πᾶς ()
pas
przymiotnik, używany także rzeczownikowo (1.1) każdy, wszelki (1.2) cały, całkowity (1.3) wszyscy, wszystkie; w rodzaju nijakim wszystko ```wikitext
(1.1-3) odmiana mieszana: rodzaj męski i rodzaj nijaki według III deklinacji, rodzaj żeński według I deklinacji; temat fleksyjny παντ-; forma πᾶν ma nieregularne długie α + liczba pojedyncza przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki mianownik πᾶς πᾶσα πᾶν dopełniacz παντός πάσης παντός celownik παντί πάσῃ παντί biernik πάντα πᾶσαν πᾶν wołacz πᾶς πᾶσα πᾶν + liczba mnoga przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki mianownik πάντες πᾶσαι πάντα dopełniacz πάντων πασῶν πάντων celownik πᾶσι(ν) πάσαις πᾶσι(ν) biernik πάντας πάσας πάντα wołacz πάντες πᾶσαι πάντα
(1.1) σὺν μὲν γὰρ σοὶ πᾶσα μὲν ὁδὸς εὔπορος.Ksenofont, Κύρου Ἀνάβασις 2,5,9, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → z tobą bowiem każda droga jest łatwa do przebycia. (1.1) πᾶς ἀνὴρ κώπης ἄναξ ἐς ναῦν ἐχώρει.Ajschylos, Πέρσαι 378–379, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Każdy wioślarz wchodził na okręt. (1.1) εἰπὲ γάρ μοι, πᾶν σῶμα ζῷον;Lucjan, Βίων πρᾶσις 25, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Powiedz mi więc, czy każde ciało jest istotą żywą? (1.2) οὔτε οἱ ἐχθροὶ οὔτε ἡ πᾶσα πόλις.Tukidydes, Ἱστορίαι 1,132,1, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → ani wrogowie, ani całe miasto. (1.2) πᾶν δ᾽ ἐξηράνθη πεδίον.Homer, Ἰλιάς 21,345, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Cała zaś równina wyschła. (1.2) ἡ πᾶσα γῆ ἀνεδίδου καὶ ἔφυε ζῷα παντοδαπά.Platon, Μενέξενος 237d, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Cała ziemia wydawała z siebie i rodziła zwierzęta wszelkiego rodzaju. (1.3) ταύτην οὖν τὴν δόξαν πάντες ἔχουσιν.Platon, Πρωταγόρας 324c, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Wszyscy zatem mają ten pogląd. (1.3) κέκλυτέ μευ, πάντες τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι.Homer, Ἰλιάς 8,5, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → Słuchajcie mnie, wszyscy bogowie i wszystkie boginie. (1.3) κενεὰ δὲ πάντα.Lucjan, Βίων πρᾶσις 13, „Μνημοσύνη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. → wszystko zaś jest puste.
(1.1) bez rodzajnika, szczególnie w liczbie pojedynczej, πᾶς często oznacza „każdy”, np. πᾶς ἀνήρ → „każdy mężczyzna”, πᾶσα χώρα → „każda kraina” (1.2) w pozycji atrybutywnej z rodzajnikiem oznacza całość ujmowaną jako sumę wszystkich jej części, np. ἡ πᾶσα Σικελία → „cała Sycylia”, οἱ πάντες πολῖται → „ogół obywateli, cała społeczność obywateli” (1.3) w pozycji orzecznikowej względem rzeczownika z rodzajnikiem oznacza wszystkie osoby lub rzeczy rozpatrywane indywidualnie, np. πάντες οἱ πολῖται lub οἱ πολῖται πάντες → „wszyscy obywatele”; πᾶσαι αἱ χῶραι → „wszystkie krainy” (1.1-3) bez rodzajnika w liczbie mnogiej, np. πάντες πολῖται → „wszyscy możliwi obywatele, każdy bez wyjątku”
Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, 1940, hasło „πᾶς”, Logeion, University of Chicago. Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §299, Christian Classics Ethereal Library. Herbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §1174, Alpheios Project.