Zatrzymanie Jana Ludwiczaka i proklamowanie strajku okupacyjnego Bezpośrednią przyczyną wybuchu strajku w Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” było brutalne działanie służb bezpieczeństwa wymierzone w lidera zakładowej „Solidarności”. Zatrzymanie Jana Ludwiczaka stało się iskrą, która doprowadziła do mobilizacji załogi i przekształcenia sporu pracowniczego w otwarty konflikt z władzą stanu wojennego.

Nocna akcja milicji W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku, około godziny 0:30, funkcjonariusze ZOMO (Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej) wyłamali drzwi do mieszkania Jana Ludwiczaka, przewodniczącego Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w KWK „Wujek”. Mimo oporu zebranych na miejscu górników, którzy próbowali bronić swojego przywódcy, milicjanci użyli siły fizycznej i gazu łzawiącego, a następnie wyprowadzili skutego kajdankami Ludwiczaka. Zdarzenie to miało miejsce na oczach świadków i szybko rozeszło się wśród pracowników kopalni.

Reakcja załogi i ogłoszenie strajku Wiadomość o aresztowaniu dotarła do górników przychodzących na poranną zmianę. Wzburzenie załogi doprowadziło do spontanicznego wiecu. Górnicy zażądali natychmiastowego uwolnienia przewodniczącego oraz wyjaśnienia sytuacji prawnej w kraju. Wobec braku reakcji władz, proklamowano bezterminowy strajk okupacyjny. Decyzja ta oznaczała, że górnicy nie opuszczą terenu zakładu aż do spełnienia ich postulatów. Do protestu dołączyły kolejne zmiany, a teren kopalni został zamknięty i zabezpieczony przed ewentualnym wejściem sił porządkowych. Był to jeden z pierwszych i najlepiej zorganizowanych aktów oporu wobec wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.