Konferencja w Teheranie i Jałcie – losy Polski w decyzjach Wielkiej Trójki Decyzje dotyczące terytorium i ustroju powojennej Polski zapadały na konferencjach przywódców trzech mocarstw: USA (Franklin D. Roosevelt), Wielkiej Brytanii (Winston Churchill) i ZSRR (Józef Stalin). Spotkania te odbywały się bez udziału przedstawicieli rządu polskiego, co w praktyce oznaczało narzucenie rozwiązań przez silniejszych sojuszników.
Teheran (1943) – wstępna zgoda na zmianę granic Podczas konferencji w Teheranie (28 listopada – 1 grudnia 1943 r.) po raz pierwszy uzgodniono kształt terytorialny Polski. Wielka Trójka przyjęła zasadę przesunięcia granic państwa na zachód. Granicę wschodnią oparto na tzw. linii Curzona, co oznaczało utratę przez Polskę Kresów Wschodnich (Wilna i Lwowa) na rzecz ZSRR. W zamian Polska miała otrzymać rekompensatę terytorialną kosztem Niemiec (granica na Odrze). Ustalenia te zostały utajnione przed rządem polskim w Londynie, aby nie osłabiać morale polskich żołnierzy walczących na froncie zachodnim.
Jałta (1945) – przypieczętowanie stref wpływów Konferencja w Jałcie (4–11 lutego 1945 r.) ostatecznie usankcjonowała dominację radziecką w Europie Środkowo-Wschodniej. Mocarstwa potwierdziły przebieg wschodniej granicy na linii Curzona. W kwestii ustrojowej zdecydowano o powołaniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej (TRJN), który miał powstać poprzez rozszerzenie komunistycznego Rządu Tymczasowego (działającego w kraju) o polityków z zagranicy. Decyzja ta oznaczała cofnięcie wyłącznego poparcia dla legalnego rządu w Londynie. Rząd RP na uchodźstwie, kierowany wówczas przez Tomasza Arciszewskiego, wydał oświadczenie, w którym odrzucił postanowienia jałtańskie, nazywając je „nowym rozbiorem Polski”. Mimo protestów, Jałta stała się symbolem podziału Europy i wejścia Polski w orbitę wpływów ZSRR.