Królestwo Albanii (Regnum Albaniae) – państwo historyczne stworzone przez Karola Andegaweńskiego na terenie zachodniej części półwyspu Bałkańskiego z albańskich terenów, które w 1271 roku zdobył kosztem Despotatu Epirskiego. W lutym 1272 roku Karol zaczął używać tytułu króla Albanii. Królestwo rozciągało się od obszarów leżących wokół Dyrrhachium (obecnie Durrës), wzdłuż wybrzeża aż do ButrintuSetton Kenneth M., The Papacy and the Levant (1204–1571), Volume I: The Thirteenth and Fourteenth Centuries, Wydawnictwo DIANE, 1976. Andegawenowie starali się rozciągać swoje panowanie na Bałkanach w kierunku Konstantynopola, polityka ta jednak zakończyła się klęską po nieudanym oblężeniu Beratu w 1281 roku. Grecka kontrofensywa spowodowała utratę terenów leżących w dużej odległości od wybrzeża. Nieszpory sycylijskie dodatkowo osłabiły pozycję Andegawenów a epirskie ataki sprawiły, że królestwo skurczyły się do okolic Dyrrachium, gdzie potomkowie Karola zachowali swoją władzę aż do 1368 roku, kiedy to miasto zostało zdobyte przez Karola Thopię. W 1392 roku, po kapitulacji Jerzego, syna Karola, weszły w skład Republiki Weneckiej.
Historia Tło
W czasie konfliktu między Despotatem Epiru a Cesarstwem Nicei w 1253 roku, Gulam, rządzący księstwem Arbanon był początkowo sojusznikiem Epiru. Jego żołnierze okupowali okolice Kastorii, chcąc w ten sposób uniemożliwić siłom Jana Watatzesa wkroczenie do Devoll. Nicejczycy podjęli próbę przeciągnięcia Albańczyków na swoją stronę i Jan ostatecznie porozumiał się z Gulamem. W zamian za pomoc militarną cesarz nicejski przyznawał księstwu Arbër autonomię. W tym samym roku Michał Komnen Dukas podpisał traktat pokojowy z Nicejczykami, uznając tym samym ich władzę nad zachodnią Macedonią i Albanią. Również Krujë przypadało Nicejczykom, którzy obiecali przestrzegać dotychczasowych jego przywilejów, a także nadali szereg nowych, później potwierdzonych przez nowego cesarza, Teodora II LaskarysaAnamali Skënder, Prifti Kristaq, Historia e popullit shqiptar në katër vëllime, Botimet Toena, 2002.
Nicejczycy odbili Durrës z rąk Michała II Komnena Dukasa w 1256 roku. W czasie zimy między 1256 a 1257 rokiem Jerzy Akropolites próbował przywrócić grecką kontrolę nad Albanią. Autonomia z 1253 roku została zniesiona a władzę miała odtąd sprawować nowa, cesarska administracja. Złamanie obietnic spowodowało oburzenie albańskich wodzów i doprowadziło do wybuchu otwartego buntu. Również Epir zerwał układ pokojowy z Nicejczykami. Z pomocą Albańczyków siły Epiru zaatakowały Debar, Ochrydę i Prilep. Wieści o walkach dotarły do Manfreda Sycylijskiego, który postanowił wykorzystać sytuację do realizacji własnych celów i zebrawszy wojska również uderzył na Albanię. Jego wojska, prowadzone przez Filipa Chinard, zdobyły Durrës, Berat, Vlorë i Spinarizzę wraz z otaczającymi je terenami i południowym wybrzeżem Albanii od Vlorë do Butrintu. Zaatakowany z dwóch stron Michał II, przystał na warunki Mafreda i wszedł z nim w sojusz. Warunkiem było uznanie władzy Sycylijczyka nad przejętymi przez niego ziemiami a alians został przypieczętowany ślubem Heleny, córki Michała z ManfredemDucellier Alain, Albania, Serbia and Bulgaria w: The New Cambridge Medieval History, Volume V: c. 1198-c. 1300, Wydawnictwo Uniwersytetu Cambridge, 1999.
Po druzgocącej porażce sojuszników w bitwie pod Pelagonią, wojska nicejskie zdobyły wszystkie ziemie podbite przez Manfreda w Albanii, poza Durrës. W 1261 roku Manfred zorganizował nową wyprawę i odbił te tereny z rąk Cesarstwa. Utrzymał je aż do swojej śmierci w 1266 roku. Manfred respektował autonomię i przywileje lokalnych możnych i miast. Wprowadził również co ważniejszych możnych do swojej administracji, jak na przykład Andreę Vrana, który piastował funkcję gubernatora Durrës i okolicznych terenów. Albański wojownicy służyli również w armiach Manfreda, który wypłacał im żołd i gwarantował łupy, na przykład w czasie walk we Włoszech. Generalnym gubernatorem Albanii został mianowany Filip Chinard. Stolicą, czyli miastem w którym rezydował, było początkowo Korfu a następnie Kanina.
Powstanie królestwa Po klęsce Manfreda w bitwie pod Benewentem w 1266 roku, rok później zawarto porozumienie w Viterbo na mocy którego Karol I Andegaweński przejmował prawa Manfreda do ziem w Albanii wraz z prawami do ziem łacinników na terenie Despotatu Epirskiego i Moreii. Tymczasem, na wieść o klęsce i śmierci Manfreda, na rozkaz Michała II zgładzono Filipa Chinarda, ale Epirowi i tak nie udało się przejąć ziem Manfreda. Stało się to dzięki oporowi lokalnych wodzów i szlachty. W 1267 roku nie zgodzili się oni również na oddanie tych ziem we władzę Karolowi Andegaweńskiemu. Jego poseł, Gazo Chinard usłyszał odmowę gdy przybył tu wyegzekwować postanowienia pokoju z Viterbo.
Karol był w tym czasie mocno zainteresowany VIII krucjatą, ale po jej klęsce ponownie zwrócił się ku Albanii. Kontakty z lokalnymi możnymi i wodzami nawiązał poprzez miejscowy kler katolicki. Dwaj księża, Jan z Durrës i Mikołaj z Arbanon szczególnie aktywnie pośredniczyli w rozmowach między Karolem Andegaweńskim a albańskimi elitami. W 1271 roku odbyli kilka poselstw między Italią a Albanią z których wiele zakończyło się sukcesem. 21 lutego 1272 roku delegacja albańskiej szlachty i obywateli Durrës udała się na dwór Andegaweńczyka. Tam doszło do porozumienia w wyniku którego Karol otrzymał albańską koronę i został ogłoszony władcą "za wspólną zgodą biskupów, hrabiów, baronów, wojowników i obywateli". Ze swojej strony nowy władca zobowiązywał się do przestrzegania praw i przywilejów swoich poddanychNicol Donald M., The Despotate of Epiros 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages, Wydawnictwo Uniwersytetu Cambridge, 2010. Traktat oznaczał powstanie unii między Królestwem Albanii a Królestwem Sycylii pod berłem jednego władcy- Karola Andegaweńskiego (Carolus I, dei gratia rex Siciliae et Albaniae). Nowym głównym zarządcą został Gazzo Chinard. Karol liczył na to że zdobycie przyczółka na Bałkanach pomoże mu ponownie podjąć starania o koronę cesarską Bizancjum. Między 1272 a 1273 rokiem wysłał do Albanii duże ilości zaopatrzenia i materiałów niezbędnych w prowadzeniu działań wojennych do Durrës i Vlorë. Ruchy Andegawena zaalarmowały cesarza Bizancjum, Michała VIII Paleologa, który podjął starania mające na celu skonfliktować Karola i jego albańskich poddanych. Zaczął wysyłać poselstwa do możnych albańskich, namawiające ich do zmiany stron. Możni okazali się jednak lojalni i donieśli o tym Karolowi, który w odpowiedni sposób ich wynagrodził. Niepowodzenie nie zraziło jednak Michała VIII który szukał mediacji u papieża Grzegorza X. Papież ten miał plan zjednoczenia kościołów wschodniego i zachodniego i zorganizowania ogólnochrześcijańskiej krucjaty. Grzegorz X zwołał więc w 1274 roku sobór w Lyonie i nakazał Andegawenowi powstrzymanie się od ataku na Bizancjum.
Tymczasem Karol wprowadził w Albanii rządy silnej ręki. Autonomia i przywileje, gwarantowane traktatem zostały pogwałcone poprzez na przykład nałożenie nowych podatków. Możnym skonfiskowano wiele ziem, które potem podzielono między obcych stronników Andegawenów, dodatkowo zwolnionych z podatków. Administracja była prawie zupełnie złożona z obcych. Aby zapewnić sobie spokój ze strony rdzennej ludności Karol wziął jako jeńców synów miejscowych możnych. Poczynania te doprowadziło do powstania rozłamu między rządzącymi a rządzonymi i sprawiły, że dotychczas wierna Andegawenom arystokracja zaczęła spiskować z Bizantyjczykami, którzy obiecali że w razie przejęcia kontroli nad Albanią będą respektowali jej prawa i przywileje.
Ofensywa Bizancjum Jako że przygotowania do wojny ze strony Karola zostały storpedowane przez papieża a niezadowolenie z nowych rządów było wśród Albańczyków powszechne, Michał VIII postanowił wykorzystać okazję i pod koniec 1274 roku rozpoczął kampanię wojskową. Wojska bizantyjskie, wspierane przez miejscowych, zdobyły Berat i Butrint. W listopadzie tego samego roku Karol został poinformowany przez swoich zarządców że Durrës został oblężony. Bizantyjczycy tymczasem zdobyli Spinarizzę, tak że przy Andegawenach pozostały tylko Krujë, Vlorë, wyspa Korfu i Durrës, odizolowane od siebie i reszty kraju, do tego ciągle zagrożone na ladzie, a także ze strony morza, gdyż bizantyjska flota zaczęła korzystać z portów w Spinarizzie i Butrincie.
Kolejnym sukcesem Bizancjum było zyskanie poparcia papiestwa gdyż na soborze w Lyonie w 1274 roku Michał VIII obiecał doprowadzić do unii kościoła wschodniego z Rzymem. Zmuszony przez Grzegorza X, musiał Karol podpisać w 1276 roku rozejm z cesarstwem.
Odpowiedź Andegawenów Obecność wojsk bizantyjskich wprawiła w zaniepokojenie Nicefora Komnena Dukasa, despotę Epiru. Zaoferował on Karolowi i Wilhelmowi II, który był księciem Achai i wasalem Andegawena, pomoc w walce z Cesarstwem pod warunkiem niewielkich ustępstw terytorialnych w Achai. W 1278 roku wojska Epiru zdobyły Butrint. W marcu 1279 roku Nicefor I uznał Karola swym seniorem i oddał mu twierdze Butrint i Sopot. Gwarantem sojuszu było oddanie przez Nicefora syna andegaweńskiemu kasztelanowi Vlorë, jako zakładnika. Przy tej okazji doszło do wymiany poselstw ale Karol, nie czekając na dopełnienie formalności, rozkazał swojemu gubernatorowi zająć nie tylko Butrint ale wszystkie tereny które kiedyś należały do Manfreda a obecnie znajdowały się w rękach despoty Epiru.
Mniej więcej w tym samym czasie Andegawen zaczął tworzyć nową sieć sojuszy w celu podjęcia ofensywy, mającej na celu opanowanie najpierw Tessalonik a potem Konstantynopola. Doszedł do porozumienia z władcami Serbii i Bułgarii. Próbował też odzyskać poparcie albańskich możnych i w odpowiedzi na ich prośby uwolnił kilku przetrzymywanych w neapolitańskich więzieniach możnych, którzy trafili tam z powodu podejrzeń o sprzyjanie Bizancjum. Do najważniejszych spośród uwolnionych należeli Gjin Muzaka, Dhimitër Zogu i Guljem Blinishti. Muzaka był dla Karola szczególnie ważny, gdyż jego rodzina kontrolowała ziemie wokół Beratu. Wszyscy zwolnieni możni musieli jednak przysłać na swoje miejsce zakładników, synów, którzy mieli być gwarantami tego iż nie będą oni prowadzili żadnych działań wymierzonych w interesy Karola.
W sierpniu 1279 roku Karol mianował Hugo De Sully'ego kapitanem i zarządcą Albanii, Durrës, Vlorë, Butrintu i Korfu. W ciągu kilku następnych miesięcy przygotowywał wojska do ataku. Duże ilości zaopatrzenia, prowiantu oraz żołnierzy, w tym także muzułmańskich łuczników i specjalistów od oblężeń, zostało wysłanych do Sully'ego, któremu udało się odbić Spinarizzę z rąk Bizancjum i uczynił to miasto swoją siedzibą. Pierwszym celem wyprawy miało być odzyskanie Beratu, który w 1274 roku wpadł w ręce Greków. Przed zdecydowanym działaniami przeciwko Bizancjum, Karol był dotychczas powstrzymywany przez papiestwo. W sierpniu 1280 roku zmarł jednak papież Mikołaj III a tron Świętego Piotra pozostawał pusty z powodu przedłużających się wyborów następcy. Dało to Karolowi okazję do realizacji zamierzeń. Jesienią 1280 roku rozkazał on de Sully'emu na atak. Zimą 1280 roku siły Andegawena obległy Berat.
Kontrofensywa Bizancjum Cesarz Michał VIII liczył na pomoc papiestwa w powstrzymaniu ofensywy Andegawenów. Dotychczas Stolica Apostolska sprzyjała Konstantynopolowi, nawet gdy w 1276 roku zmarł papież Grzegorz X, główny rzecznik unii obydwu kościołów. Jego następca Mikołaj III również utrzymywał probizantyjski kurs ale zmarł w 1280 roku. Nowym papieżem wybrano w 1281 roku Marcina IV, który był Francuzem i zausznikiem Karola I. Michał VIII został obłożony ekskomuniką a albańska wyprawa przeciw Bizancjum pobłogosławiona jako nowa krucjata.