παιδεύω () paideúō
czasownik (1.1) wychowywać, kształcić, edukować, uczyć, szkolićHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „παιδεύω”, Logeion, University of Chicago.Anatole Bailly, Dictionnaire grec-français, Bailly 2020, hasło „παιδεύω”, Bailly.app. (1.2) karcić, upominać, dyscyplinować, karać
(1.1-2) I koniugacja; czasownik na -ωDeborah Kamen, Pseudo-Demosthenes: Against Neaira, komentarz do 18–20, Dickinson College Commentaries, 2018. formy podstawowe: παιδεύω, παιδεύσω, ἐπαίδευσα, πεπαίδευκα, πεπαίδευμαι, ἐπαιδεύθην
(1.1) εἰ τις οἷός τ᾽ εἴη παιδεύειν ἀνθρώπους → jeśli ktoś byłby zdolny kształcić ludzi.Platon, Ἀπολογία Σωκράτους 19e–20a, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) μυρία τῶν παλαιῶν ἔργα κοσμοῦσα τοὺς ἐπιγιγνομένους παιδεύει → opiewając niezliczone czyny dawnych pokoleń, kształci tych, którzy przychodzą po nich.Platon, Φαῖδρος 245a, Scaife Viewer, Perseus Digital Library. (1.1) ταῦτα ἐπισταμένη θρέψαι καὶ παιδεῦσαι ἐμπείρως → umiejąc je wychowywać i kształcić umiejętnie.Pseudo-Demostenes, Κατὰ Νεαίρας 59,18, wydanie i komentarz Deborah Kamen, Dickinson College Commentaries, 2018. (1.2) μὴ ἀπόσχῃ νήπιον παιδεύειν, ὅτι ἐὰν πατάξῃς αὐτὸν ῥάβδῳ, οὐ μή ἀποθάνῃ → nie powstrzymuj się od karcenia dziecka, bo jeśli uderzysz je rózgą, nie umrze.Septuaginta, wydanie Alfred Rahlfs, wydanie poprawione Robert Hanhart, Księga Przysłów 23,13, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω → zatem, ukarawszy go, uwolnię go.Novum Testamentum Graece, wydanie 28, Ewangelia według Łukasza 23,16, Deutsche Bibelgesellschaft. (1.2) ἐγώ ὅσους ἐὰν φιλῶ ἐλέγχω καὶ παιδεύω → ja wszystkich, których miłuję, ganię i karcę.Novum Testamentum Graece, wydanie 28, Apokalipsa Jana 3,19, Deutsche Bibelgesellschaft.
(1.1) παιδεύω + biernik osoby → wychowywać, kształcić, edukować kogoś (1.1) παιδεύω + biernik osoby + biernik rzeczy → uczyć kogoś czegoś (1.1) παιδεύω + biernik osoby + bezokolicznik → uczyć kogoś coś robić (1.1) παιδεύω + biernik osoby + εἰς + biernik → kształcić / szkolić kogoś w czymś lub do czegoś (1.1) παιδεύω + biernik osoby + πρός + biernik → kształcić / przygotowywać kogoś do czegoś (1.2) παιδεύω + biernik osoby → karcić, dyscyplinować, karać kogoś
(1.1) παιδεύειν ἀνθρώπους → kształcić ludzi (1.1) τέκνα παιδεύειν → wychowywać / kształcić dzieciStobajos, Ἀνθολόγιον 3,1,172, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (1.1) πρὸς ἀρετὴν παιδεύειν → kształcić do cnoty (1.2) νήπιον παιδεύειν → karcić dzieckoSeptuaginta, wydanie Alfred Rahlfs, wydanie poprawione Robert Hanhart, Księga Przysłów 23,13, Deutsche Bibelgesellschaft.
παῖς, παιδεία, παίδευσις, παιδευτής, παιδευτικός, παιδευτός, ἀπαίδευτος
od tematu παιδ- rzeczownika παῖς z przyrostkiem czasownikotwórczym -ευ-Thomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 417a, „Denominative Verbs”, Dickinson College Commentaries.
(1.1) znaczenie obejmuje zarówno wychowywanie i ogólne kształcenie człowieka, jak również nauczanie określonej umiejętności lub przygotowywanie do określonego sposobu działania. (1.2) znaczenie „karcić, dyscyplinować, karać” jest szczególnie dobrze poświadczone w grece Septuaginty i Nowego Testamentu.