ἐκκαίω ()

ekkaíō

czasownik przechodni (1.1) wypalać, wypalić (zwłaszcza oczy) (1.2) rozpalać, zapalać (ogień, drewno) (1.3) rozpalać, rozniecać, wzniecać, podsycać (np. gniew, wojnę, nadzieję) (1.4) pobudzać, stymulować (wzrost roślin) (1.5) przypalać, parzyć czasownik nieprzechodni, w formach strony biernej (2.1) rozpalać się, zapalać się, płonąć (2.2) rozpalać się, pałać, płonąć (gniewem, pożądaniem itp.)

(1.1-2.2) I koniugacja; czasownik na -ω formy podstawowe: praesens strony czynnej ἐκκαίω, futurum strony czynnej ἐκκαύσω, aoryst strony czynnej ἐξέκαυσα, aoryst strony biernej ἐξεκαύθην forma attycka: ἐκκάω

(1.1) ταῦτά τε ἐδόκεε Ἀρτάβανος τὸ ὄνειρον ἀπειλέειν καὶ θερμοῖσι σιδηρίοισι ἐκκαίειν αὐτοῦ μέλλειν τοὺς ὀφθαλμούςHerodot, Ἱστορίαι 7,18,1, Scaife Viewer, Perseus Digital Library. → Artabanosowi zdawało się, że sen grozi mu tym i że zamierza wypalić mu oczy rozgrzanymi żelazami. (1.1) οὔκουν σύ τάξεις οὕστινας πρώτους χρεὼν καυτὸν μοχλὸν λαβόντας ἐκκαίειν τὸ φῶς ΚύκλωποςEurypides, Κύκλωψ 633, Scaife Viewer, Perseus Digital Library. → czyż więc ty nie wyznaczysz, którzy pierwsi, wziąwszy rozpalony pal, mają wypalić oko Cyklopa? (1.1) καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκάηταιPlaton, Γοργίας 473c, Wikisource. → i oczy zostaną mu wypalone. (1.2) ἐκκαύσαντας τὰ πυρὰ ὡς ἐώθαμεν καὶ ἄλλοτε ποιέεινHerodot, Ἱστορίαι 4,134,3, Scaife Viewer, Perseus Digital Library. → rozpaliwszy ogniska, jak mieliśmy zwyczaj czynić także kiedy indziej. (1.2) ἐκκέας τῶν ξύλων ἅτ᾽ ἄν ᾖ δανότατα τοῦ θέρους ἐκπεπρεμνισμέναArystofanes, Εἰρήνη 1133–1135, Wikisource. → rozpaliwszy te drewna, które są najbardziej suche, wyrąbane latem. (1.2) καὶ τινὲς μὲν πῦρ ἐκκαύσαντες τῆς ἀπὸ τούτου βοηθείας ἐτύγχανονDiodor Sycylijski, Βιβλιοθήκη ἱστορική 14,28, Scaife Viewer, Perseus Digital Library. → niektórzy zaś, rozpaliwszy ogień, otrzymywali dzięki niemu pomoc. (1.3) ὁ γάρ Δημήτριος οὕτως ἐξέκαιε τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἐπιβολὴν τῷ βασιλεῖ ταύτην συνεχῶςPolibiusz, Ἱστορίαι 5,108,5, PACE. → Demetriusz nieustannie rozpalał w królu tę nadzieję i ten zamiar. (1.3) βουλόμενος δὲ μᾶλλον ἐκκαῦσαι τὴν πρὸς αὐτὸν ὀργὴν τῶν Ῥωμαίων ὁ ἈννίβαςPlutarch, Φάβιος Μάξιμος 7, Wikisource. → Hannibal, chcąc jeszcze bardziej rozpalić gniew Rzymian przeciwko niemu… (1.3) οὕτω τὸν […] συνεχῆ πόλεμον αἱ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν τόπων συνάφειαι πρὸς ἐνίους ἐποίουν ἐπιφανέστερον καὶ μᾶλλον ἐξέκᾳονPlutarch, Δημήτριος 5, Wikisource. → tak powiązania wydarzeń i miejsc w przypadku niektórych osób czyniły nieustającą wojnę bardziej widoczną i jeszcze bardziej ją rozniecały. (1.5) πότερον ὅτι τοὺς πόρους συμμύειν ποιεῖ ἐκκαίων ὁ ἥλιος;Arystoteles, Προβλήματα 867a20, PoesiaLatina.it. → czy dlatego, że słońce, przypalając, powoduje zamykanie się porów? (1.5) ἐκκαίει τε γάρ καὶ σήπει καὶ πίμπρασθαι ποιεῖLukian, Περὶ τῶν διψάδων 4, Wikisource, wydanie Karla Jacobitza, Luciani Samosatensis Opera, tom III, Lipsk 1896. → bowiem parzy, powoduje gnicie i puchnięcie. (2.1) καὶ ἐξεκαύθη ἐν αὐτοῖς πῦρ παρὰ ΚυρίουSeptuaginta, Ἀριθμοί 11,1, Septuagint.bible. → i wśród nich rozpalił się ogień od Pana. (2.1) καὶ ἐξεκαύθη πῦρ ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶνSeptuaginta, Ψαλμός 105,18, Septuagint.bible. → i rozpalił się ogień w ich zgromadzeniu. (2.1) ἐν συναγωγῇ ἁμαρτωλῶν ἐκκαυθήσεται πῦρSeptuaginta, Σοφία Σειράχ 16,6, Septuagint.bible. → w zgromadzeniu grzeszników rozpali się ogień. (2.2) ὅταν ἐκκαυθῇ ἐν τάχει ὁ θυμός αὐτοῦSeptuaginta, Ψαλμός 2,12, Septuagint.bible. → gdy szybko rozpali się jego gniew. (2.2) καὶ ἐν ἔθνει ἀπειθεῖ ἐξεκαύθη ὀργήSeptuaginta, Σοφία Σειράχ 16,6, Septuagint.bible. → a wśród nieposłusznego ludu rozpalił się gniew. (2.2) ὁμοίως τε καὶ οἱ ἄρσενες […] ἐξεκαύθησαν ἐν τῇ ὀρέξει αὐτῶν εἰς ἀλλήλουςΠρὸς Ῥωμαίους 1,27, Wikisource. → podobnie również mężczyźni […] rozpalili się w swoim pożądaniu ku sobie nawzajem.

(1.1-1.5) ἐκκαίω + B. → wypalać, rozpalać, wzniecać, przypalać coś (2.2) ἐκκαίομαι + ἐν + C. → rozpalać się / płonąć czymś (2.2) ἐκκαίομαι + εἰς + B. → rozpalać się / pałać ku komuś lub czemuś

(1.1) ἐκκαίω + ὀφθαλμός → wypalać oczy (1.2) ἐκκαίω + πῦρ → rozpalać ogień (1.2) ἐκκαίω + ξύλον → rozpalać / podpalać drewno (1.3) ἐκκαίω + πόλεμος → rozniecać wojnę (1.3) ἐκκαίω + ἐλπίς → rozbudzać / rozpalać nadzieję (1.3) ἐκκαίω + ὀργή → rozpalać gniew (1.3) ἐκκαίω + θυμός → rozpalać gniew / wzburzenie (2.2) ἐκκαίομαι + εἰς + ἔρως → rozpalać się miłością / pałać miłością

καίω

ἐκ + καίω

forma ἐκκάω jest formą attycką

Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, Roderick McKenzie, A Greek-English Lexicon, hasło „ἐκκαίω”, Scaife, Perseus Digital Library. George Abbott-Smith, A Manual Greek Lexicon of the New Testament, hasło „ἐκκαίω”, T. & T. Clark, Edinburgh 1922.