L'arqueoloxía bíblica ye la parte de l'arqueoloxía que s'especializa nel estudiu de los restos materiales que tienen rellación direuta o indireuta colos rellatos bíblicos, sían estos del Vieyu (Tanak) o del Nuevu Testamentu, y cola historia y cosmogonía de les relixones xudeocristianes. El llugar principal d'esta parte de les ciencies arqueolóxiques ye lo qu'en diches relixones ye denomináu Tierra Santa, y dende la perspeutiva occidental Oriente Mediu. Magar los elementos principales de l'arqueoloxía bíblica son referentes teolóxicos y relixosos na so mayoría, esta ye una ciencia en tola so dimensión metodolóxica. Como asocede con otros rexistros históricos d'otres civilizaciones, los manuscritos tienen de ser comparaos con otres sociedaes contemporánees d'Europa, Mesopotamia y África. Les téuniques científiques emplegaes son les mesmes de l'arqueoloxía polo xeneral como les escavaciones y la datación por radiocarbono, ente otres. En contraste, l'arqueoloxía del antiguu Oriente Mediu trata a cencielles del Antiguu Oriente Próximu, o Mediu Oriente, ensin particulares considerancies alrodiu de si los sos descubrimientos rellacionar cola Biblia.
L'arqueoloxía bíblica ye una materia d'estudiu polémica, con dellos puntos de vista sobre cuál ye'l propósitu y les metes qu'esta tien o tien de tener. Na seición de comentarios profesionales pueden atopase diversos puntos de vista de destacaos arqueólogos.
L'arqueoloxía
thumb|Mosaicu d'una Ilesia Bizantina datada del sieglu V. Los mosaicos constitúin unu de los elementos destacaos nos estudios bíblicos Pa entender el significáu de l'arqueoloxía bíblica, ye necesariu entender primeru dos conceutos: la arqueoloxía como marcu científicu y la Biblia como oxetu d'investigación. L'arqueoloxía ye una ciencia, non en sentíu aristotélicu cognitio per causes, sinón nel sentíu modernu como conocencia sistemática.,(n'italianu) Sobre esti puntu amplía Vicente Vilar que l'arqueoloxía ye coles mesmes téunica y ciencia: como téunica busca los restos materiales de les civilizaciones antigües y trata de reconstruyir no posible l'ambiente y les organizaciones d'una o delles dómines históriques;Vicente Vilar, Idem. como ciencia moderna ye abondo recién y, como diz Benesch, ye una ciencia d'apenes 200 años y, sicasí, fixo camudar definitivamente nuesa escurre sobre'l futuru.Kurt Benesch: Passato da scoprire (tr. ye. Pasáu p'afayar), citáu por J.M. Vernet nel so "Cursu Básicu de Paleontologia Bíblica", Teologado Salesianu Internacional de Ratisbonne, Xerusalén, 2001 (n'italianu). Podría pensase que l'arqueoloxía tendría que faer casu omiso de los datos ufiertaos poles relixones y por munchos sistemes filosóficos. Contrariamente, aparte del enforma material factual qu'ellos producen como llugares de cultu, elementos del orde sagráu y otres coses científicamente observables, esisten otros aspeutos que son igualmente importantes pa la investigación científica arqueolóxica como los ritos, llibros sagraos y les costumes. El mitu ye comúnmente utilizáu n'arqueoloxía y n'historia como una pista de lo qu'esti escuende na so fonderada, procesu llamáu por Bultmann la «desmitificación» —el más notable exemplu son los poemes de Homero y la yá non tan mítica ciudá de Troya—. Esta nueva perceición contemporánea del mitu, desenvuelta principalmente por Bultmann, motivó a ciencies como l'arqueoloxía a buscar nos territorios señalaos nos rellatos bíblicos.R. Bultmann, Nuovo Testamentu y mitoloxía, p. 203 (n'italianu)Cf. L. Randellini, voce Demitizzazione, in ER, vol. 2, coll. 623-635; Id., la hermenéutica de Bultmann conderga a K. Barth y l'interpretación esistencialista qu'esti daba a la Epístola a los Romanos de Pablo (K. Barth, L'Epistola ai Romani): cfr. R. Marlé, o.c., páxs. 36-41; J.M. Robinson, La Nuova Ermeneutica, páxs. 34-35. 41-47 (N'italianu)
Arqueoloxía bíblica thumb|Muséu d'Israel, en Xerusalén, caltién ayalgues preciaes pa la investigación y la esploración científico y bíblico.
L'arqueoloxía bíblica ye la disciplina que s'ocupa de la recuperación ya investigación científica de los restos materiales de cultures pasaes que pueden allumar los periodos y descripciones de la Biblia. Un ampliu arcu de tiempu qu'abarca ente l'añu 2000 e.C. y 100 d. C.Volkmar Fritz, Introduzione all'archeologia biblica (tr. ye. Introducción a l'arqueoloxía bíblica), pp 13-19 Otros autores prefieren falar de «arqueoloxía de Palestina» y con ello determinen aquellos territorios que tán al este y al oeste del ríu Xordán. Esti últimu señalamientu lleva a concluyir que l'arqueoloxía bíblica», o de «Palestina», ta circunscrita a los territorios que sirvieron d'escenariu nos rellatos bíblicos.
La razón de ser de l'arqueoloxía bíblica anicia en que dexa una conocencia científica de los pueblos qu'habitaron les llamaes tierres bíbliques, la so historia, la so cultura, la so identidá y los sos desplazamientos, lo que fai posible un allugamientu concretu de los rellatos y confrontarlos col so historicidad, non siempres coincidente. Sobre esti puntu diz Kaswalder que, enantes, la escuela d'Estaos Xuníos ya israelina d'arqueoloxía bíblica recurría a l'arqueoloxía como prueba de la historicidad de los rellatos bíblicos, como lo faíen autores de la talla de W.F. Albright, G.Y. Wright y Y. Yadin. Güei, sicasí, l'arqueoloxía nun pretende probar les afirmaciones de la Biblia sinón afayar el mundu históricu nel cual los llibros bíblicos tomaron consistencia y significáu.Pietro Kaswalder, L'archeologia biblica y le origini di Israele (tr. ye. L'arqueoloxía bíblica y los oríxenes d'Israel), en Rivista Biblica 41, páxs. 171-188, 1993. D'esta orientación, anunciada por P. Kaswalder,L'arqueólogu Pietro Kaswalder, O.F.M. ye profesor de exegesis y arqueoloxía del Antiguu Testamentu nel Studium Biblicum Franciscanum de Xerusalén. puede retenese lo siguiente, d'alcuerdu a la clasificación presentada pol papirólogo catalán Joan Maria Vernet:J.M. Vernet, "Cursu Básicu d'Arqueoloxía Bíblica", Teologado Salesianu Internacional de Ratisbonne, Xerusalén, 2001 (n'italianu), p. 5
L'arqueoloxía bíblica puede allumar les conocencies que tenemos alrodiu de dellos datos históricos descritos nos rellatos bíblicos como gobernantes, personaxes, batalles y ciudaes.
Esta puede describir dellos detalles concretos reflexaos nos llibros bíblicos, por casu el Túnel d'Ezequíes, la piscina de Betesda, el Gólgota y otros que efeutivamente correspuenden a lo que describen los rellatos bíblicos. L'arqueoloxía bíblica empresta una ayuda fundamental a los estudios exexéticos.
Espaciu thumb|El territoriu conocíu como Próximu Oriente foi ensin dulda escenariu de los acontecimientos qu'inspiraron la redaición de los testos bíblicos
L'espaciu xeográficu nel que se circunscribe l'arqueoloxía bíblica ye ensin dulda les tierres bíbliques, llamaes tamién de manera relixosa «Tierra Santa». Sobre esti puntu esisten munches perspeutives de los autores, pero de manera bien particular, los trabayos d'arqueoloxía bíblica centrar na Tierra d'Israel, Palestina y Xordania. Pa munchos autores esisten otros escenarios mentaos polos rellatu bíblicos y de una gran importancia pal so filo conductor: Exiptu, Siria y Mesopotamia nel cual coinciden sobre manera científicos comenenciudos nel Tanak. Asia Menor, Macedonia, Grecia y Roma tienen más conexón colos rellatos neotestamentarios.
Tiempu De la mesma manera que los criterios espaciales varien según los diversos puntos de vista d'autores distintos, tamién asocede lo mesmo colos criterios temporales. Kaswalder comenta:
Entiende un periodu que va del IX mileniu e.C., que correspuende a les primeres dataciones neolítiques de Xericó, hasta l'añu 700 que marca los principios de les invasiones musulmanes. Esti arcu de tiempu ye consideráu por dellos autores evidentemente bien ampliu y discutible. Un segundu periodu más estrechu y más delimitado polos rellatu bíblicos, esto ye, dende la Edá del Bronce mediu, hacia l'añu 2000 e.C. que correspuende dende los Patriarques (Abraham, Isaac y Jacob), hasta finales del sieglu I, cola muerte del últimu apóstol, Xuan l'Evanxelista y el fin de la llamada «Ilesia Apostólica».Con Ilesia Apostólica entender n'historia'l tiempu nel cual vivíen los apóstoles de Xesús, incluyíu Pablo de Tarsu. Dichu tiempu, l'apostólicu, terminaría cola muerte de Xuan l'Evanxelista nuna fecha desconocida, pero que se presume seya alredor del añu 110. Sicasí, pa munchos estudiosos, l'autor del cuartu evanxeliu sería un discípulu del apóstol, según el polémicu llibru de les Revelaciones
Historia La historia de l'arqueoloxía bíblica ye tan recién como la de l'arqueoloxía polo xeneral y, lóxicamente, el so desarrollu tien que ver col descubrimientu d'afayos antiguos de primera importancia pa la mesma. Los siguientes son los afayos arqueolóxicos bíblicos más importantes de les últimes décades según la escoyeta del Centru d'Estudios Ratisbone de Xerusalén:El Teologado Salesianu Ratisbone ye un centru d'estudios bíblicos alcontráu na ciudá de Xerusalén afiliáu a la Universidá Pontificia Salesiana (UPS) de Roma.
Dellos descubrimientos thumb|Una reconstrucción de la Xerusalén del sieglu I, posible gracies a apurrir de l'Arqueoloxía Bíblica. El Papiru P52, el testu más antiguu del Nuevu Testamentu conocíu, foi afayáu en 1920, nel desiertu d'Exiptu Mediu, y sacáu a la lluz pública en 1935. Los Manuscritos del Mar Muertu, afayaos nos covarones de Qumrán en 1947 por beduinos y que les sos escavaciones empecipiar en 1950. Ente 1962 y 1963 afayóse'l PapiruUn papiru ye un manuscritu llamáu asina pol material en que ta fechu, la planta del Papiru, unu de los soportes más antiguos d'escritura. Los testos más antiguos calteníos de la Biblia tán escritos en papiru. de Wadi Daliyyat o Papiru de Samaria de dómina persa. En 1964 afayóse'l Papiru de Ketej-Xericó de dómina persa-helenística. En 1991 afayóse la llamada Tumba de Caifás, anque nun ta cerrada la so identificación como tal. En 1993 afayóse la cercu de Tel Dan. En 1996 afayóse la inscripción del Tel Mikné col nome de la ciudá filistea de Ekron y una llista de los sos reis. En 1997 afayóse l'antiguu monesteriu de Katisma. En 1998 afayóse la Sinagoga de Xericó datada del añu 75 e.C. (Ehud Netzer). En 2007 afayóse la tumba de Herodes.
L'arqueoloxía bíblica ye tamién oxetu de célebres falsificaciones motivaes por múltiples intereses. Una de les más célebres presentar en 2002, cuando se publicar el supuestu afayu d'una güesera con una inscripción que dicía «Jacob, fíu de Xosé y hermanu de Xesús». En realidá l'afayu produxérase venti años tras, tres los cualos la pieza sufrió un estrañu cambéu de manes y la inscripción fíxose darréu, yá que nin siquier correspuende al patrón de la dómina.Noticia indicando la falsedá de la pieza y les estrañes circunstancies tantu del so posesor como de la publicación del "afayu". En esta otra dáse-y más creitu.
Etapes de l'arqueoloxía bíblica El desarrollu de l'arqueoloxía bíblica tuvo distintos periodos que la marcaron, a saber:
Antiguos: Anque consideremos a l'arqueoloxía como una ciencia moderna, ye necesariu reconocer el fechu de que munchos autores a lo llargo de la historia dexaron documentos pervalibles que son güei un elementu de trabayu imprescindible. Ente munchos d'ellos los históricos más importantes son Flavio Josefo, Oríxenes, Eusebio de Cesarea y el Diariu de Etheria.Egeria o Aetheria, una muyer española que fizo un viaxe al Mediu Oriente ente'l 381 y 384. El so diariu de viaxes, que sospriende porque foi un viaxe aventuráu pa una muyer del so tiempu, ye güei una fonte d'estudiu ya investigación.