Кастравіцкія

Кастраві́цкія () — шляхецкі род герба «Вуж», інакш «Байбуза». Першапачаткова паходзілі з Мсціслаўскага ваяводства, пазней разгалінаваліся і аселі ў Менскім, Віцебскім і Новагародскім ваяводствах Вялікага Княства Літоўскага. У XIX стагоддзі прадстаўнікі роду жылі ў Мінскім, Віленскім, Дзісенскім, Лідскім і іншых паветах.

Гісторыя Родапачынальнікам з’яўляецца Іван, падскарбі князёў мсціслаўскіх Юрыя Лугвенавіча і Івана Юр’евіча. У другой палове XV стагоддзя ён атрымаў ад іх сяло Сцецкава ў Мсціслаўскім княствеДату 1457 вызначыў В. А. Варонін. У дакуменце фігураваў 6951 год ад Стварэння Света (індыкт 5-ты), што давала б 1443 год, але гэтаму году адпавядаў 6-ты індыкт. Прывілей кн. Юрыя Лугвенавіча ад 28.08.1457 і кн. Івана Юр’евіча ад 20.09.1473 (1488?)..

У XVI стагоддзі Пратас Кастравіцкі (IV калена) атрымаў ад караля Жыгімонта II Аўгуста маёнтак Рудодзіма ў Мсціслаўскім ваяводстве ў якасці замены за маёнтак Бакунічы (1569)Прывілей ад 31.03.1569, ліст Жыгімонта II Аўгуста ад 03.04.1569 да кашталяна і старосты мсціслаўскага кн. Івана Саламярэцкага аб увядзенні Пратаса ў валоданне (згадкі ў вывадах ад 1802 і 1833).. Яго нашчадкі пачалі актыўна набываць землі ў Менскім ваяводстве.

У сярэдзіне XVII стагоддзя значную ролю ў ўзвышэнні роду адыграў сакратар каралеўскі Васіль Кастравіцкі і яго сын Стэфан, які займаў пасады суддзі каптуровага ВКЛ (1648) і скарбніка мсціслаўскага. Прадстаўнікі роду актыўна ўдзельнічалі ў грамадскім і палітычным жыцці: Ян-Рафал Кастравіцкі быў пісарам гродскім і падсудкам земскім мінскім, дэпутатам Трыбунала ВКЛ; Міхаіл Кастравіцкі (X калена) — падскарбіем Галоўнага Трыбунала ВКЛ (1785) і падваяводай полацкім (1794).

У часы Расійскай імперыі род быў прызнаны ў дваранстве пастановамі Віленскага ДДС (1801) і Мінскага ДДС (1802, 1824, 1825, 1833). Канчатковае зацвярджэнне ўказам Сената адбылося 30 чэрвеня 1834 года (указ № 6277).

Уладанні Першапачатковымі ўладаннямі роду ў Мсціслаўскім ваяводстве былі сяло Сцецкава (пазней называлася Кастровічы, ад якога пайшло прозвішча), Рудодзіма і Басценавічы.

У XVII стагоддзі цэнтр жыццядзейнасці роду перамясціўся ў Менскае ваяводства. Васіль Кастравіцкі ў 1655 годзе набыў фальварак Вішнёўшчына. Яго сын Стэфан разам з нашчадкамі валодаў маёнткамі Навасёлкі Гладкаўскія, Старынкі, Станькава, Жыцін, Косіна, Манькавічы (у Пінскім павеце, застаўное валоданне). Ян-Рафал Кастравіцкі трымаў у заставе ад Рафала і Аляксандра Губаў фальварак Жданы і засценак Плясканосы.

У XVIII стагоддзі Кастравіцкія валодалі ці трымалі ў заставе маёнткі Волма-Драчкава, Лошыца (перададзена сынам Антонія ў 1749 годзе), Скарынічы, Шчытамірычы (набыты Касперам Кастравіцкім у князёў Радзівілаў у 1786 годзе)Актыкаваны 01.12.1786 у Мінскім земскім судзе.. Міхаіл Кастравіцкі (пам. пасля 1833) набыў фальварак Латышы ў Дзісенскім павеце, маёнтак Арняны з фальваркам Падброддзе і паезуіцкі маёнтак Янішкі ў Віленскім павецеДзельчы акт ад 03.01.1830, актыкаваны ў 2-м Дэпартаменце Віленскага галоўнага суда..

У XIX стагоддзі прадстаўнікі роду валодалі маёнткамі Грыцкаўшчына, Ратамка, Сёмкава, а таксама землямі ў Лідскім павеце і іншых рэгіёнах.

Вядомыя прадстаўнікі Пратас Кастравіцкі (узг. 1569—1595) — дваранін гаспадарскі, падстароста судовы мсціслаўскі (1595). Васіль Кастравіцкі (узг. 1649—1661) — сакратар каралеўскі (1661). Стэфан Кастравіцкі (узг. 1648—1674) — суддзя каптуровы ВКЛ (1648), дваранін каралеўскі, камісар па вызначэнні мяжы з Маскоўскай дзяржавай (1660), скарбнік мсціслаўскі. Ян Рафал Кастравіцкі (пам. 1695) — стражнік мсціслаўскі, пісар гродскі мінскі, падсудак земскі мінскі (1691), дэпутат Галоўнага Трыбунала ВКЛ (1685, 1692). Антоні Кастравіцкі (пам. пасля 1744) — падстолі мінскі, войт мінскі, дэпутат Галоўнага Трыбунала ВКЛ (1726). Юзаф (Язафат) Кастравіцкі (узг. 1712—1730) — падчашы мсціслаўскі, суддзя гродскі мінскі. Міхаіл Кастравіцкі (пам. пасля 1833) — падхаружы гвардыі войскаў літоўскіх (1778), шамбялян (1782), падскарбі Галоўнага Трыбунала ВКЛ (1785), падваявода полацкі (1794), старшыня Віленскай крымінальнай палаты. Самуэль Кастравіцкі (пам. каля 1840) — пісар, затым старшыня Мінскага межавога суда, кавалер ордэна Св. Уладзіміра 4-й ст. (1825). Караль Фларыян Кастравіцкі (1819—1873) — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, сасланы ў Сібір. Карусь Каганец (Казімір-Рафал Кастравіцкі; 1868—1918) — беларускі паэт, драматург, мастак і грамадскі дзеяч.

Радавод

1. Іван (узг. 1457), падскарбі князёў мсціслаўскіх 2/1. Фёдар 3/2. Якуб 4/3. Пратас, падстароста судовы мсціслаўскі (1595); жонка — Ганна Жаба 7/4. Ілля (узг. 1619) 8/5. Сільвестр (памылкова пазначаны як сын 5, верагодна сын 4 або 5) 5/3. Малафей, прадаў маёнтак Кастровічы (1606) 6/3. Багдан, прадаў частку маёнтка Кастровічы (1605) 9/6. Васіль, сакратар каралеўскі (1661); жонка — Рэгіна Замбрыцкая 10/9. Павел, стольнік старадубскі 11/9. Тэадор 12/9. Стэфан, суддзя каптуровы ВКЛ (1648), скарбнік мсціслаўскі 17/12. Ежы, чашнік рэчыцкі; жонка — Іягана Вінка-Ратомская 24/17. Ігнат, падчашы мсціслаўскі (пам. да 1712) 30/24. Казімір 31/24. Самуэль, скарбнік рэчыцкі; жонкі — 1) N Турчыновіч-Сушыцкая, 2) Разалія Гярждовіч 41/31. Станіслаў, скарбнік рэчыцкі (пам. 1782); жонка — Кацярына Кунцэвіч 42/31. Леан (пам. да 1771) 43/31. Вінцэнт; жонкі — 1) N Свянціцкая, 2) Ганна Мікоша 68/43. Дамінік, суддзя межавы мінскі 69/43. Францішак (нар. каля 1793), асэсар Мінскага ніжняга земскага суда; жонка — Ганна Якубоўская 85/69. Апалінары-Міхал-Дамінік (хр. 1820) 86/69. Людвік-Ксаверы-Міхал (хр. 1822) 87/69. Дамінік-Вінцэнт-Ян (хр. 1824) 88/69. Вінцэнт (Вінцэнт-Ян, Вінцэнт-Дамінік) (хр. 1826) 89/69. Мікалай-Ян (нар. 1833) 90/69. Зоф’я 91/69. Ганна 44/31. Караліна, муж — Крыштаф Іваноўскі 32/24. Юзаф (Язафат), падчашы мсціслаўскі, суддзя гродскі мінскі; жонка — Крысціна Паморская 45/32. Феліцыян, святар 46/32. Язафат, манах-базылянін, ігумен 47/32. Антоні 50/32. Ганна 25/17. Дамінік (пам. да 1718) 26/17. Стэфан 18/12. Ян-Рафал (пам. 1695), стражнік мсціслаўскі, пісар гродскі мінскі, падсудак земскі мінскі; жонка — Іягана Тэадораўна-Феліцыянаўна Лукомская 27/18. Антоні, падстолі мінскі, войт мінскі, дэпутат ГТ ВКЛ; жонкі — 1) Марыяна Рамейка-Гурка, 2) Марыяна Францкевіч 34/27. Стэфан, мечнік мінскі (пам. пасля 1780); жонка — Брыгіда Паланевіч 51/34. Марцін, суддзя гродскі мінскі (пам. да 1780) 52/34. Юзаф 53/34. Міхал, падскарбі ГТ ВКЛ (1785), падваявода полацкі (1794); жонкі — 1) N Храпавіцкая, 2) N Ельская 70/53. Каятан, харужы дзісенскі (пам. 1847); жонка — Ружа Балінская 92/70. Напалеон-Аляксандр (хр. 1810), асэсар Віленскага павятовага суда 93/70. Міхал-Ігнат (хр. 1817), чыноўнік 71/53. Адам, харужы віленскі, удзельнік паўстання 1830—1831 94/71. Бенядыкт-Юзаф-Адам-Міхал (хр. 1830), удзельнік паўстання 1863—1864, сасланы 95/71. Караль-Адам-Андрэй (хр. 1831), удзельнік паўстання 1863—1864, сасланы 110/95. Людвік-Уладзіслаў (хр. 1859) 35/27. Багдан, староста рагозінскі 36/27. Аляксандр 37/27. Казімір, будаўнічы мінскі; жонкі — 1) Петранэля Кубліцкая, 2) Зузана Гарноўская 54/37. Багдан, будаўнічы мінскі, беспатомны 38/27. Валяр’ян, намеснік залатой харугвы, падстолі мінскі; жонка — N Гарбацкая 55/38. Іяхім 56/38. Мікалай, харужы брыгады войскаў польскіх; жонка — Юстына Васілеўская 72/56. Ігнат (хр. 1804) 57/38. Тадэвуш 58/38. Ануфры, шамбялян (1784), дэпутат ГТ ВКЛ, старшыня Слонімскага гродскага суда; жонка — N Багуслаўская 73/58. Аўгустын 74/58. Ян (пам. пасля 1845) 59/38. Антоні 60/38. Юзаф, святар 28/18. Марцін (хр. 1689), падчашы віцебскі 39/28. Ваўрынец, канюшы мінскі (?), беспатомны 40/28. Каспер (хр. 1731), падчашы віцебскі, суддзя зямянскі мінскі; жонка — Францішка Янішэўская 61/40. Міхал-Францішак (хр. 1775), харужы, затым падкаморы мінскі; жонка — Фларэнціна Вайніловіч 75/61. Генрык-Ігнат-Вінцэнт (хр. 1802), харужы мінскі; жонка — Фабіяна Машэўская 96/75. Караліна-Антаніна (нар. 1857)Яе дзядзькам быў жыхар Мінска падпалкоўнік Нарцыз Рамуальдавіч Машэўскі. 97/75. Вацлаў-Мар’ян (нар. 1858); жонка — Ядвіга-Юлія-Алена ВайніловічСястра Эдварда Вайніловіча. Знаходзілася з мужам у трэцяй ступені крэўнасці. 76/61. Караль-Людвік (хр. 1803), суддзя межавы, маршалак павятовы мінскі 77/61. Эмілія, муж — Гілярый Хмара 78/61. Ізабэла (нар. каля 1809), муж — Гіляры ХмараІзабэла была 2-й жонкай Гілярыя Хмары, 1-й з’яўлялася яе сястра Эмілія. 79/61. Мечыслаў-Міхал (хр. 1816), адстаўны паручнік, удзельнік паўстання 1863—1864 62/40. Феліцыяна, муж — N Семярынскі 63/40. Вераніка, муж — N Свентарэцкі 64/40. Марыяна, муж — N Ленскі 29/18. Ваўрынец, чашнік рэчыцкі; жонка — Разалія Прашынская 65/41. Самуэль, старшыня Мінскага межавога суда; жонка — Дарота Прашынская 80/65. Караль-Фларыян (хр. 1819), удзельнік паўстання 1863—1864; жонка — Алена СвентарэцкаяЯе сястрой была Юстына Тадэвушаўна Свентарэцкая. 98/80. Мар’ян-Станіслаў (нар. 1864) 99/80. Казімір-Рафал (Карусь Каганец) (нар. 1868), беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч. 100/80. Амброзі-Самуэль (нар. 1870), лекар, беларускі грамадскі дзеяч, калежскі асэсар 101/80. Дарота 81/66. Тэадозі-Адам-Станіслаў (хр. 1799), падпаручнік (1828), ротмістр (1835); жонка — Антаніна 102/81. Карнэліюш-Самуэль (хр. 1839) 103/81. Станіслаў-Ірэнеюш (хр. 1844) 104/81. Канстанцін-Габрыэль (хр. 1847) 82/66. Эдвард-Ян (хр. 1804), службоўца 83/66. Тамаш-Андрэй (хр. 1805) 105/83. Алена-Валенсія-Канстанцыя (хр. 1838) 106/83. Каятан-Данат-Андрэй (нар. 1841) 107/83. Марыя-Фаўстына-Антаніна (хр. 1843) 108/83. Ян-Андрэй-Юзаф (хр. 1846) 84/66. Эразм (хр. 1817) 109/84. Францішка-Людвіка (нар. каля 1853) 66/41. Юзаф, суддзя межавы мінскі; жонка — Феліцыяна Малішэўская 67/41. Андрэй 19/12. Дарота 20/12. Алена 13/9. Даніэль, мечнік лідскі 14/9. Казімір, скарбнік мсціслаўскі; жонка — Марыя Дарафеевіч 15/9. Ян (пам. 1669), стражнік мсціслаўскі 21/15. Канстанцін, чашнік мсціслаўскі; жонка — Канстанцыя Сумарок 22/15. Габрыэль 23/15. Самуэль 16/9. Рэгіна, муж — Тэадор Валадковіч 5/1. Акула (памылкова, павінна быць імя сына, але ў тэксце няма; магчыма, памылка ў запісе пакаленняў)

Крыніцы

Заўвагі

Літаратура

Спасылкі

Катэгорыя:Шляхецкія роды Катэгорыя:Вялікалітоўская арыстакратыя