Ру́капісы Мёртвага мо́ра — пісьмовыя помнікі на іўрыце, арамейскай, грэчаскай і іншых мовах, знойдзеныя каля заходняга ўзбярэжжа Мёртвага мора.
Першыя рукапісы Мёртвага мора знайшлі пастухі-арабы ў 1947 годзе. У ходзе археалагічных раскопак у 1940-х — 1960-х гадах адкрыты шматлікія сховішчы старажытных рукапісаў на папірусе, скуры, медзі і іншых матэрыялах.
Большая іх частка знойдзена ў Вадзі-Кумране ў 11 пячорах. Яны датуюцца II ст. да н.э. — 68 г. н.э.
Рэшткі рукапісаў складаюцца з больш чым 40 тысяч фрагментаў каля 800 твораў. Уключаюць дакананічныя спісы большай часткі кніг Старога Запавета, тлумачэнні біблейскіх тэкстаў, апакрыфічныя творы, а таксама дакументы гаспадарчай дзейнасці, якія належалі радыкальнай іўдзейскай секце — верагодна, секце есеяў.
Найбольш вядомыя помнікі: Статут, гімны, Дамаскі дакумент, скрутак вайны.
Рукапісы пячор Іўдзейскай пустыні (Вадзі-Мурабаат і іншыя) уяўляюць сабой дакументы гаспадарчай дзейнасці канца I — пачатку II ст. н.э. і архівы паўстання Бар-Кохбы (132—135); рукапісы Масады — апошняга ўмацавання іўдзейскіх паўстанцаў у час Іўдзейскай вайны 66—73 гг. н.э. — уключаюць каля 800 надпісаў гаспадарчага характару на чарапках (астраконах) на іўрыце і грэчаскай мове.
Да рукапісаў Мёртвага мора адносяць таксама шэраг дакументаў ранневізантыйскага і арабскага перыядаў (IV—VIII стст.) на сірыйска-палесцінскай, грэчаскай і арабскай мовах. Фрагментарнасць рэштак рукапісаў перашкаджае аднаўленню першапачатковых тэкстаў, таму значная іх частка не апублікавана.
Літаратура
Амусин И. Д. Рукописи Мертвого моря. М., 1960. Амусин И. Д. Находки у Мертвого моря. М., 1965. Амусин И. Д. Тексты Кумрана. М., 1971. Лившиц Г. М. Происхождение христианства в свете рукописей Мертвого моря. Мн., 1967. Старкова К. Б. Литературные памятники Кумранской общины. Л., 1973.
Катэгорыя:Біблеістыка Катэгорыя:Старажытныя кнігі Катэгорыя:Гісторыя Ізраіля Катэгорыя:Біблейскія рукапісы