thumb|right|Карэджа, Юпітэр і Іо
Іо́ () — у старажытнагрэчаскай міфалогііМифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.547-548, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.175 дачка старажытнага аргіўскага цара і ў той жа час рачнога бога Інаха (паводле Кастара і многіх трагікаўПаўсаній. Апісанне Элады III 18, 13; Герадот. Гісторыя I 1; Эсхіл. Прыкаваны Праметэй 590; Сафокл. Інах, фр.269а Рат, а таксама Вергілія і АвідзіяВергілій. Энеіда VII 792; Авідзій. Метамарфозы I 584) і АргііГігін. Міфы 145. Аднак гэта бацькоўства супярэчыць звесткам, што першай каханай Зеўса стала Ніёба, унучка Інаха. Паводле іншых версій, Іо — або дачка Іаса, або (паводле Гесіёда і Акусілая) дачка Пірэна, або дачка АрестораВатыканскі ананім. Пра неверагоднае 16, са спасылкай на Харакса. Паводле Істра, дачка Праметэя (змяшана з Ісідай), паводле іншых — Гермеса, паводле Антыкліда Афінскага — дачка Праметэя і жонка ДыянісаПлутарх. Пра Ісіду і Асірыса 3; 37; Клімент. Страматы I 106, 1.
Іо і Зеўс Цудоўная Іо была жрыцай аргіўскай Геры, яе спакусіў ЗеўсЭсхіл. Просьбіткі 291—301. Раўнівая багіня даведалася, што яе муж Зеўс закахаўся ў Іо. Падчас сваркі паміж Зеўсам і Герай Іо была ператворана ў белую карову. Некаторыя сцвярджаюць, што яе ператварыла Гера, іншыя кажуць, што гэта зрабіў сам Зеўс, ілжыва пакляўшыся, што ён не кахаў цудоўную дзяўчыну. З тых часоў тыя, хто дае клятвы кахання не наклікаюць гневу багоў у выпадку іх парушэнняГесіёд. Пералік жанчын, фр.124 М.-У. = Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 1, 3.
Гера ўпрасіла Зеўса падарыць ёй гэту карову і даручыла тысячавокаму Аргасу Панопту тайна адвесці яе ў Немейскі аліўкавы гай. Зеўс, у сваю чаргу, звярнуўся да свайго сына — бога крадзяжу і падману Гермеса — з тым, каб ён выратаваў Іо. Гермес усыпіў Аргаса ігрой на флейце, а затым адсек яму галаву.
Вызваленая Іо, аднак, па-ранейшаму заставалася ў вобразе нямой каровы. Даведаўшыся пра тое, што Аргус не справіўся з даручэннем, Гера стварыла страшнага авадня, каб ён паўсюль пераследваў і джаліў ІоВергілій. Георгікі III 147—155.
Блуканні Іо Дарэмна Іо бегла ад яго, спачатку патрапіўшы ў Дадону і дасягнуўшы мора, якое з тых часоў носіць назву Іанічнага, затым на поўнач, праз Баспор КімерыйскіЭсхіл, Праметэй прыкаваны, стар. 732—735, які і атрымаў з-за гэтага сваю назву ( — каровін брод), у Азію. Пасля пераправы спынілася ў мясцовасці, названай КаровайПалібій. Усеагульная гісторыя IV 43, 6. Вярнула розум у Канобе (Егіпет)Эсхіл. Прыкаваны Праметэй 846. Паводле іншых апавяданняў, нарадзіла Эпафа ў пячоры на Эўбеі, звернутай да Эгейскага мораСтрабон. Геаграфія X 1, 3 (стар.445).
Паводле Авідзія, яна ператворана ў карову і пасля блуканняў нарадзіла на берагах Ніла сына Эпафа. Зеўс пакляўся Геры, што не будзе кахаць Іо, і Гера вярнула ёй ранейшае абліччаАвідзій. Метамарфозы I 732—743. Паводле Эсхіла, Зеўс авалодаў ёю ў абліччы быка ўжо пасля таго, як яна ператварылася ў карову. Ёсць яшчэ апавяданне, што яна зачала сына, калі Зеўс крануў яе рукой. Паводле вытлумачэння, прыйшла ў Егіпет як засватаная нявестаДыян. Траянская гаворка 48.
Толькі ў Егіпце вызвалілася яна ад праследаванняў і зноў прыняла чалавечы вобраз. Тут ад Зеўса ў яе нарадзіўся сын Эпаф, які (паводле грэчаскіх паданняў) стаў царом Егіпта і пабудаваў горад Мемфіс. Ад гэтага Эпафа, праз Лінкея і Гіпермнестру, пайшла старажытная аргаская дынастыя Персеідаў. Прамаці Геракла ў дванаццатым каленеЭсхіл. Прыкаваны Праметэй 774, 852.
Паводле іншай версіі выйшла замуж за егіпецкага цара ТэлегонаПсеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 1, 3. Таксама ў позняй антычнасці быў шырока распаўсюджаны варыянт міфа, паводле якога ў Егіпце яна стала багіняй ІсідайГігін. Міфы 145; Нон. Дзеянні Дыяніса XXXI 39. Нарэшце, паводле яшчэ аднаго тлумачэння, была ператворана ў сузор'е ЦяльцаПсеўда-Эратасфен. Катастэрызмы 14; Гігін. Астраномія II 21, 1.
Сімволіка Іо, паводле аднаго з вытлумачэнняў — рагатая багіня месяца, якая блукае па небе, пакрытаму незлічонымі зоркамі (вочы Аргуса). Імя меркавана паходзіць ад егіпецкага iw,’t «карова»Примечания В. Г. Боруховича в кн. Аполлодор. Мифологическая библиотека. Л., 1972. С.142.
Дзеючая асоба трагедыі Эсхіла «Прыкаваны Праметэй», трагедый Херэмона і Акцыя «Іо», камедый Санірыёна, Платона, Анаксандрыда і Анаксілая «Іо».
У гонар Іо названы спадарожнік Юпітэра Іо, самы блізкі да планеты з чатырох галілеевых месяцаў, адкрыты з 1610 годзе, а таксама астэроід (85) Іо, выяўлены ў 1865 годзе.
Крыніцы
Літаратура
Спасылкі
Р. Грэйвс. Міфы Старажытнай Грэцыі : Старэйшае пакаленне герояў
Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў Катэгорыя:Міфы Аргаліды Катэгорыя:Афрыка ў старажытнагрэчаскай міфалогіі Катэгорыя:Міфічныя каровы