Ацо Шопов (, — , ) — македонски поет и преведувач, член на МАНУ и еден од основоположниците на современата македонска поезија.
Шопов е еден од основоположниците на современата македонска книжевност. Неговата прва збирка Песни (1944) e првата книга на македонски јазик објавена во слободна Македонија. Тој бил претседател на Друштвото на писателите на Македонија ДПМ и негов член од основањето во 1947 г., прв претседател на Советот на фестивалот Струшки вечери на поезијата (1962 г.), претседател на поранешниот Сојуз на книжевните преведувачи на Југославија, претседател на Сојузот на писателите на Југославија, член на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ) од нејзиното основање (1967), член на Македонскиот ПЕН центар. Основач, во 1951 г., и прв директор на издавачката куќа „Кочо Рацин“, а потоа долгогодишен директор на издавачката куќа „Македонска книга“, Ацо Шопов бил амбасадор на СФРЈ во Сенегал (1971- 1975) и претседател на Републичката комисија за културни врски со странство (1975-1979). Шопов бил уредник или главен и одговорен уредник на списанијата: „Нов ден“, „Млад Борец“, „Иднина“, „Современост“, „Хоризонт“ и сатиричниот весник „Остен“.
Животопис
Рани години Роден во Штип, на 20 декември 1923 година, Ацо Шопов го поминал детството во родниот град, со браќата Димитар (1920-1972) и Борислав (1927-1996), татко му Ѓорѓи Зафиров-Шопов (1893-1944) и мајка му Костадинка Русева (1897-1942). Во Штип го завршил основното училиште и гимназијата.„Хронологија“, во: Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 159.
За време на НОБ мини|лево|Ацо Шопов како партизан Уште како гимназијалец, во 1940 година, Ацо Шопов станал член на СКОЈ, а две години подоцна, се вклучил во антифашистичката борба, во редовите на Третата македонска ударна бригада. Член на истата бригада била и неговата љубена, Вера Јоциќ, која загинала на 22 мај 1944 година и на која Шопов ѝ ја посветил прочуената песна „Очи”.
По војната
По војната, Ацо Шопов матурирал во родниот град и заминал за Скопје, каде ги завршил студиите на Филозофскиот факултет, на отсекот чиста филозофија. Подоцна, работел како уредник во литературните списанија и весници Нов ден, Млад борец, Иднина, Хоризонт, Современост, како главен уредник на сатиричниот неделник Остен, што го поттикнало да објави серија сатирични песни, подоцна групирани во збирката Јус-универзум (1968).На 30 септември 1958 година, Ацо Шопов се венчал со Светлана ШоповаСпасе Шуплиновски, „Догодина 50 години Мугри“, Мугри, Алманах бр. 10. Скопје: Сојуз на студенти на Филолошкиот факултет, 2005, стр. 113-114. на која ѝ е посветена песната „Клошарска песна на поетот“.Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 137-138.
На 18 август 1967 година, Шопов бил избран како еден од првите членови на Македонската академија на науките и уметностите, а една година подоцна и за дописен член на Српската академија. Ацо Шопов бил добитник на највисокото југословенско признание, наградата „АВНОЈ“ (1970), како и на литературните награди: „Кочо Рацин”, за збирките Слеј се со тишината (1956) и Гледач во пепелта (1970); „11 октомври”, за преводот на Хамлет (1960) и за животно дело (1981); „Змаеви детски игри”, за препевот на песните на Јован Јовановиќ-Змај (1967); „Браќа Миладиновци”, за збирката Песна на црната жена (1977).
По долги години посветени на издавачката дејност, претежно како директор и главен уредник на „Македонска книга“, во 1971 година, Шопов бил именуван за амбасадор на Југославија во Сенегал, земја која го инспирирала за збирката Песна на црната жена. За време на престојот во Африка, тој го превел изборот од поезијата на сенегалскиот претседател, Леополд Седар Сенгор, добитник на „Златниот венец” на Струшките вечери на поезијата, во 1975 година. Истата година, Шопов бил именуван за претседател на Републичката комисија за културни врски со странство, но три години подоцна, болеста го присилила да го напушти активниот живот. мини|лево|Споменик на Ацо Шопов во Струга
Творештво
Ацо Шопов е автор на првата повоена книга на македонски јазик во слободна Македонија, Песни (1944), објавена во „Млад Борец”, Белград. Делегацијата на антифашистичката младина на Србија, којашто учествува на Вториот Конгрес на Народно-ослободителниот младински сојуз на Македонија (НОМСМ), во Скопје, од 6 до 8 јануари 1945, ги донесува печатените примероци во Скопје и ги подарува на учесниците на конгресот, на кој Ацо Шопов учевствува во својство на потпретседател на Главниот одбор на НОМСМ.
Неговата книга Слеј се со тишината е прва македонска збирка препеана на словенечки јазик, во 1957 год., а Јус-универзум е прва збирка сатирична поезија објавена на македонски јазик, во 1968 година.
За време на животот, Ацо Шопов има објавено тринаесет збирки поезија и исто толку избори од поезијата на македонски јазик, како и петнаесетина избори препеани на странски јазици.„Хронологија“, во: Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 159-160.
Поезија мини|десно|Корица на збирката „Песна на црната жена“. Песни. Куманово: Околиски НОМСМ, 1944. (повторни изданија: Београд: Издање Младог борца, 1944; Штип: штампарница Илинден, 1944). Фототипско издание објавено во 2014 г., Сигмапрес, Скопје. Песни (со Славко Јаневски, Блаже Конески, Гого Ивановски и Лазо Каровски), Главен одбор на НОМС, 1946. Пруга на младоста (со Славко Јаневски). Скопје: Главен одбор на Народната младина на Македонија, 1946. На Грамос. Скопје: НАПОК, 1950. Со наши раце. Скопје: Државно книгоиздателство на Македонија, 1950. Стихови на маката и радоста. Скопје: Кочо Рацин, 1952. Слеј се со тишината. Скопје: Кочо Рацин, 1955.www.gbsk.mk Ветрот носи убаво време. Скопје: Кочо Рацин, 1957. Небиднина. Скопје: Кочо Рацин, 1963. (повторни изданија: 1967, 1970, 1971, 1974, 1976) Раѓање на зборот. Скопје: Мисла, 1966. Јус-универзум. Скопје: Мисла, 1968. Гледач во пепелта. Скопје: Македонска книга, 1970. Песна на црната жена. Скопје: Мисла, 1976. Дрво на ридот. Скопје: Мисла, 1980. Гледач во пепелта . Приредил Ристо Лазаров. „Везилка 2011“, едиција „Врвови“. Скопје, 2013.
Избори
Песни. Скопје: Кочо Рацин, 1963. Песни. Скопје: Македонска книга и Детска радост, 1967. Избор. Приредувач Георги Старделов. Скопје: Македонска книга, 1968. Златен круг на времето. Скопје: Мисла, 1969. Одбрани дела. Приредувач Слободан Мицковиќ. Скопје: Мисла, 1976. Океанот е мал, човекот е голем. Приредувач Георги Старделов. Скопје: Центар за култура и информации, 1977. Лузна. Предговор на Ефтим Клетников. Скопје: Мисла, 1981. Избор од поезијата. Избор и предговор: Раде Силјан. Скопје: Македонска книга, 1987. Песни. Избор и предговор: Раде Силјан. Скопје: Здружени издавачи, 1988. Небо на тишината. Приредувач Веле Смилевски. Скопје: Култура, 1990. Гледач во пепелта. Приредувач Георги Старделов. Скопје: Мисла, 1991. Долго доаѓање на огнот. Приредувач Светлана Шопова. Скопје: Либер-М, 1993. Поезија. Избор од поезијата на Ацо Шопов. Приредувач Катица Ќулавкова. Скопје: Македонска книга, 1993. Лузна = Stigmate. Избор: Јасмина Шопова. Скопје. Матица македонска, 2001. 253 стр. (македонски и француски) Сенгор – Шопов : Паралели. Приредила Јасмина Шопова. Предговори : Јасмина Шопова, Амиду Сал, Ристо Лазаров. Илустрации : Христијан Санев. Скопје : Сигмапрес, 2006. 206 стр. (македонски и француски) Раѓањето на зборот. Избор и предговор : Катица Ќулавкова. Битола: НИД „МИКЕНА”, 2008.
Избори на странски јазици
Zlij se s tišino. Prepev Ivan Minati. Ljubljana : Državna založba Slovenije, 1957. 72 str. Örök várakozó. Foditotta: Fehér Ferenc, Novi Sad, Forum, 1964. 78 str. Ветер приносить погожие дни. Предисловие Александр Романенко . Перевод Левитанский, Юрий Давидович Москва: Прогресс, 1964. 64 стр. Предвечерје. Избор, превод и препјев Сретен Перовиć. Титоград: Графички завод, 1966. 115 стр. Ugunsmīlestība: dzeja. Vertimas Knuts Skujenieks, Sakartojis Aleksandar Romanenko. Riga: Liesma, 1974. 103 str. Песме. Избор и предговор Георги Старделов; превод и препјев Сретен Перовић, Београд: Народна књига, 1974. 277 стр. Pjesma crne žene. Prevela Elina Elimova, Zagreb, August Cesarec, 1977. 39 str. Dugo dolaženje ognja: izabrane pjesme. Izbor: Todor Čalovski. Prevod i prepev: Sreten Perović. Beograd: Rad (Reč i misao), 1977. 105 str. En chasse de ma voix. Choix et adaptation Djurdja Sinko-Depierris, Jean-Louis Depierris. Paris: Еditions Saint-Germains-des-Prés, 1978. 60 str. Naşterea cuvéntului. Selectiesi traducere de Ion Deaconesvu ; prefatâ si note Traian Nica. Cluj-Napoca: Dacia, 1981, 91 str. Пјесме. Превео и препјевао Сретен Перовић; изабрао и приредио Изет Муратспахиќ. Сарајево: Веселин Маслеша, 1984. 175 стр. Lector de cenizas. Presentación selectión i traucción por Aurora Marya Saavedra. Mèhico: Cuadernos Cara a Cara, 1987, 93 str. Шопов во светот, Шопов од светот. Избор и предговор Милош Линдро,. Скопје: Македонска книга, 1994 (Избор, кн. 2). Anthologie Personnelle. Poésie traduite du macédonien par Jasmina Šopova ; introduction d’Ante Popovski ; adaptation et postface d’Edouard Maunick. Paris: Actes Sud / Editions UNESCO, 1994, 143 str. Stigmate. Edité par Jasmina Šopova. Skopje : Matica makedonska, 2001. 253 p. (macédonien et français) Senghor-Šopov: Parallèles = Сенгор-Шопов: Паралели . Edité par Jasmina Šopova; Introductions: Jasmina Šopova, Hamidou Sall, Risto Lazarov. Illustrations: Hristijan Sanev. Skopje: Sigmapres, 2006. 206 p. (français et macédonien). Sol negro. Traducción de Luisa Futoransky. Prólogo y selección por Jasmina Šopova. Buenos Aires : Leviatán, 2011. 98 p. Geburt des Wortes = Naissance de la parole. Gedichte übersetzt aus dem Makedonischen von Ina Jun Broda ; Traduit du macédonien par Jasmina Šopova et Edouard J.Maunick. Struga: Sruga Poesieabende / Soirées poétiques de Struga, 2010. 92 str. The Word’s Nativity. Edited by Katica Kulavkova. Skopje: St. Clement of Ohrid National and University Library, 2011. 196 p. Soleil noir = Schwarze Sonne. Préface = Vorwort: Jasmina Šopova. Differdange: Editions PHI, 2012. 121 str. Раждание на словото. Подбор, превод, предговор: Роман Кисьов ; Русе: Авангард принт, 2013. 110 стр.
Препеви Ацо Шопов се занимавал и со преведувачка дејност. Меѓу неговите најпознати препеви се:„Хронологија“, во: Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 160. Отон Жупанчич, Цицибан. Скопје : Кочо Рацин, 1951. 48 стр. (Повторни изданија: 1954, 1956, 1959, 1965, 1967, 1972, 1973, 1974, 1975, различни издавачи). Едуард Баргицки, Песна за Апанаса. Скопје : Кочо Рацин, 1951. 58 стр. (заедно со Славко Јаневски). Иван Крилов, Басни. Скопје: Кочо Рацин, 1953. 33 стр. (Повторни изданија: 1956 и 1963). Јован Јовановиќ-Змај, Песни. Скопје : Кочо Рацин, 1954 (Повторни изданија: 1959 и 1967). Густав Крклец, Телеграфски басни. Скопје: Кочо Рацин, 1954 Едмон Ростан, Сирано де Бержерак. Скопје: Кочо Рацин, 1957. 393 стр. (Повторно издание во 1995, Детска радост) Никола Јонков Вапцаров, Песни (со други преведувачи). Скопје: Кочо Рацин, 1958. 116 стр. (Второ издание во 1967, Македонска книга и Детска радост). Пјер Корнеј, Сид. Скопје: Кочо Рацин, 1958. 131 стр. (Повторни изданија: 1969, 1970, 2001). Григор Витез, Песна на чучулигата. Скопје: Култура, 1959. 51 стр. Вилијам Шекспир, Хамлет принцот дански. Скопје: Кочо Рацин, 1960. 210 стр. (Повторни изданија : 1966, 1971, 1981, 2002 различни издавачи). Мирослав Крлежа, Избор. Скопје: Кочо Рацин, 1963, 237 стр. (со Тодор Димитровски). Шекспир (Ромео и Ѓулиета. Хамлет. Отело). Скопје: Кочо Рацин, 1964. 130 стр. (со Блаже Конески). Јован Јовановиќ-Змај, Избор. Скопје: Кочо Рацин, 1965. 122 стр. Григор Витез, Морето и боите''. Скопје: Кочо Рацин, 1965. 27 стр. (со Глигор Поповски и Васил Куноски). Изет Сарајлиќ, Поезија. Скопје: Кочо Рацин, 1965. 56 стр. Драгутин Тадијанивиќ, Вечер над градот. Љубљана, Државна заложба; Скопје, Македонска книга; Белград, Просвета; Загреб, Младост, 1966. 128 стр.