ἐπί ()
epiALA-LC Romanization Tables: Greek, Library of Congress, 2010.
przysłówek (1.1) wskazuje położenie ponad czymś lub na powierzchni czegoś: na wierzchu, nadClassical Language Dictionary: ἐπί — Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, hasło „ἐπί”; H.G. Liddell, R. Scott, H.S. Jones, A Greek–English Lexicon, hasło „ἐπί”; Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. (1.2) wskazuje następstwo lub dodanie: za, potem, ponadto, także przyimek (2.1) z D., wskazuje miejsce spoczynku lub oparcia: na, w, przy (2.2) z D., wskazuje okres lub osobę, za której czasów coś się dzieje: za, w czasie, podczas (2.3) z C., wskazuje miejsce spoczynku lub oparcia: na, przy (2.4) z C., wskazuje dodanie, nagromadzenie lub następstwo: na, ponadto, oprócz (2.5) z C., wskazuje czas, w którym coś się odbywa: podczas, w ciągu (2.6) z C., wskazuje podstawę lub okoliczność zależności, m.in. cel, przyczynę albo warunek: dla, w celu, z powodu, na warunkach (2.7) z B., wskazuje ruch ku miejscu lub na jego powierzchnię: na, do, ku, aż do (2.8) z B., wskazuje rozciągłość w przestrzeni lub czasie: przez, na, aż do (2.9) z B., wskazuje skierowanie działania przeciw komuś lub czemuś: przeciw, na (2.10) z B., wskazuje cel działania lub przedmiot, po który się zmierza: po, dla, w celu
(1.1) ἐπὶ δ’ αἴγειον κνῆ τυρόν → a na wierzch starła kozi serHomer, Iliada 11.639. (1.1) ἐπὶ δ’ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνε → a na wierzch posypała białą mąką jęczmiennąHomer, Iliada 11.640. (1.1) εἶθαρ δὲ χυτὴν ἐπὶ γαῖαν ἔχευαν → zaraz potem nasypali na wierzch ziemięHomer, Iliada 23.256. (1.2) ὣς Τρῶες πρὸ μὲν ἄλλοι, αὐτὰρ ἐπ’ ἄλλοι → tak Trojanie: jedni z przodu, a inni za nimiHomer, Iliada 13.800. (1.2) ἀντίθεον Τεύθραντ’, ἐπὶ δὲ πλήξιππον Ὀρέστην → boskiego Teutrasa, a także Orestesa, poganiacza koniHomer, Iliada 5.705. (1.2) κτεῖνον δ’ ἐπὶ μηλοβοτῆρας → zabijali także pasterzy owiecHomer, Iliada 18.529. (2.1) ἧστο ὑψοῦ ἐπ’ ἀκροτάτης κορυφῆς → siedział wysoko na najwyższym szczycieHomer, Iliada 13.12. (2.1) ἐπὶ πύργου ἔστη → stanął na wieżyHomer, Iliada 16.700–701. (2.1) καθέζετ’ ἐπὶ θρόνου → usiadł na tronieHomer, Iliada 1.536. (2.2) οἱ μὲν ἐπὶ Κρόνου ἦσαν → oni żyli za KronosaHezjod, Prace i dnie 111. (2.2) ἢ τό γε νύσσα τέτυκτο ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων → albo był to słup nawrotowy za dawnych ludziHomer, Iliada 23.332. (2.2) ἐπὶ γὰρ Κέκροπος καὶ τῶν πρώτων βασιλέων → za Kekropsa i pierwszych królówTukidydes, Wojna peloponeska 2.15.1. (2.3) τοῖοι ἄρα Τρώων ἡγήτορες ἧντ’ ἐπὶ πύργῳ → tacy oto wodzowie Trojan siedzieli na wieżyHomer, Iliada 3.153. (2.3) δεινὸν δ’ ἔβραχε χαλκὸς ἐπὶ στήθεσσιν ἄνακτος → straszliwie zabrzęczał brąz na piersi władcyHomer, Iliada 4.420. (2.3) ἀλλ’ ἄγε νῦν εἴσελθε καὶ ἕζεο τῷδ’ ἐπὶ δίφρῳ → ale chodź, teraz wejdź i usiądź na tym siedziskuHomer, Iliada 6.354. (2.4) ὄγχνη ἐπ’ ὄγχνῃ → grusza na gruszyHomer, Odyseja 7.120. (2.4) ἐπὶ κέρδεϊ κέρδος → zysk na zyskuHezjod, Prace i dnie 642. (2.4) οὐ ἄρα σοί γ’ ἐπὶ εἴδεϊ καὶ φρένες ἦσαν → zatem oprócz urody nie miałeś także rozumuHomer, Odyseja 17.454. (2.5) ἐπ’ ἤματι → podczas dniaHomer, Iliada 9.229. (2.5) ἐπὶ νυκτί → podczas nocyHomer, Iliada 8.529. (2.5) ἐφ’ ἡμέρῃ ἠδ’ ἐπὶ νυκτί → podczas dnia i podczas nocyHezjod, Prace i dnie 102. (2.6) ἀλλὰ καὶ ταῦτα ποιεῖν ἐπὶ τῷ κέρδει → lecz także robić to dla zyskuKsenofont, Wspomnienia o Sokratesie 1.2.56. (2.6) ὣς ἐπὶ σοὶ μάλα πολλὰ πάθον καὶ πολλὰ μόγησα → tak z powodu ciebie bardzo wiele wycierpiałem i wiele się natrudziłemHomer, Iliada 9.492. (2.6) ἀπήγγελλον οἱ πρέσβεις ἐφ’ οἷς οἱ Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τὴν εἰρήνην → posłowie oznajmiali, na jakich warunkach Lacedemończycy zawierali pokójKsenofont, Hellenika 2.2.22. (2.7) ἀλλ’ ἐπὶ πύργον ἔβη μέγαν Ἰλίου → lecz weszła na wielką wieżę IlionuHomer, Iliada 6.386. (2.7) ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα → zsiadłszy z koni na ziemięHomer, Iliada 3.265. (2.7) ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν → bo przybył do szybkich okrętów AchajówHomer, Iliada 1.12. (2.8) τλῆτε φίλοι, καὶ μείνατ’ ἐπὶ χρόνον → wytrwajcie, przyjaciele, i pozostańcie przez pewien czasHomer, Iliada 2.299. (2.8) εὗδον παννύχιος καὶ ἐπ’ ἠῶ καὶ μέσον ἦμαρ → spałem całą noc, aż do świtu i połowy dniaHomer, Odyseja 7.288. (2.8) οἱ Ἀθηναῖοι ἐδῄουν τὴν γῆν ἐπὶ δύο ἡμέρας → Ateńczycy pustoszyli ziemię przez dwa dniTukidydes, Wojna peloponeska 2.25. (2.9) τοὺς δ’ Ἕκτωρ ἐνόησε κατὰ στίχας, ὦρτο δ’ ἐπ’ αὐτούς → Hektor dostrzegł ich w szeregach i ruszył przeciw nimHomer, Iliada 5.590. (2.9) ἴωσιν ἐπὶ τοὺς πολεμίους → idą przeciw wrogomKsenofont, Anabaza 3.1.42. (2.9) ἐπὶ δὲ Ἴωνας ἄλλον πέμπειν στρατηγόν → a przeciw Jonom wysłać innego wodzaHerodot, Dzieje 1.153.4. (2.10) ἀλλ’ ἄγ’ ὁ μὲν πεδίονδ’ ἐπὶ βοῦν, ἴτω → ale chodź, niech jeden idzie na równinę po krowęHomer, Odyseja 3.421. (2.10) φρύγανα συλλέγοντες ὡς ἐπὶ πῦρ → zbierając chrust na ogieńKsenofont, Anabaza 4.3.11. (2.10) ἔξεισι βασιλεὺς ἐπὶ θήραν → król wychodzi na polowanieKsenofont, Cyropedia 1.2.9.
(2.1–2) ἐπί + D. (2.3–6) ἐπί + C. (2.7–10) ἐπί + B.
z praindoeur. *h₁epi „na, nad”; por. sanskr. ápi, łac. ob
przed samogłoską ἐπί może ulegać elizji do ἐπ’, a przed samogłoską z przydechem mocnym występować jako ἐφ’; w anastrofie może przyjmować postać ἔπι.