Белару́ская вайско́вая арганіза́цыя ў Гро́дне — невялікае беларускае вайсковае фарміраванне і грамадска-палітычная структура, якая дзейнічала ў Гродне ў 1919 годзе. З'яўлялася мясцовым аддзяленнем цэнтральнай Беларускай вайсковай арганізацыі (БВА), якой кіравалі з Вільні.

Перадумовы: 1-ы беларускі полк У пачатку 1919 года ў Гродне пры палітычнай і фінансавай падтрымцы Літоўскай Тарыбы дзейнічаў 1-ы беларускі полк, камандзірам якога з'яўляўся палкоўнік Канстанцін Езавітаў. Існаванне гэтага фарміравання, падпарадкаванага літоўскім уладам, выклікала надзвычай вострую крытыку з боку польскіх палітычных і вайсковых колаў, якія прэтэндавалі на Гродзеншчыну.

Паводле паведамленняў польскіх назіральнікаў і эмісараў арганізацыі «Страж крэсова», сярод палякаў панавала меркаванне, што асабовы склад беларускага палка складаўся «пераважна з маскалёў» (рускіх), афіцэрскі корпус быў «выключна маскальскім», а камандаванне і ўнутраная дакументацыя вяліся на рускай мове. Напружанасць дасягнула крытычнай кропкі пасля таго, як не былі выкананы ўмовы дагавора аб вярбоўцы, заключанага паміж беларускім кіраўніцтвам і польскім палкоўнікам Нянеўскім. У выніку гэтага канфлікту беларускі батальён у Гродне быў расфарміраваны.

Стварэнне і дзейнасць атрада БВА Пасля расфарміравання 1-га беларускага палка ў Гродне застаўся толькі невялікі аддзел Беларускай вайсковай арганізацыі, які налічваў усяго 27 чалавек.

Камандзірам гэтага атрада стаў харунжы Аляксандр Фохт (паводле ацэнак польскай паліцыі — чалавек нямецкага паходжання, праваслаўны, які ў 1917 годзе быў паліцэйскім камісарам). Яго кандыдатуру на пасаду камандзіра гродзенскай групы лабіяваў і рэкамендаваў вядомы беларускі палітычны дзеяч Павел Аляксюк.

Гродзенскі аддзел напрамую падпарадкоўваўся цэнтральнаму кіраўніцтву БВА ў Вільні, якое ў той час узначальваў палкоўнік Бяланоўскі.

Развіццё арганізацыі тармазілася ўнутранымі канфліктамі і інтрыгамі. У справаздачы інструктараў «Стражы крэсовай» з Гродзенскага павета ад 1 жніўня 1919 года адзначаліся пастаянныя спрэчкі ў віленскай БВА паміж адхіленымі ад кіраўніцтва палкоўнікамі Аляксандрам Янсонам і Родштэйнам-Бароўскім. Акрамя таго, паводле асабістых нататак кіраўніка польскай разведкі капітана Валерыя Славака, асноўнай прычынай праблем вакол Беларускай вайсковай арганізацыі былі яе складаныя адносіны з польскімі ўладамі. У выніку гэтых працэсаў дзейнасць арганізацыі хутка прыйшла ў заняпад, а польскае камандаванне перадало справу фарміравання беларускіх аддзелаў (у выглядзе Беларускай вайсковай камісіі) іншым асобам.

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Вайсковыя фарміраванні БНР Катэгорыя:Гісторыя Гродна Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе Катэгорыя:Зніклі ў 1919 годзе Катэгорыя:1919 год у Гродне