Вы́шнік, або о́бер () — фігура ў ігральных картах у нямецкай і швейцарскай калодах. У стандартнай французскай калодзе яму адпавядае дама.
Звычайна гэта перадапошняя па старшынстве фігура ў масці: яна стаіць ніжэй за караля, але вышэй за ніжніка (унтара). У некаторых гульнях (напрыклад, у скаце) вышнікі з’яўляюцца пастаяннымі козырамі.
Назва і паходжанне Згодна з «Этымалагічным слоўнікам беларускай мовы», назва «вышнік» запазычана з польскай мовы (). Польскае слова з’яўляецца калькай з чэшскага svršek, якое, у сваю чаргу, з’яўляецца перакладам нямецкага Ober (літаральна «верхні»). Этымалогія паказвае на адрозненне гэтай карты ад ніжніка (унтара, Unter — «ніжні») паводле размяшчэння знака масці: у вышніка ён знаходзіцца ўверсе карты, а ў ніжніка — унізе ці пасярэдзіне.
Выгляд і роля ў гульнях Вышнік часцей за ўсё малюецца ў выглядзе рыцара або афіцэра. Галоўнай адметнай рысай у традыцыйных нямецкіх калодах з’яўляецца размяшчэнне сімвала масці (жалуды, лісце (віны), сэрцы (чырвы), звонкі) у левым верхнім куце карты. На картах таксама можа прысутнічаць літара O (ад Ober).
Па старшынстве карта звычайна займае трэцяе месца сярод фігур (пасля туза і караля, або пасля туза, дзясяткі і караля ў залежнасці ад гульні). У гульні мар'яж казырны вышнік, які называецца «памфіл», лічыцца самай старэйшай фігурай.
Галерэя
48-картачная нямецкая калода
Баварскі ўзор
Вюртэмбергскі ўзор (новы малюнак)
Швейцарскі ўзор
Ужыванне ў іншых гульнях У шахматнай тэрміналогіі слова «вышнік» прапаноўваў выкарыстоўваць Вацлаў Ластоўскі для абазначэння фігуры слана (афіцэра), каб пазбегнуць калькавання з рускай мовы, а для абазначэння пешкі — назву «ніжнік». Паводле Ластоўскага, назва «вышнік» тлумачылася тым, што фігура стаіць паміж канём і каралём (альбо краляй). Франак Вячорка адзначае, што Ластоўскі таксама ўжываў назву «вышнік» для абазначэння караля ў картах, што адрозніваецца ад традыцыйнага разумення гэтага тэрміна як адпаведніка дамы ці обера.
Крыніцы
Катэгорыя:Ігральныя карты Катэгорыя:Нямецкая калода Катэгорыя:Швейцарская калода