Мары́я Эдуарда́ўна Рут (нар. 30 сакавіка 1947, пас. Палуночнае, Іўдзельскі гарсавет, Свярдлоўская вобласць) — расійская лінгвістка, прафесар філалагічнага факультэта Уральскага федэральнага ўніверсітэта.
Біяграфія Скончыла філалагічны факультэт УрДУ ім. А. М. Горкага (1970). Вучаніца прафесара А. К. Мацвеева. У 1975 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Русская народная астронимия и её связи с астронимией других народов СССР», з таго ж года працуе на кафедры рускай мовы і агульнага мовазнаўства УрДУ (1975—1978 — асістэнт; 1978—1996 — дацэнт; з 1996 — прафесар). З 2005 года — загадчыца кафедры рускай мовы і агульнага мовазнаўства УрДУ. Старшыня вучэбна-метадычнай камісіі філалагічнага факультэта УрДУ. У 1994 годзе абараніла доктарскую дысертацыю «Образная номинация в русском языке : ономасиологический аспект», у якой прапанавана новая методыка рэканструкцыі народнай карціны свету па анамасіялагічных даных. Належыць да Уральскай анамастычнай школы.
Навуковая і выкладчыцкая дзейнасць Аўтар 5 кніг і больш за 100 навуковых і вучэбна-метадычных прац, вядомы спецыяліст у галіне анамастыкі, рускай дыялектнай лексікалогіі і лексікаграфіі, гісторыі рускай літаратурнай мовы, а таксама анамасіялогіі і тэорыі метафары. Ёй належыць распрацоўка арыгінальных канцэпцый вобразнай намінацыі ў анамастыцы, тыпалогіі моўнай намінацыі, анамастыкона моўнай асобы, лінгвакультуралагічнай інфарматыўнасці імён уласных і інш. Вядомая як бліскучы лектар і таленавіты педагог.
Зрабіла вялікі ўнёсак у арганізацыю працы Тапанімічнай экспедыцыі кафедры рускай мовы і агульнага мовазнаўства УрДУ, якая з'яўляецца буйнейшым у Расіі калектывам лінгвістаў-«палевікоў»: з 1967 па 2001 гг. удзельнічала ў палявых выездах на Рускую Поўнач, у Паволжа, на Сярэдні Урал, у Заходнюю Сібір, дзясяткі разоў кіравала экспедыцыйнымі групамі і атрадамі, а з 1992 па 2001 гг. была начальнікам экспедыцыі. На працягу 25 гадоў з'яўляецца нязменным навуковым кіраўніком праблемнай групы «Язык и мир» пры кафедры рускай мовы і агульнага мовазнаўства УрДУ.
Член аўтарскіх калектываў Слоўніка рускіх гаворак Сярэдняга Урала і Слоўніка гаворак Рускай Поўначы (нам. галоўнага рэдактара), уваходзіць у рэдкалегіі міжуніверсітэцкіх навуковых зборнікаў серый «Вопросы ономастики» (нам. галоўнага рэдактара), «Этимологические исследования», «Русская диалектная этимология». Арганізатар і адказны рэдактар серыі навуковых зборнікаў «Ономастика и диалектная лексика», зборніка «Номинация в ономастике».
З'яўляецца членам Савета і старшынёй вучэбна-метадычнай камісіі філалагічнага факультэта Уральскага ўніверсітэта, членам дысертацыйнага савета па абароне доктарскіх дысертацый пры Уральскім універсітэце. Неаднаразова выступала ініцыятарам, членам і старшынёй аргкамітэта шэрагу ўсерасійскіх і міжнародных канферэнцый.
Пад кіраўніцтвам М. Э. Рут абаронены дзясяткі дыпломных і курсавых прац, 7 кандыдацкіх дысертацый.
Узнагароджана знакам «Почётный работник высшего профессионального образования Российской Федерации» (2003) і званнем «Ветеран Уральского государственного университета им. А. М. Горького» (2006).
Асноўныя працы
Літаратура В созвездии слов и имён : сборник научных статей к юбилею Марии Эдуардовны Рут / отв. ред. Е. Л. Березович. — Екатеринбург : Изд-во Уральского ун-та, 2017. — 591 с. : ил., цв. портр.; ISBN 978-5-7996-1915-2
Крыніцы
Спасылкі Кафедра рускай мовы і агульнага мовазнаўства УрДУ УрДУ ў біяграфіях : М. Э. Рут Верхотурова, К. С. В созвездии М. Э. Рут / К. С. Верхотурова, Т. Н. Дмитриева, Л. А. Феоктистова // Известия Уральского государственного университета. Сер. 2, Гуманитарные науки. — 2007. — № 49, вып. 13. — С. 351—353 Публікацыі М. Э. Рут у электронным архіве Уральскага федэральнага ўніверсітэта Інтэрв'ю М. Э. Рут. Прадмет размовы — працэсы, якія адбываюцца ў сучаснай рускай мове, запазычаная лексіка, матызмы і інш.
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі Катэгорыя:Славісты Расіі Катэгорыя:Гісторыкі мовы Катэгорыя:Дыялектолагі