Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты () є научно-дослїдна і освітня інштітуція, котра є частёв Пряшівской універзіты в Пряшові на Словакії. Главным цїлём інштітуту є дослїджованя і кодіфікація русиньского языка (пряшівского штандарту), як ай приправа педаґоґів про школы з навчанём русиньскім языку.
Історія Історія інштітуціоналного дослїджованя русиньского языка в Пряшові ся зачало в януарї 1993, кедь было у рамках орґанізації „Русиньска оброда (на Словакії)“ () заложено першый Інштітут русиньского языка і културы.
1. септембра 1998 быв на Пряшівскій універзітї зрядженый Інштітут націоналных штудій і чуджых языків, котрого частёв ся стало Оддїлїня русиньского языка і културы. Одтогды ся зачало офіціално навчаня і сістемататічне дослїджованя русиньского языка на універзітній уровни і в роцї універзіта здобыла акредітацію на бакаларьскый штудійный проґрам в одборї русиньскый язык і література.
1. марца 2008 было тото оддїлїня офіціално перемінено на самостатный Інштітут русиньского языка і културы цїлоуніверзітнов компетенціёв.
Од року 2014 дїє інштітут в новых просторах на уліцї 17. новембра, де з фінанчных средств фондів Европской унії будує унікатну шпеціалізовану книжніцю карпаторусиністікы. Вдяка тій научній базї ся інштітут став узнаваным меджінародным освітнїм центром, котрый приїмать дослїдників і докторантів з США, Канады і европскых країн.
Штудійный процес Інштітут понукать высокошкольску освіту у рамках акредітованых штудійных проґрамів на бакаларьскій (Bc.) і маґістерьскій (Mgr.) уровни. Главным замірянём є проґрам „Русиньскый язык і література“, котра ся штудує подля шпеціалізації навчаня академічных предметів (звычайно в комбінації з іншыма дісціплінами), што дозволює абсолвентам стати ся кваліфікованыма педаґоґами.
Штуденты і будучі педаґоґы мають можность штудовати тоты шпеціалізачны одборы: Русиньскый язык, література і історія. Култура, уменя і етноґрафія карпатьскых Русинів. Методіка навчаня русиньского языка на школах (здобытя компетенцій про роботы в освітнїх інштітуціях).
Научно-дослїдна чінность Окрем штандартізації правопису і выдаваня папірёвых словників (головно основного дїла „Правила русиньского правопису“) є єдным з найважнїшых сучасных проєктів інштітуту робота на створїню електронічного Націоналного корпусу русиньского языка в сполупрацы зо Словацьков академіёв наук. Іде о розсяглу датабазу текстів, котра дозволює лінґвістам дослїджовати реалне хоснованя слов, їх фреквенцію і ґраматічны формы в сучаснім діґіталнім середовиску. Робітници інштітуту тыж реґуларно выконують теренно дослїджованя (експедіції) в русиньскых реґіонах Пряшівской Руси з цїлём зберати і зазначовати автентічный етноґрафічный і діалектолоґічный матеріал.
Меджінародна лїтня школа
Од року 2010 інштітут каждорочно орґанізує тройтыжднёву Меджінародну лїтню школу русиньского языка і културы (). Тот проєкт споює не лем штудентів зо Словакії, але ай загранічных гостей (зо Северной Америкы, Европы і Україны), котры мають русиньске корїня або ся інтересують о славяньску філолоґію. Проґрам обсягує інтензівны языковы курзы, prednášky з історії і екскурзії по деревяных церьквах в Карпатах.
Партнерство Інштітут актівно сполупрацує з обчаньскыма і културныма орґанізаціями, головно з обществом „Русиньска оброда“ і зо Світовым конґресом Русинів. Окрем того інштітут в области русиньской културы вузко сполупрацує з Театром Александра Духновіча і Обществом св. Івана Крестителя при перекладї і языковой редакції церьковной літературы і театралных пєс.
Директоры ПгДр. Юрій Панько, к.н., быв першым директором інштітуції (в періодї, кедь была частёв орґанізації „Русиньска оброда“ в роках 1993 аж 2008). доц. ПгДр. Анна Плїшкова, PhD., є директорков офіціалного академічного уставу у рамках Пряшівской універзіты (од року 2008 аж дотеперь).
Вызначны особности З інштітутом повязана научна і педаґоґічна чінность вызначных русиньскых лінґвістів: Василь Ябур, кодіфікатор русиньского языка, сполуавтор правопису, котрый здобыв золоту медайлу Пряшівской універзіты. Кветослава Копорова, доцентка, лінґвістка, авторка учебників.
Референції
Катеґорія:Пряшівска універзіта Катеґорія:Русиньскый язык Катеґорія:Научны інштітуції