γίγνομαι ()
gígnomai
czasownik: deponens (1.1) o osobach: rodzić się, przychodzić na świat; pochodzić od kogośHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „γίγνομαι”, Scaife ATLAS.Henry George Liddell, Robert Scott, Liddell & Scott. Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, hasło „γίγνομαι”, wydanie skrócone na podstawie wyd. Pelekanos 2007, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, tekst grecki. (1.2) o rzeczach, zjawiskach i produktach: powstawać, pojawiać się, rodzić się, wyrastać, być wytwarzanym (1.3) o wydarzeniach: dziać się, zdarzać się, zachodzić, mieć miejsce, odbywać się (2.1) stawać się, zostawać kimś lub czymś, przechodzić w określony stan; w czasach przeszłych także być
(1.1-2.1) I koniugacja, deponens; praes. med. γίγνομαι, fut. med. γενήσομαι, aor. II med. ἐγενόμην, perf. II act. γέγονα, perf. med.-pass. γεγένημαι, aor. pass. ἐγενήθην; ponadto fut. pass. γενηθήσομαι Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, Appendix: List of Verbs, hasło „γίγνομαι”, American Book Company, 1920, tekst w Perseus Digital Library.Christopher Francese, Greek Core Vocabulary, hasło „γίγνομαι”, Dickinson College Commentaries, 2014, wersja elektroniczna.
(1.1) παῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς· → Zastał nowo narodzone dziecko swojej córki.Homer, Odyseja 19,400, Scaife ATLAS. (1.1) οἳ καὶ Μῄονας ἦγον ὑπὸ Τμώλῳ γεγαῶτας. → Którzy wiedli także Meonów urodzonych pod Tmolosem.Homer, Iliada 2,866, Scaife ATLAS. (1.1) ἀνδράσιν, ἀλλ᾽ ἢ πρόσθε θανεῖν ἢ ἔπειτα γενέσθαι. → wśród ludzi, lecz albo wcześniej umrzeć, albo później urodzić się.Hezjod, Prace i dnie 175, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.2) μυρίοι, ὅσσά τε φύλλα καὶ ἄνθεα γίγνεται ὥρῃ. → Niezliczeni, jak liście i kwiaty, które wyrastają wiosną.Homer, Iliada 2,468, Scaife ATLAS. (1.2) ἐκ νυκτῶν δʼ ἄνεμοι χαλεποί, δηλήματα νηῶν, γίγνονται· → Nocą zaś powstają gwałtowne wiatry, zguba okrętów.Homer, Odyseja 12,287–288, Scaife ATLAS. (1.2) ἐν δέ τε οἶνος γίγνεται· → tam zaś powstaje także wino.Homer, Odyseja 13,244–245, Thomas Van Nortwick, Rob Hardy (opr.), Homer: Odyssey, Dickinson College Commentaries, 2024, tekst grecki i komentarz. (1.3) μάχη ἐγεγόνει ἐν τῇ Ποτειδαίᾳ. → w Potidai odbyła się bitwa.Platon, Charmides 153b, Wikiźródła. (1.3) Καμαριναίοις καὶ Γελῴοις ἐκεχειρία γίγνεται πρῶτον πρὸς ἀλλήλους· → najpierw dochodzi do rozejmu między mieszkańcami Kamaryny i Geli.Tukidydes, Wojna peloponeska 4,58,1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.3) ἐν ᾧ τὰ Ὀλύμπια γίγνεται. → w którym odbywają się igrzyska olimpijskie.Ksenofont, Hellenika 7,4,28, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (2.1) σωτὴρ γενοῦ μοι ξύμμαχός τ᾽ αἰτουμένῳ· → Stań się dla mnie wybawcą i sprzymierzeńcem, gdy proszę.Ajschylos, Choefory 2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (2.1) ὅσῳπερ χαλεπώτερον ἐκ πλουσίου πένητα γενέσθαι. → o ile trudniej stać się biedakiem z bogacza.Ksenofont, Anabaza 7,7,28, Wikiźródła. (2.1) ἀλλʼ ἦ τοι πρώτιστα λέων γένετʼ ἠυγένειος, → lecz najpierw stał się lwem o bujnej grzywie.Homer, Odyseja 4,456, Scaife ATLAS.
(1.1) pochodzenie zwykle wyraża się przez ἐκ + gen., rzadziej przez ἀπό + gen.; wiek może być wyrażany przez formę γίγνομαι z liczebnikiem i ἔτος (1.2) w odniesieniu do sum i wartości może oznaczać „wynosić, dawać w wyniku”; w odniesieniu do czasu — „nastawać, upływać” (1.3) w odniesieniu do ofiar i znaków wróżebnych może oznaczać „być pomyślnym”; rzeczownikowo użyte imiesłowy nijakie, m.in. τὸ γενόμενον, τὰ γενόμενα, τὰ γεγενημένα, mogą oznaczać odpowiednio wydarzenie, fakty lub wydarzenia minione (2.1) łączy się m.in. z orzecznikiem rzeczownikowym, przymiotnikowym lub zaimkowym; z gen. może oznaczać „stawać się jednym z…”, „przypadać, należeć do…” lub, o cenie, „kosztować, być wartym”; występuje także z przysłówkami, m.in. εὖ, καλῶς, κακῶς, ἡδέως
γένος, γείνομαι
forma skrócona od γι-γένομαι, z rdzenia √ΓΕΝ; por. γένος; zestawiane także z łac. gigno (< gi-geno)
joń. oraz w grece późniejszej γίνομαι; w inskrypcjach attyckich V–IV w. p.n.e. poświadczone są formy z γιγν-; tes. γίνυμαι, beoc. γίνιουμαι