Га́нна Уладзі́міраўна Дыбо́ (, Масква, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі лінгвіст, кампаратывіст, спецыяліст па цюркскіх, мангольскіх і тунгуса-маньчжурскіх мовах, якія аб'ядноўваюцца ў гіпатэтычную алтайскую моўную сям'ю. Доктар філалагічных навук (1992), член-карэспандэнт РАН з 29 мая 2008 года па Аддзяленні гісторыка-філалагічных навук (мовазнаўства), член Камісіі па барацьбе з ілжэнавукай. Прадстаўніца Маскоўскай школы кампаратывістыкі. Дачка лінгвістаў У. А. Дыбо і В. Р. Чурганавай.
Біяграфія Скончыла аддзяленне тэарэтычнай і прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта МДУ (1981; дыпломная праца «Деклинационные различия в новгородских диалектах XIII-ХIV вв. и проблема локализации письменных памятников»). Праходзіла завочную аспірантуру ў ІРМ АН СССР. Загадчыца Аддзела ўрала-алтайскіх моў Інстытута мовазнаўства РАН. Вядучы навуковы супрацоўнік Цэнтра кампаратывістыкі Інстытута ўсходніх культур РДГУ. Ганне Дыбо належаць уплывовыя працы ў галіне семантычнай рэканструкцыі прамовы і протакультуры (на алтайскім матэрыяле).
Ступень доктара філалагічных навук прысуджана пры абароне кандыдацкай дысертацыі «Семантическая реконструкция в алтайской этимологии» (1991). Член экспертнага савета ВАК РФ па філалогіі і мастацтвазнаўстве (2013—2018), з 2019 года — член ВАК.
Аўтар шэрагу раздзелаў у шасцітомнай «Сравнительно-исторической грамматике тюркских языков» (М., 1984—2006) і артыкулаў у дагэтуль выдаваным шматтомным «Этимологическом словаре тюркских языков». Удзельнічае ў Лінгвістычным атласе Еўропы.
Член журы Міжнароднага конкурса перакладаў цюркамоўнай паэзіі «Ак Торна» (2012). Уваходзіць у склад рэдкалегіі часопіса «Известия РАН. Серия литературы и языка». Уваходзіла ў склад праўлення створанага ў 2019 годзе і ліквідаванага ў 2022 годзе Фонда захавання і вывучэння родных моў народаў Расійскай Федэрацыі.
Працы
Манаграфіі Семантическая реконструкция в алтайской этимологии. Соматические термины (плечевой пояс). — М. : Гнозис, 1995. — 385 стр. An Etymological dictionary of the Altaic languages (сумесна з С. А. Старасціным і А. А. Мудраком). — Vol. 1-3. — Leiden, 2003. — 2096 p. Лингвистические контакты ранних тюрков : лексический фонд : пратюркский период. — М., Вост. лит., 2007. — 223 стр.
Артыкулы Деклинационные различия новгородских диалектов XIII—XIV вв. и их локализация // Балтославянские исследования. 1986—1987. — М., 1987—1988. — Ч. 1-2. Инлаутные гуттуральные в тунгусо-маньчжурском и праалтайском // Сравнительно-историческое языкознание на современном этапе. — М., 1990. — С. 51-53. Иранские названия пядей // Вопросы иранистики и алановедения. — Владикавказ, 1990. — С. 13-15. Тюрк. *t-, *d- // Славистика. Индоевропеистика. Ностратика. — М., 1991. — С. 50-65. Die Namen des Zeigefingers in den turk- und den altaischen Sprachen // Turkologica. 26. Laut- und Wortgeschichichte der Turksprachen. — Wiesbaden, 1995. — S. 17-41. Мир поздних пратюрков (Wörter und Sachen) // Гуманитарная наука в России : Соросовские лауреаты. (Т. 3) : Филология. Литературоведение. Культурология. Лингвистика. Искусствознание: Материалы Всерос. конкурса науч.-исслед. проектов в области гуманит. наук 1994 г. — М., 1996. — С. 196—204. К культурной лексике праалтайского языка // Балтославянские исследования, 1988—1996 : Сб. науч. тр. — М., 1997. — С. 164—177. Место сравнительно-исторического языкознания среди исторических наук // Размышления о современной педагогике : Материалы семинара. — М., 1997. — С. 79-98. Дентальные взрывные в пратюркском // Аспекты компаративистики 1. — М., РГГУ. 2005. — С. 49-82.
Крыніцы
Спасылкі Старонка на сайце Інстытута мовазнаўства РАН Старонка на сайце ІУКА РДГУ Артыкул на сайце «Летопись Московского университета» Гістарычная даведка на сайце Архіва РАН Дыбо, А. В., Крылов, С. А. Наукометрия в лингвистике : попытка критериев Сюнну-гунны. Кто же они? (з цыкла «Публичные лекции «Полит.ру»») Главное — не побояться (інтэрв'ю газеце «Троицкий вариант — Наука») «На людей моего возраста никто не давил в смысле научного творчества» (інтэрв'ю да 70-годдзя ІМ РАН)
Катэгорыя:Вучоныя Расіі Катэгорыя:Філолагі Расіі Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі Катэгорыя:Этымолагі