У яўрэйскай міфалогіі дыбук ( ; ідыш: דיבוק) — гэта злы дух, які ўсяляецца ў цела жывога чалавека, і лічыцца, што гэта душа нябожчыка, якая не знаходзіць сабе месца. Мяркуецца, што ён пакідае цела гаспадара пасля дасягнення сваёй мэты, а часам пасля правядзення абраду экзарцызму.
Этымалогія Слова "дыбук" () азначае ў іўрыце "прычапленне, прыляпленне" і паходзіць ад дзеяслова לדבוק (трансл. "лідбок", што азначае «прыліпаць» або «чапляцца»).
Гісторыя Гэты тэрмін упершыню сустракаецца ў шэрагу твораў XVI стагоддзя. Аднак даследчыкі не надавалі яму ўвагі, пакуль п'еса С. Ан-скага «Дыбук», пастаўленая ўпершыню ў 1920 годзе, не папулярызавала гэтую канцэпцыю ў літаратурных колах. У ранейшых апісаннях апантанасці, напрыклад, у Іосіфа Флавія, гаварылася пра апантанасць дэманамі, а не прывідамі.
Паведамляецца, што рабін Ёэль Тэйтэльбаўм, сатмарскі рэбе (1887–1979), нібыта параіў чалавеку, якога лічылі апантаным, звярнуцца да псіхіятра .
Традыцыйна дыбукі былі духамі мужчынскага полу. Паводле сярэднявечнага кабаліста з Цфата Хаіма бен Іосіфа Віталя, жанчыны не маглі стаць дыбукамі, бо іх душы не ўдзельнічалі ў гільгулі. Казалі, што часам гэтыя духі авалодваюць жанчынамі напярэдадні іх вяселля, звычайна сэксуальным чынам, уваходзячы ў жанчын праз іх похвы. Аднак мужчыны і хлопчыкі таксама маглі быць апантаныя.
У псіхіятрычнай літаратуры дыбук апісваецца як істэрычны сіндром.
Выгнанне У традыцыйных яўрэйскіх супольнасцях канцэпцыя дыбука служыла сацыяльна прымальным спосабам выражэння непрымальных імкненняў, у тым ліку сэксуальных. У яўрэйскім містыцызме і фальклоры, асабліва ў каббалістычных традыцыях, для адпужвання гэтых злых духаў выкарыстоўваліся таксама ахоўныя практыкі. Адна з іх заключаецца ў прымацоўванні мезузы — кавалка пергаменту з пэўнымі вершамі Торы — да дзвярных вушакоў дома. Хаця мезуза ў першую чаргу служыць напамінам пра веру і неабходнасць прытрымлівацца Божых запаведзяў, яна таксама разглядаецца як ахоўны амулет ад шкодных духаў, у тым ліку дыбукаў. У кнізе "Зоар", асноўным кабалістычным тэксце, указваецца на тое, што правільна прымацаваная мезуза можа перашкодзіць такім істотам увайсці ў дом. Акрамя таго, у яўрэйскім фальклоры ёсць звесткі пра тое, што занядбаныя або няправільна дагледжаныя мезузы робяць дамы ўразлівымі для апантанасці дыбукам. Гэтыя погляды падкрэсліваюць двайную ролю мезузы ў яўрэйскім жыцці: як сімвала веры і знака духоўнай аховы.
Дыбук у папулярнай культуры
Глядзіце таксама
Дыбук (п’еса) Голем Кабала Шэдзім Зомбі
Спасылкі
Катэгорыя:Яўрэйская містыка