i zależna od kontekstu kulturowego.
Znaczenie Deep house odegrał istotną rolę w rozwoju muzyki tanecznej, ponieważ pokazał, że house może być jednocześnie funkcjonalny klubowo i bogaty harmonicznie. Wpłynął na rozwój licznych nurtów muzyki elektronicznej, od soulful house’u i części odmian garage po niektóre formy współczesnego house’u, nu-disco czy bardziej melodyjnych odmian muzyki klubowej. Pozostaje też jednym z najtrwalszych pomostów między tradycją disco, czarną muzyką amerykańską i elektroniczną kulturą klubową.
Zobacz też Muzyka house Chicago house Garage house Soulful house Tech house Larry Heard Kerri Chandler Theo Parrish
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Podgatunki muzyki house Kategoria:Style jazzowe Kategoria:Połączenia gatunków muzycznych