Іо́сіф Пятро́віч Хаўрато́віч (, в. Варгуцёва, Круглянскі раён, цяпер Магілёўская вобласць — 1 верасня 2026) — беларускі гісторык і кнігавыдавец. Кандыдат гістарычных навук (1966).

Біяграфія Нарадзіўся 24 снежня 1929 года ў вёсцы Варгуцёва Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці.

У 1948 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча. З 1949 года пачаў працоўную дзейнасць у якасці бібліятэкара. Пазней працаваў дырэктарам Талачынскага раённага Дома культуры, а таксама інспектарам аддзела культасветустаноў Талачынскага райвыканкама. У 1955 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.

Пасля атрымання вышэйшай адукацыі з 1955 года працаваў у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ, дзе паслядоўна займаў пасады навуковага супрацоўніка, загадчыка сектара і вучонага сакратара. У 1966 годзе абараніў дысертацыю на здабыццё навуковай ступені кандыдата гістарычных навук.

З 1967 года перайшоў на працу ў выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя», дзе спачатку ўзначальваў рэдакцыі гісторыі СССР і БССР. З 1973 года стаў адказным сакратаром, а ў перыяд з 1975 па 1996 год займаў пасаду намесніка галоўнага рэдактара выдавецтва. У 1995 годзе быў абраны акадэмікам Беларускай акадэміі сацыяльных навук і стаў членам яе прэзідыума.

Памёр 1 верасня 2026 года.

Навуковая і выдавецкая дзейнасць Навуковыя інтарэсы Іосіфа Хаўратовіча ахопліваюць гісторыю Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года, рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі, а таксама падзеі Вялікай Айчыннай вайны. З’яўляецца адным з аўтараў манаграфіі «Рэвалюцыйны шлях Кампартыі Заходняй Беларусі (1921—1939 гг.)», якая выйшла ў 1966 годзе. Напісаў шматлікія нарысы пра выдатных дзеячаў рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху, сярод якіх В. З. Харужая, А. Р. Салавей, Л. І. Родзевіч, С. С. Панкова, І. Пуліхаў, П. М. Лепяшынскі, У. М. Азін, М. В. Фрунзэ і іншыя. Таксама выступаў аўтарам гістарыяграфічных даследаванняў па гісторыі КПБ і КПЗБ, рыхтаваў артыкулы для энцыклапедычных выданняў.

Прымаў актыўны ўдзел у складанні дакументальных зборнікаў, напісанні да іх прадмоў і навуковых каментарыяў. Да ліку такіх прац належаць двухтомнае выданне «Барацьба працоўных Заходняй Беларусі за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне і ўз’яднанне з БССР» (1962—1972), зборнік «Усенародны партызанскі рух на Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны» (том 1, 1967), «Злачынствы нямецка-фашысцкіх акупантаў у Беларусі» (1963, другое выданне — 1965), кніга «Слаўная дачка беларускага народа: Лісты, артыкулы В. Харужай і ўспаміны аб ёй» (другое выданне — 1962), а таксама матэрыялы, прысвечаныя гісторыі савецка-польскіх адносін і Кастрычніцкай рэвалюцыі на тэрыторыі Беларусі.

Стварыў кнігу «Ілюстраваная храналогія гісторыі Беларусі» (1995). Прыклаў значныя намаганні да распрацоўкі і практычнага ажыццяўлення навукова-метадычных прынцыпаў стварэння ўніверсальных, рэгіянальных, галіновых і тэматычных энцыклапедый. За ўдзел у стварэнні фундаментальнай 12-томнай «Беларускай Савецкай Энцыклапедыі» ў 1976 годзе быў удастоены Дзяржаўнай прэміі Беларусі.

Узнагароды Дзяржаўная прэмія БССР (1976) Заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР (1983)

Бібліяграфія Рэвалюцыйны шлях Кампартыі Заходняй Беларусі (1921—1939 гг.) / [А. Н. Мацко, І. П. Хаўратовіч і інш.]. — Мінск: Беларусь, 1966. — 355 с. Ілюстраваная храналогія гісторыі Беларусі. Т. 1—2. — Мн.: БелЭн, 1995—1997 (перавыданні на рускай мове: 1998, 3-е выд. 2002).

Крыніцы

Літаратура

Хаўратовіч Іосіф Пятровіч // Памяць: Гіст.-дак. хроніка Круглянскага р-на. — Мінск: БелЭн, 1996. — С. 512.

Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск: БелЭн, 2021. — Т. 6, кн. 2 : Могилёвская область. — С. 386. Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск: БелЭн, 2008. — Т. 7. — С. 424.

Спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 24 снежня Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1929 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў Круглянскім раёне Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава Катэгорыя:Выпускнікі БДУ Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ Катэгорыя:Супрацоўнікі выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Беларускай ССР