Niniejsze opracowanie stanowi kompendium wiedzy na temat ewolucji i mechanizmów funkcjonowania monopartyjnego systemu władzy w powojennej Polsce. Publikacja w sposób syntetyczny przybliża genezę, strukturę organizacyjną oraz kluczowe cezury polityczne w działalności PZPR, kładąc szczególny nacisk na konstytucyjną zasadę przewodniej roli partii w państwie.

Spis treści Zjednoczenie ruchu robotniczego (1948) – proces wchłonięcia PPS przez PPR i eliminacja opozycji. Model stalinowski w partii (1948–1956) – pełna hierarchizacja, kult jednostki i walka z „odchyleniem prawicowo-nacjonalistycznym”. Struktura i hierarchia: od KC do POP – podział na komitety, rola Egzekutywy i Podstawowych Organizacji Partyjnych. Październik 1956 i destalinizacja – dojście do władzy Władysława Gomułki i zmiana kursu politycznego. Partia wobec kryzysów: 1968 i 1970 – frakcje partyjne (partyzanci, puławianie) i krwawe stłumienie protestów na Wybrzeżu. Dekada Gierka i etatyzacja (1970–1980) – próba modernizacji gospodarczej pod nadzorem partyjnym i zapis o przewodniej roli w Konstytucji. PZPR w obliczu „Solidarności” i stan wojenny – utrata kontroli społecznej, militaryzacja struktur partyjnych i rola WRON. Schyłek monopolu i transformacja (1988–1990) – obrady Okrągłego Stołu i ostatni zjazd PZPR.