ὑπό ()
hupó
przyimek (1.1) z ; przestrzennie spod, z miejsca położonego pod czymśHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, wyd. 9, Oxford 1940, hasło „ὑπό”, Scaife ATLASD.B. Monro, A Grammar of the Homeric Dialect, §§ 202–204, Dickinson College Commentaries (1.2) z ; przestrzennie pod, poniżej (1.3) z ; o sprawcy, przyczynie, wpływie lub okoliczności towarzyszącej: przez, wskutek, pod wpływem, pod przymusem, przy (1.4) z ; przestrzennie pod, poniżej (1.5) z ; o podporządkowaniu lub zależności: pod władzą, pod kierunkiem, pod zwierzchnictwem (1.6) z ; przestrzennie, zwłaszcza o ruchu ku miejscu położonemu pod czymś: pod, ku, do (1.7) z ; czasowo podczas, w czasie, około
(2.1) pod spodem, poniżej; także z tyłu
(1.1) αὖτις ἀναστήσονται ὑπὸ ζόφου → znów powstaną spod mrokuHomer, Ἰλιάς 21,56, Scaife ATLAS (1.1) ἵππους μὲν λῦσαν ὑπὸ ζυγοῦ → konie uwolnili spod jarzmaHomer, Ἰλιάς 8,543, Scaife ATLAS (1.1) πρῶτος ὑπʼ ἀρνειοῦ λυόμην → jako pierwszy uwolniłem się spod baranaHomer, Ὀδύσσεια 9,463, Scaife ATLAS (1.2) δεξιὰν ὑφʼ εἵματος κρύπτειν → ukrywać prawą rękę pod szatąEurypides, Ἑκάβη 342, Scaife ATLAS (1.2) βάθιστον ὑπὸ χθονός ἐστι βέρεθρον → najgłębsza przepaść jest pod ziemiąHomer, Ἰλιάς 8,14, Scaife ATLAS (1.2) οὔ πω ἐτέθαπτο ὑπὸ χθονὸς εὐρυοδείης → nie był jeszcze pogrzebany pod ziemią o szerokich drogachHomer, Ὀδύσσεια 11,52, Scaife ATLAS (1.3) μή πως τάχʼ ὑπʼ αὐτοῦ δουρὶ δαμήῃς → abyś przypadkiem wkrótce nie została przez niego włócznią pokonanaHomer, Ἰλιάς 3,436, Scaife ATLAS (1.3) ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ ὑπʼ ἀνάγκης → tak to ukończyła, nie chcąc tego, pod przymusemHomer, Ὀδύσσεια 2,110, Scaife ATLAS (1.3) δαΐδων ὕπο λαμπομενάων → przy świetle płonących pochodniHomer, Ἰλιάς 18,492, Scaife ATLAS (1.4) καλῇ ὑπὸ πλατανίστῳ → pod pięknym platanemHomer, Ἰλιάς 2,307, Scaife ATLAS (1.4) δέμνιʼ ὑπʼ αἰθούσῃ θέμεναι → położyć posłania pod portykiemHomer, Ἰλιάς 24,644, Scaife ATLAS (1.4) πέτρῃ ὕπο γλαφυρῇ εὗδον → spali pod wydrążoną skałąHomer, Ὀδύσσεια 14,533, Scaife ATLAS (1.5) δέδμητο δὲ λαὸς ὑπʼ αὐτῷ → lud zaś był ujarzmiony pod jego władząHomer, Ὀδύσσεια 3,304, Scaife ATLAS (1.5) ὑπʼ ἀνδράσιν οἶκον ἔχουσιν → prowadzą dom pod władzą mężówHomer, Ὀδύσσεια 7,68, Scaife ATLAS (1.5) ὑπὸ Πέρσῃσι → pod władzą PersówHerodot, Ἱστορίαι 7,11,3, Scaife ATLAS (1.6) ὑπὸ Ἴλιον ἦλθεν → przybył pod IlionHomer, Ἰλιάς 2,216, Scaife ATLAS (1.6) ὑπὸ ζυγὸν ἤγαγεν → wprowadził pod jarzmoHomer, Ὀδύσσεια 3,383, Scaife ATLAS (1.6) ὅτʼ ἔμελλεν ὑπὸ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος ἵξεσθαι → gdy miał dotrzeć pod miasto i stromy murHomer, Ἰλιάς 11,181, Scaife ATLAS (1.7) ὑπὸ τὴν νύκτα ταύτην → podczas tej nocyHerodot, Ἱστορίαι 9,51, Scaife ATLAS (1.7) ὑπὸ τὸν παρεόντα τόνδε πόλεμον → podczas tej obecnej wojnyHerodot, Ἱστορίαι 9,60, Scaife ATLAS (1.7) ὑπὸ τὸν αὐτὸν χρόνον → w ten sam czasieTukidydes, Ἱστορίαι 2,26, Scaife ATLAS (2.1) δώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοὶ → dwanaście klaczy, pod nimi zaś pracowite mułyHomer, Ὀδύσσεια 4,636, Scaife ATLAS (2.1) δώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοί → dwanaście klaczy, pod nimi zaś pracowite mułyHomer, Ὀδύσσεια 21,23, Scaife ATLAS (2.1) ὑπὸ δὲ φαρετρεῶνες ἐκρέμαντο → z tyłu zaś wisiały kołczanyHerodot, Ἱστορίαι 7,61, Scaife Viewer
w epice występuje także wariant ὑπαί gdy przyimek występuje po wyrazie, którym rządzi, może wskutek anastrofy przyjmować postać ὕπο przed samogłoską końcowe -ο może ulec elizji, dając postać ὑπʼHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 70, CCEL; jeżeli następny wyraz rozpoczyna się samogłoską z przydechem mocnym, wskutek aspiracji π przechodzi w φ, stąd ὑφʼHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 124, Alpheios