μέν ()
mén
partykuła (1.1) wzmacniająca zaiste, istotnie, rzeczywiście (1.2) korelatywna wprawdzie, co prawda, z jednej strony
(1.1) ἦ μὲν μοι πόσις ἐστὶν Ἀλέξανδρος θεοειδήςHomer, Ἰλιάς 24,763–764, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → zaiste, moim mężem jest Aleksander boski. (1.1) ὦ πέπον, ἦ μὲν σοί γε πατὴρ ἐπετέλλετο ΠηλεὺςHomer, Ἰλιάς 9,252–253, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → drogi, zaiste twój ojciec Peleus nakazywał ci… (1.1) ἦ μὲν Κορινθίους μάλιστα πάντων ἐπιποθήσειν ΠεισιστρατίδαςHerodot, Ἱστορίαι 5,93,1, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → że zaiste Koryntianie najbardziej ze wszystkich zatęsknią za Pizystratydami. (1.2) Ὁ μὲν δὴ ταῦτα ἀμείψατο, Ξέρξης δὲ ἐς γέλωτά τε ἔτρεψεHerodot, Ἱστορίαι 7,105,1, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → on wprawdzie odpowiedział tak, Kserkses zaś obrócił to w śmiech. (1.2) τὸ μὲν δὴ εἶδος ὁκοῖόν τι ἔχει ἡ κάμηλος, ἐπισταμένοισι τοῖσι Ἕλλησι οὐ συγγράφω· τὸ δὲ μὴ ἐπιστέαται αὐτῆς, τοῦτο φράσωHerodot, Ἱστορίαι 3,103,1, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → wyglądu wielbłąda wprawdzie nie opisuję Grekom, którzy go znają; natomiast wyjaśnię to, czego o nim nie wiedzą. (1.2) τὰ μὲν ἡμίσεα φιλόπονον ὄντα, τὰ δ᾽ ἡμίσεα ἄπονονPlaton, Πολιτεία 535d, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → będąc z jednej strony w połowie pracowitym, z drugiej zaś w połowie bezczynnym.
(1.1) w funkcji wzmacniającej m.in. ἦ μέν → „zaiste, rzeczywiście”, καὶ μέν → „i rzeczywiście, a nawet”, οὐ μέν → „zaiste nie, rzeczywiście nie” (1.2) najczęściej μέν … δέ … → „z jednej strony … z drugiej strony …”, „wprawdzie … …”, „wprawdzie … ale/zaś …”; drugi człon przeciwstawienia może być wprowadzany również przez ἀλλά → „ale, lecz”, μέντοι → „jednak, wszakże”, μήν → „zaprawdę, rzeczywiście; jednak”, τε → „i” lub καί → „i, także”, a niekiedy pozostaje niewyrażony (1.1-2) partykuła postpozytywna; stoi zazwyczaj przy wyrazie lub członie, którego dotyczy
μέντοι
historycznie i funkcjonalnie związane z ; w tradycyjnym opisie gramatycznym μέν jest słabszą formą μήν, a funkcja korelatywno-kontrastująca rozwinęła się z wcześniejszej funkcji wzmacniającej
(1.1) funkcja wzmacniająca jest szczególnie poświadczona w języku homeryckim i jońskim (1.2) w konstrukcji μέν … δέ … partykuła μέν często nie ma osobnego odpowiednika w przekładzie; przede wszystkim zapowiada przeciwstawny lub odpowiadający mu człon wypowiedzi
Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, 1940, hasło „μέν”, Logeion, University of Chicago. Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§2895–2915: „μέν”, Alpheios Project / Perseus Project. Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §1155, Alpheios Project / Perseus Project.