El suicidiu (en llatín: suicidium, de sui, sí mesmu, y cayéiĕre, matar) ye l'actu pol qu'una persona, deliberadamente, provócase la muerte. Polo xeneral ye consecuencia de desesperación, derivada o atribuyible a una enfermedá mental, como la depresión, el trestornu bipolar, la esquizofrenia, el trestornu llende de la personalidá, el alcoholismu o abusu de sustancies. De cutiu inflúin nél diversos factores estresantes como dificultaes financieres o problemes nes rellaciones interpersonales. Ente les midíes emplegaes pa prevenilo atópense: llindar l'accesu a los métodos, como armes de fueu y venenos, el tratamientu de la enfermedá mental subxacente o del abusu de sustancies y la meyora de les condiciones financieres. Anque son comunes les llinies de crisis, hai poca evidencia sobre la so efeutividá.
Los métodos de suicidiu varien per país y tán parcialmente rellacionaos col so disponibilidad. Los más comunes son el aforcamientu, envelenamientu por plaguicides o manipulación d'armes de fueu. Esta foi la causa de muerte de 842 000 persones en 2013, un considerable aumentu en comparanza coles 712 000 muertes por esta razón en 1990. Polo anterior, el suicidiu ye la décima causa de muerte a nivel mundial. Ye más común n'homes qu'en muyeres; los primeres tienen ente trés y cuatro veces más probabilidaes de suicidase que les postreres. Envalórase que cada añu hai de 10 a 20 millones d'intentos de suicidiu. Los intentos fallíos pueden acarretar mancadures ya incapacidaes al llargu plazu. Pela so parte, los intentos son más comunes en mozos y en muyeres.
La visión del suicidiu foi influyida por diversos temes como la relixón, el honor y el sentíu de la vida. Tradicionalmente, les relixones abrahámiques considerar un pecáu, por cuenta de la so creencia na santidá de la vida. Mientres la era de los samuráis en Xapón, el harakiri yera respetáu como una manera de desquitar un fracasu o como una forma de protesta. El satí, anguaño una práutica illegal, implicaba la inmolación de la vilba na pira funeraria de la so acabante finar home, yá fuera voluntariamente o por presión de la familia o la sociedá.
Anque en diversos países el suicidiu o'l so intentu son consideraos un delitu, na mayoría de los países occidentales nun son punibles. Mientres los sieglos XX y XXI, el suicidiu por aciu inmolación foi utilizáu en delles ocasiones como forma de protesta, ente que el kamikaze y los ataques suicida fueron y son emplegaos como una téunica militar o terrorista.
Definición El suicidiu ye l'actu de quitar deliberadamente la mesma vida». Ente que l'intentu de suicidiu (tamién llamáu comportamientu suicida non mortal) ye la autoagresión llevada a cabu col enfotu de morrer que, sicasí, nun resulta na muerte del individuu. El suicidiu asistíu consiste na ayuda qu'una persona brinda a otra que desea acabar cola so vida, yá seya per mediu de les conocencies o medios pa faelo. En contraste, na eutanasia la persona qu'ayuda a otra a rematar la so vida xuega un papel más activu, por casu al nun instaurar o al suspender el tratamientu médicu. La ideación suicida implica pensamientos sobre suicidase «con diversos graos d'intensidá y ellaboración». En ciertu puntu, l'usu de la pallabra «cometer» al falar de suicidiu implica cierta connotación negativa. El Diccionariu de la Real Academia Española define esta pallabra como «[c]aer, incurrir nuna culpa, erro, falta, etc».
Factores de riesgu thumb|right|300px|El trestornu depresivu mayor y otros trestornos del estáu d'ánimu, como'l trestornu bipolar, pueden amontar hasta 20 vegaes el riesgu de suicidiu. Ente los factores de riesgu de suicidiu inclúyense: enfermedaes psiquiátriques, abusu de sustancies, l'estáu psicolóxicu, les situaciones culturales, familiares y sociales y la xenética. Frecuentemente coesisten les enfermedaes mentales y l'abusu de sustancies. Otros factores de riesgu son: un intentu de suicidiu previu, la disponibilidad de medios pa llevalo a cabu, hestoria familiar de suicidios o la presencia d'un traumatismu craneoencefálico. Al respective de la disponibilidad d'un mediu, atopóse que les tases de suicidiu son mayores en llares con armes de fueu. Coles mesmes, problemes socioeconómicos como'l desemplegu, la probeza, la indigencia y la discriminación pueden desencadenar pensamientos suicides. Ente'l 15 y el 40% de los suicides dexen una nota suicida. La xenética ye la causa d'ente'l 38 y el 55% de los comportamientos suicidias. Per otru llau, los veteranos de guerra tienen un mayor riesgu de suicidiu debíu, en parte, a una mayor incidencia d'enfermedaes mentales y problemes de salú rellacionaos cola guerra.
Enfermedaes mentales Envalórase que la presencia d'enfermedaes mentales al momentu del suicidiu varia ente'l 27 y más del 90% de los casos. De los pacientes ingresaos a unidaes psiquiátriques, el riesgu vitalicio de completar el suicidiu ye d'alredor de 8.6%. La metá de les persones finaes por esta razón podríen carecer un trestornu depresivu mayor. Esta enfermedá y otros trestornos del estáu d'ánimu, como'l trestornu bipolar, pueden amontar hasta 20 vegaes el riesgu de suicidiu. Otres condiciones implicaes son la esquizofrenia (14%), los trestornos de la personalidá (14%), el trestornu bipolar y el trestornu por estrés postraumáticu. Cerca del 5% de les persones con esquizofrenia muerren por suicidiu. Los trestornos de la conducta alimentaria son tamién un importante factor de riesgu.
Un historial d'intentos de suicidiu previos ye'l meyor indicador d'un eventual suicidiu completáu. Aproximao'l 20% de los suicides tuvieron un intentu previu y, d'estos, el 1% suicidar al cabu d'un añu y el 5% al pasu de 10 años. Comúnmente les autolesiones nun tienen motivos suicides y na so mayoría nun representen un riesgu de suicidiu. Sicasí, dalgunos de los que realicen esta práutica suicídense. N'aproximao, el 80% de los suicidios completaos, la persona allegó a un médicu nel añu anterior a la so muerte; 45% facer nel mes previu. Un estudiu atopó que de 5894 finaos por suicidiu, el 83% tuvo contautu colos servicios de salú mental nel añu anterior al so fallecimientu.
Abusu de sustancies thumb|left|300px|Dempués de les enfermedaes mentales, el abusu de sustancies ye'l factor de riesgu más común. L'abusu de sustancies ye'l segundu factor de riesgu más común. Tán acomuñaos tantu l'abusu crónicu, como la intoxicación aguda. El riesgu amonta cuando se combina con problemes personales, como'l duelu. Per otru llau, l'abusu de sustancies ta acomuñáu con dellos trestornos mentales.
La mayoría de les persones atopar so la influencia de drogues sedantes (como'l alcohol o les benzodiazepinas) al momentu de suicidase; el alcoholismu ta presente n'ente'l 15 y el 61% de los casos. Xeneralmente, los países con mayores tases d'usu d'alcohol y mayor densidá de chigres tienen tases de suicidiu más altes. Ente'l 2.2 y el 3.4% de les persones trataes por alcoholismu finen por suicidiu. Comúnmente, los alcohólicos qu'intenten suicidase son homes, mayores ya intentaron suicidase primero. Son suicidios ente'l 3 y el 35% de les muertes por consumu de heroina. N'adolescentes con abusu d'alcohol, les disfunciones neurolóxicu y psicolóxicu pueden contribuyir a amontar el riesgu.
L'abusu de cocaína y metanfetaminas tienen una alta correllación col suicidiu. Nes persones qu'usen cocaína'l riesgu ye mayor mientres la fase d'astinencia. Naquellos qu'empleguen inhalantes tamién hai un significativu riesgu; 20% de les persones intenta suicidase en dalgún momentu y más del 65% considerar. Coles mesmes, fumar cigarros tamién implica ciertu riesgu de suicidiu. Sicasí, hai poca evidencia de por qué asocede esto; conxeturóse qu'aquellos con predisposición a fumar tamién tienen predisposición al suicidiu, que'l fumar causa problemes de salú que, subsecuentemente, lleven a les persones a poner fin a la so vida y que fumar afecta la química del celebru, causando enclín al suicidiu. Pela so parte, la mariguana (por sigo sola) nun paez amontar el riesgu.
Ludopatía Comparaos cola población xeneral, los ludópates tienen una mayor ideación suicida y una mayor cantidá d'intentos de suicidiu. Ente'l 12 y el 24% de los apostadores patolóxicos intentaron acabar cola so vida. Nes esposes de los ludópatas, la tasa de suicidiu ye tres veces mayor en comparanza cola población xeneral. Otros factores qu'amonten el riesgu en ludópatas son les enfermedaes mentales y l'abusu de sustancies.
Condiciones médiques Esiste una asociación ente les tenencies suicides y problemes de salú como el dolor crónicu, el traumatismu craneoencefálico, el cáncer, la insuficiencia renal (con necesidá de hemodiálisis), el sida y el lupus eritematoso sistémico. El diagnósticu de cáncer dobla'l subsecuente riesgu de suicidiu. En Xapón, los problemes de salú son rexistraos como la principal razón de suicidiu.
Per otra parte, trestornos del suañu como'l velea o l'apnea del suañu son tamién factores de riesgu pa depresión y suicidiu. En dellos casos, los trestornos del suañu pueden ser un factor de riesgu independiente pa la depresión. Otres condiciones médiques pueden presentase con síntomes similares a los trestornos del estáu d'ánimu, incluyendo'l hipertiroidismo, el Alzheimer, los tumores cerebrales, el lupus eritematoso sistémico y efeutos adversos de ciertos fármacos (como beta bloquiadores y esteroides).
Estaos psicolóxicos thumb|right|300px|En situaciones cansoses, el suicidiu puede ser emplegáu como un métodu d'escape. Tal foi'l casu de dellos presos de los campos de concentración nazis, que se suicidaron al tocar les valles electrificaes. Ciertos estaos psicolóxicos pueden amontar el riesgu de suicidiu: esperecimientu, anhedonia, depresión y ansiedá. Tamién inflúi una probe capacidá de resolver problemes, perda de capacidaes que d'antiguo se teníen y pocu control de los impulsos. N'adultos mayores, ye importante la perceición de ser una carga pa otres persones. El suicidiu productu d'una «probe integración a la sociedá» denominar «suicidiu egoísta».
Diversos estreses de la vida, como la perda d'un familiar o amigu, d'un trabayu o l'aislamientu social (como'l vivir solo), amonten el riesgu de suicidiu. Coles mesmes, les persones que nunca se casaron tienen un riesgu mayor. Al contrariu, el ser relixosu puede amenorgalo. Lo anterior atribuyóse a les perceiciones negatives de munches relixones sobre'l suicidiu y a la interrellación que la relixón puede aprovir.
Delles persones opten pol suicidiu pa escapar de situaciones como'l acoso escolar o'l prexuiciu. Un historial d'abusu sexual infantil y d'acoyíes temporales son tamién factores de riesgu. Créese que l'abusu sexual contribúi con alredor del 20% del riesgu total. Dende un puntu de vista evolutivu, una esplicación del suicidiu ye qu'esta ayuda a la eficacia biolóxica inclusiva, lo qu'asocede si'l suicida ye una persona que nun puede tener más fíos, polo que, al suicidase, evita robar recursos necesarios a los sos parientes. Una oxeción a esta teoría ye que les muertes d'adolescentes sanos nun ayudar a la eficacia biolóxica inclusiva.
La probeza tamién ta rellacionada. La medría de la probeza relativa, en comparanza coles persones qu'arrodien al individuu, amonta'l riesgu. Cerca de 200 000 granxeros na India suicidáronse dende 1997 debíu, en parte, a problemes financieros. En China, el suicidiu ye tres veces mayor nes rexones rurales. Créese ye debíu, parcialmente, a les dificultaes económiques nestes árees del país.