miniatura|dereita|Vista da Meca dende o nordés en 1850. A Meca (coord.); e (2007) Criterios para o uso da lingua Servizo de N. L. da UdC. ISBN 978-84-9749-234-8.Diciopedia do século 21 (2006) Edicións do Cumio, Galaxia e Ediciós do Castro. T. 2, p. 1334: Meca, A (Makka) C. do O. de Arabia Saudí...Diccionario enciclopédico galego universal (2003). Ir Indo. T. 41, p. 37: Meca, A [ár: Makka] Cidade de Arabia Saudí... e (2009). Atlas xeográfico e histórico de Galicia e do Mundo. Do Cumio. Meca, A: páxinas 151 (C2) e 192 (B4). ISBN 978-84-8289-328-0. (nome completo: Makkah al-Mukarramah; árabe: مكة المكرمة) é a capital da Provincia da Meca e a principal cidade da rexión do Hiyaz, na actual Arabia Saudita, e unha das máis importantes da península de Arabia. Atópase ao oeste da península e localízase nun estreito val, a 277 m sobre o nivel do mar; a uns a 80 km do mar Vermello e está considerada a cidade máis santa do islam e centro relixioso que os que profesan a fe musulmá, e son capaces, teñen a obriga de visitar polo menos unha vez na vida.
A súa última poboación rexistrada foi de 1.578.722 habitantes en 2015. A súa poboación metropolitana estimada en 2020 é de 2,042millóns de habitantes, o que a converte na terceira cidade máis poboada de Arabia Saudita tras Riad e Jeddah. Os peregrinos triplican este número cada ano durante a peregrinación , que se celebra no duodécimo mes do calendario islámico de .
A Meca é xeralmente considerada "a fonte e o berce do Islam", así mesmo é venerada no islam como o lugar de nacemento do profeta islámico Mahoma. A cova de Hira no alto do ("Montaña de luz"), nas aforas da cidade, é onde os musulmáns cren que o Corán foi revelado por primeira vez a Mahoma.; A Gran Mesquita da Meca, coñecida como , alberga a Ka'bah, que os musulmáns cren que foi construída por Abraham e Ishmael. É un dos lugares máis santos do islam e punto de dirección () da oración de todos os musulmáns.
Os gobernantes musulmáns da rexión e os seus arredores tentaron durante moito tempo apoderarse da cidade e mantela baixo o seu control, polo que, do mesmo xeito que a maior parte da rexión do Hiyaz, a cidade sufriu varios cambios de réxime. A última conquista da cidade tivo lugar en 1925, durante a conquista saudita do Hiyaz por Ibn Saud e os seus aliados. Desde entón, A Meca experimentou unha enorme expansión en tamaño e infraestruturas, con edificios máis novos e modernos como o Abraj Al Bait, o cuarto edificio máis alto do mundo e o terceiro máis grande por superficie., que se eleva sobre a Gran Mesquita. O goberno saudita tamén levou a cabo a destrución de varias estruturas históricas e xacementos arqueolóxicos, como a Fortaleza de Ajyad.A Saudi tower: Mecca versus Las Vegas: Taller, holier and even more popular than (almost) anywhere else, The Economist (24 June 2010), Cairo.Fattah, Hassan M.Islamic Pilgrims Bring Cosmopolitan Air to Unlikely City , The New York Times (20 January 2005). Os non musulmáns teñen estritamente prohibido a entrada á cidade.
Baixo o goberno saudita, A Meca está gobernada polo Municipio Rexional da Meca, un consello municipal de 14 membros elixidos localmente e encabezado polo alcalde (chamado en árabe) nomeado pola goberno saudita. En 2015, o alcalde da cidade era Osama bin Fadhel Al-Barr; desde xaneiro de 2022 , o alcalde é Saleh Al-Turki. O concello da Meca (), que forma parte da Meca e da rexión circundante, é a capital da provincia da Meca, que inclúe as cidades veciñas de Jeddah e Taif, aínda que Jeddah é considerablemente maior en poboación en comparación coa Meca. O gobernador provincial da provincia desde o 16 de maio de 2007 era o príncipe Jalid bin Faisal Al Saud.
Etimoloxía e uso A Meca recibiu moitos nomes. Como ocorre con moitas palabras árabes, a súa etimoloxía é escura. Amplamente considerado sinónimo de , dise que é máis especificamente o nome primitivo do val situado nel, mentres que os eruditos musulmáns utilízano xeralmente para referirse á zona sacra da cidade que rodea inmediatamente e inclúe a Ka'bah.
«A Meca» é a forma galega tradicional evolucionada do nome árabe da cidade, aínda que a transliteración oficial do goberno saudita é Makkah, que se achega máis á pronuncia árabe. En galego, a palabra «Meca», que provén do árabe hispánico Makka e este do árabe clásico Mákkah, terminou por ser usada para facer referencia a un lugar onde acoden moitas persoas por ser o centro principal ou mellor sitio onde se realiza algo. Este uso, que se estende tamén a outras linguas, resulta ofensivo para moitos musulmáns. O goberno saudita adoptou a forma Makkah como escritura oficial nos anos 1980, pero esta non é usada de forma xeneralizada en todo o mundo. O nome oficial completo da cidade é Macarama (المكرمة), pronunciado [makka lmukarrama] ou [makkah almukarrama]), que significa «Meca a Honrada», pero que ás veces se traduce como «A sacra cidade da Meca».
O antigo ou primitivo nome para o asentamento da Meca é Baca ou Bakkah (tamén transliterado como Baka, Bakah, Bakka, Becca, Bekka etc.)/ etc.). A etimoloxía desta palabra árabe, do mesmo xeito que ocorre coa orixe da palabra Meca, é descoñecida. Está bastante estendida a crenza de que se trata dun sinónimo de Meca, aínda que se di que máis especificamente trátase do nome primitivo do val que alí se atopa, mentres que os investigadores árabes úsano xeralmente para referirse á zona sacra da cidade que se atopa nas inmediacións da Kaaba.
A forma Baca úsase en lugar da Meca no Corán en 3:96, mentres que a forma Meca úsase en 48:24. Na lingua surarábiga, a lingua falada na parte sur da península arábiga nos tempos de Mahoma, a «b» e a «m» podían intercambiarse. Outras referencias á Meca no Corán (6:92, 42:5) chámana Umm al-Qura, que significa «nai de todos os asentamentos». Outro nome para A Meca é Tihama.AlSahib, AlMuheet fi Allughah, p. 303
Outro nome para A Meca, ou para as terras salvaxes e montañas que rodean a cidade, segundo a tradición árabe e islámica, é Farán ou Parán, e refírese ao deserto de Farán ou Parán. A tradición árabe e islámica sostén que a zona salvaxe de Farán mencionada na Biblia é, en termos xerais, Tihama, e A Meca é o lugar onde se asentou Ismael. Abu Abdallah Yaqut ibn-Abdallah al-Rumi al-Hamawi, xeógrafo sirio do século XII, escribiu que Fārān era «unha palabra hebrea arabizada. Un dos nomes da Meca mencionados na Tora».
Historia Prehistoria No 2010, A Meca e os seus arredores convertéronse nun importante xacemento paleontolóxico para o estudo da evolución dos primates, grazas ao descubrimento dun fósil de Saadanius. O “'Saadanius”' considérase un primate estreitamente relacionado co devanceiro común dos monos do Vello Mundo e os simios. O hábitat do fósil, preto do que hoxe é o mar Vermello, no oeste de Arabia Saudita, era unha zona forestal húmida fai entre 28 e 29 millóns de anos. Os paleontólogos que participan na investigación esperan atopar máis fósiles na zona. Historia temperá (ata o século VI d.C.) A historia temperá da Meca aínda está en gran parte envolta na falta de fontes claras. A cidade atópase no interior da parte media de Arabia occidental, da cal hai escasas fontes textuais ou arqueolóxicas dispoñibles. Esta falta de coñecemento contrasta tanto coas zonas setentrionais como meridionais de Arabia occidental, concretamente a fronteira sirio-palestina e o Iemen, onde os historiadores dispoñen de diversas fontes, como restos físicos de santuarios, inscricións, observacións de autores grecorromanos e información recompilada por historiadores da igrexa. A área do Hejaz que rodea a Meca caracterizábase pola súa natureza remota, rochosa e inhóspita, albergando só escasas poboacións asentadas en oasis dispersos e ocasionais tramos de terra fértil. A costa do Mar Vermello non ofrecía portos de fácil acceso e os habitantes dos oasis e os beduínos da rexión eran analfabetos.
A investigación académica suxire que na época de Mahoma a poboación da Meca era duns 550 habitantes. Os estudosos musulmáns que empregan fontes tradicionais poden situar a cifra en 10.000.
Santuario ancestral As orixes míticas do lugar remóntanse ata Adán, Abraham e o seu fillo Ismael (cuxos descendentes, os ismaelitas, serían os musulmáns). O xeógrafo Tolomeo cítaa coma Macoraba no século II (inda que discutida a adscrición). En calquera caso, semella certa a indubidable antigüidade (seica finais do período romano) dun santuario a carón do pozo-manancial Zamzam no val do oued Ibrahim. Ese primitivo recinto sagrado recibiu o nome de Kaaba.
A Kaaba era nun principio só un cercado de pedra sen teito, con esquinas orientadas segundo os puntos cardinais. Albergaba ídolos de tódalas tribos da península arábiga, máis de 360, un por día, a "Pedra Negra" entre eles. Unha vez ao ano as tribos reuníanse alí abrindo unha tregua nas súas loitas constantes.Recreación da Kaaba preislámica No século V, a tribo coraixita fíxose co control da Meca e os seus membros convertéronse en expertos mercadores e comerciantes. Tal costume, o prestixio do lugar e a súa estratéxica posición nas rutas comerciais da rexión, favoreceron un pronto e florecente desenvolvemento do comercio (sinaladamente as especias do Iemen e Omán) que orixinou o crecemento dunha vila arredor.Plano da Meca no tempo de Mahoma (segundo Margoliouth)
Centro do islam miniatura|esquerda|Ilustración da Gran Mesquita, 1787.
Para o século V, o control da área da Meca estaba en mans da tribo de mercadores Quraish quen reconstruíron a Kaaba no século VII, xa teitada e de forma cúbica. Nesa época Mahoma, que pertencía ao clan haxemita de dita tribo, revolucionou as ideas relixiosas da rexión ao establecer un culto monoteísta, rexeitando a idolatría vixente, sobre todo a Hubal, deidade lunar. A Kaaba converteuse no lugar máis sagrado, foco da oración dos musulmáns e centro de peregrinación da nova relixión, o islam, inda que A Meca nunca ostentaría capitalidade política algunha no imperio árabe.
O primeiro califa, Omar (634-644), ante o crecente número de peregrinos, manda derrubar as casas arredor da Kaaba e delimita cun muro un recinto de oración. O seu sucesor, o califa Uthman (644-656) agrándao e cobre con teito sobre arcos e columnas, dando orixe así á Gran Mesquita Al-Haram, que será novamente agrandada, enriquecida, destruída e reconstruída numerosas veces ao longo dos séculos. O califa Al-Mansur (754-775) dobra o tamaño do ala norte e oeste e o seu sucesor Al-Mahdi, no 777, ordena a reconstrución demolendo máis casas arredor, nun plan reticular de 196x142m con tres minaretes. En 1399 produciuse un incendio e tamén un asolagamento, tras os cales procedeuse a unha nova reconstrución, en 1405.
Xa baixo o poder otomán, en 1571 o sultán Selim II ordenou a remodelación da mesquita ao seu arquitecto Sinan, quen erixiu un teito abovedado sostido por novas columnas. Ademais, en 1629 foi restaurada e a Kaaba reconstruída. O recinto da mesquita ocupaba 192x132m e tiña sete minaretes, mantendo esta estrutura básica ata 1918.
Mentres A Meca, o organismo urbano, conservou tamén a súa disposición histórica ata o século XX , trepando polos outeiros arredor do gran templo no val, e crecendo ao longo das rutas que partían da cidade.A Meca, 1885Plano da cidade en 1905Plano da Meca en 1946
Baixo a Dinastía Saudita Tras un efémero reino de Hiyaz do que foi capital (1916-1924), a dinastía Saudita, fundadora do moderno estado de Arabia Saudita, impulsou a ampliación da Gran Mesquita (1955-1973 e 1982 ata o presente), con extensas demolicións arredor converténdoa no edificio relixioso maior do mundo, á calor dun crecente número de peregrinos que contabilízanse xa por millóns. Toda unha rede de infraestruturas tense construído para o seu romaxe. Ademais, leváronse adiante vastos proxectos urbanísticos nas inmediacións da mesquita que supuxeron a desaparición do tecido e arquitectura tradicionais, substituídos por Abraj Al Bait, un complexo de xigantescos rañaceos e barrios de apartamentos de luxo.
Importancia no islam